“Eksilmek, her zaman bir şeyin bitmesi değildir. Bazen insanın kendisine ulaşabilmesi için hayatın açtığı yeni bir kapıdır.”
İnsan, hayat yolculuğunda çoğu zaman tamamlanmanın peşinden koşar. Eksiksiz bir hayat, sorunsuz bir gelecek, kayıpsız bir yolculuk ve her şeyin kendi istediği gibi ilerlediği bir düzen ister. Planlar yapar, hayaller kurar, emek verir ve bütün parçaları yerli yerine koyduğunda huzura kavuşacağını düşünür. Fakat hayat, insanın çizdiği takvime her zaman uymaz. Tam her şey yoluna girdi derken beklenmedik bir olay çıkar karşısına. Bir kayıp, bir hayal kırıklığı, ertelenen bir umut ya da hiç hesapta olmayan bir aksilik…
İşte o an insanın dilinden çoğu zaman aynı cümle dökülür: “Bir bu eksikti!”
Bu cümlede yalnızca bir sitem yoktur. Birikmiş yorgunluklar, karşılanmamış beklentiler, sabırla taşınan yükler ve insanın kendi kendine sorduğu sorular vardır. Bazen insan, yaşadığı son olayın ağırlığından çok, o olayın geçmişteki bütün yorgunluklarını yeniden hatırlatmasına üzülür. Çünkü her yeni sorun, yalnızca bugünü değil, insanın geçmişten taşıdığı duyguları da harekete geçirir.
Ancak hayatın bize öğrettiği önemli bir hakikat vardır: Her eksiklik bir kayıp, her aksilik bir yenilgi değildir.
Yunus Emre'nin gönül dünyasından bakmak…
Yunus Emre'nin düşünce dünyasında insan, yalnızca sahip olduklarıyla değerlendirilen bir varlık değildir. Onun şiirlerinde insanın iç dünyasına, gönül zenginliğine, tevazuya, sabra ve kendini tanıma yolculuğuna büyük önem verilir. Yunus'un gönül dili bize, dışarıdaki dünyanın değişkenliği karşısında insanın kendi iç dünyasını ihmal etmemesi gerektiğini hatırlatır.
Yunus Emre'nin insan anlayışından hareketle şöyle düşünebiliriz: İnsan bazen kaybettiklerinde değil, kaybettiklerine yüklediği anlamlarda yorulur. Çünkü insanın gerçek zenginliği, sahip olduklarının çokluğundan ziyade gönlünün taşıyabildiği anlamda saklıdır.
Yunus'un sevgi merkezli yaklaşımı, eksikliklere de başka bir pencereden bakmamızı sağlar. Bir insanın hayatında her şey tamam olabilir ama gönlünde huzur yoksa o tamamlanmışlık ne ifade eder? Öte yandan imkânları sınırlı olan bir insan, gönül zenginliğiyle kendisine ve çevresine bambaşka bir dünya kurabilir.
Belki de asıl mesele, hayatın bize ne verdiğinden çok, verdiği ve vermediği şeylerle nasıl bir insan olduğumuzdur.
Eksiklik, insanın kendisiyle karşılaşmasıdır.
İnsan, her şey yolundayken çoğu zaman kendi gücünün farkına varmaz. Alışkanlıklarının içinde yaşar, bildiği yolları takip eder ve güvenli alanından çıkmak istemez. Fakat hayatın beklenmedik virajları, insanı kendi gerçekliğiyle karşı karşıya getirir.
Sabır, her şeyin düzelmesini sessizce beklemek değildir. Sabır, şartlar istediğimiz gibi olmadığında da doğru bildiğimiz yolda yürüyebilmektir. Bazen yeniden düşünmek, bazen yön değiştirmek, bazen de artık taşımamız gerekmeyen yükleri geride bırakmaktır.
Bir ağacın dallarından dökülen yaprakları düşünelim. Sonbaharda ağaç, dışarıdan bakıldığında eksiliyor gibi görünür. Oysa bu eksilme, yeni bir mevsime hazırlanmanın doğal bir parçasıdır. Ağaç, bütün yapraklarını üzerinde tutarak değil, mevsimin gereğini yerine getirerek yaşamını sürdürür.
İnsan da böyledir. Her düşünceyi, her beklentiyi, her kırgınlığı ve her geçmiş deneyimi ömrünün sonuna kadar taşımak zorunda değildir. Bazen insanın gelişebilmesi için bazı şeylerin hayatından çıkmasına izin vermesi gerekir.
Mükemmeliyetin değil, olgunlaşmanın peşinde olmak…
Modern insanın en büyük yanılgılarından biri, hayatın kusursuz olması gerektiğine inanmasıdır. Her işin zamanında bitmesi, her ilişkinin sorunsuz ilerlemesi, her emeğin karşılığını hemen vermesi beklenir. Oysa hayat, kusursuzluk üzerine değil, değişim ve dönüşüm üzerine kuruludur.
Mükemmeliyetçilik, insanı çoğu zaman gelişmekten alıkoyar. Çünkü kişi hata yapmaktan, eksik görünmekten ve yeniden başlamaktan korkar. Oysa insanın gelişimi, tamamlanmışlık iddiasından değil, öğrenmeye açık olmasından beslenir.
Bir düşüncenin değişmesi, bir alışkanlığın terk edilmesi, yanlış bir kararın fark edilmesi ya da yeniden yola çıkma cesareti göstermek… Bunların her biri insanın kendisini yeniden inşa etmesinin parçalarıdır.
Belki de hayatın bize sunduğu en büyük fırsat, her şeyi bildiğimizi düşündüğümüz anlarda değil, bilmediklerimizle karşılaştığımız zamanlarda saklıdır.
Eksilmenin içindeki gizli tamamlanma…
Bir binayı ayakta tutan yalnızca görünen duvarlar değildir. Bazen gözden uzak bir kilit taşı, bütün yapının dengesini korur. İnsan hayatında da bazı eksiklikler ilk bakışta anlamsız görünür. Ancak zaman geçtikçe o eksikliğin düşüncelerimizi değiştirdiğini, bizi farklı tercihlere yönlendirdiğini ve yeni farkındalıklar kazandırdığını anlarız.
Elbette her kaybın hemen bir kazanca dönüşmesini beklemek doğru değildir. Her acının ardında mutlaka güzel bir sonuç aramak da insanın yaşadığı duyguları küçümsemek olur. Bazı olaylar yalnızca zordur. Bazı süreçlerin anlaşılması için zamana ihtiyaç vardır.
Önemli olan, yaşadığımız her olayı bir başarı hikâyesine dönüştürmek zorunda hissetmeden, hayatla bağımızı ve umudumuzu koruyabilmektir.
Yunus Emre'nin gönül dünyasından süzülen sevgi ve hoşgörü anlayışı da burada bize yol gösterir. İnsan önce kendisine karşı merhametli olmayı öğrenmelidir. Kendini sürekli suçlayan, geçmişteki hatalarına takılı kalan ve her eksikliğini bir yetersizlik olarak gören insanın gönül dünyasında huzur bulması zordur.
Son söz: Bir bu eksikti demeden önce…
Belki bugün hayatınızda hiç beklemediğiniz bir sorunla karşılaştınız. Belki uzun zamandır emek verdiğiniz bir iş istediğiniz gibi sonuçlanmadı. Belki bir kapı kapandı, bir plan bozuldu ya da kendinizi yeniden başlamak zorunda hissettiniz.
Kendinize biraz zaman tanıyın.
Her şeyin hemen düzelmesini beklemeyin. Her eksikliği aynı gün tamamlamaya çalışmayın. Bazen durmak, düşünmek ve yeniden değerlendirmek de yol almanın bir parçasıdır.
Hayat, insana her zaman istediği yolu açmaz. Fakat insan, karşısına çıkan yolları nasıl değerlendireceğini öğrenebilir. Önemli olan, yaşananların içinde kendimizi kaybetmemek; kırgınlıkların bizi sevgiden, aksiliklerin bizi umuttan, eksikliklerin bizi gelişmekten uzaklaştırmasına izin vermemektir.
Çünkü insanın hikâyesi, yalnızca tamamladıklarıyla yazılmaz. Vazgeçmedikleri, öğrendikleri, yeniden başladıkları ve gönlünde yaşattıkları da bu hikâyenin önemli parçalarıdır.
Belki de “Bir bu eksikti!” dediğimiz anlar, hayatın bize başka bir pencereden bakmayı öğrettiği anlardır.
Ve unutmayalım:
İnsan bazen sahip olduklarıyla değil, eksildikten sonra içinde büyüttüğü anlayışla tamamlanır.