BORDERLINE KİŞİLİK BOZUKLUĞU NEDİR?
Borderline kişilik bozukluğu, duygu durumu, davranışlar, benlik algısı ve kişilerarası ilişkilerde süreğen dengesizliklerle karakterize edilir. Kişi birkaç saat veya birkaç gün içerisinde yoğun öfke, kaygı, üzüntü ya da boşluk hissi yaşayabilir.
"Sınırda" anlamına gelen borderline ifadesi, hastalığın tarihsel adlandırmasından kaynaklanıyor. Günümüzde tanı, uzmanlar tarafından belirlenen klinik değerlendirme ve tanı ölçütleri doğrultusunda konuluyor.
BORDERLINE KİŞİLİK BOZUKLUĞUNUN NEDENLERİ NELERDİR?
Borderline kişilik bozukluğunun tek bir nedeni bulunmuyor. Genetik yatkınlık, beyin yapısı ve işlevindeki farklılıklar ile çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülüyor.
Çocukluk döneminde istismar, ihmal, ebeveyn kaybı veya duygusal ihtiyaçların yeterince karşılanmaması bazı kişilerde risk faktörü oluşturabiliyor. Ancak bu tür deneyimleri yaşamayan kişilerde de borderline kişilik bozukluğu gelişebiliyor.
Borderline kişilik bozukluğuna depresyon, kaygı bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu, yeme bozuklukları ve madde kullanım bozuklukları gibi başka ruhsal sorunlar da eşlik edebiliyor.
BORDERLINE KİŞİLİK BOZUKLUĞUNUN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Borderline kişilik bozukluğunda görülebilen başlıca belirtiler şöyle:
- Terk edilme korkusu
- İlişkilerde aşırı idealize etme veya değersizleştirme
- Yoğun ve hızlı değişen duygular
- Süreğen boşluk hissi
- Belirgin öfke ve öfkeyi kontrol etmekte zorlanma
- Benlik algısında ve kimlik duygusunda değişkenlik
- Dürtüsel davranışlar
- Kendine zarar verme davranışları
- İntihar düşünceleri veya girişimleri
- Yoğun stres altında şüphecilik ya da gerçeklikten kopma hissi
Bu belirtiler kişinin sosyal ilişkilerini, iş veya eğitim hayatını ve günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir.
BORDERLINE KİŞİLİK BOZUKLUĞU TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?
Borderline kişilik bozukluğunda temel tedavi yöntemi psikoterapidir. Tedavi, kişinin ihtiyaçlarına göre ruh sağlığı uzmanları tarafından planlanabilir.
Özellikle Diyalektik Davranış Terapisi (DBT), duygu düzenleme, farkındalık ve stresle başa çıkma becerilerini geliştirmeyi; dürtüsel ve kendine zarar verici davranışları azaltmayı hedefler.
İlaçlar ise borderline kişilik bozukluğunun doğrudan tedavisinde temel yöntem olarak kabul edilmez. Ancak depresyon, kaygı veya başka eşlik eden belirtilerin tedavisi amacıyla psikiyatrist tarafından ilaç tedavisi uygulanabilir.
BORDERLINE HAKKINDA DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR
"Borderline kişilik bozukluğu tedavi edilemez."
Yanlış. Uygun psikoterapi ve gerekli durumlarda ek tedavilerle belirtiler önemli ölçüde kontrol altına alınabilir. Birçok kişi zaman içerisinde daha istikrarlı bir yaşam sürdürebilir.
"Borderline olan herkes manipülatiftir."
Yanlış. Yoğun duygusal tepkiler çoğu zaman bilinçli şekilde başkalarını yönlendirme amacı taşımaz. Terk edilme korkusu, duygusal acı ve duygu düzenleme güçlükleri davranışları etkileyebilir.
"Borderline sadece kadınlarda görülür."
Yanlış. Borderline kişilik bozukluğu erkeklerde de görülebilir. Tanı oranlarındaki farklılıklar değerlendirme ve başvuru süreçlerindeki farklılıklardan da etkilenebilir.
"Kendine zarar veren herkes intihar etmek istiyordur."
Yanlış. Kendine zarar verme her zaman intihar amacı taşımaz. Ancak ciddi bir ruhsal sıkıntının göstergesidir ve gelecekteki intihar riskinin önemli bir göstergesi olabileceği için mutlaka ciddiye alınmalıdır.
NE ZAMAN UZMANA BAŞVURULMALI?
Yoğun ve kontrol edilmesi zor duygu değişimleri, sürekli terk edilme korkusu, ilişkilerde tekrarlayan sorunlar, kronik boşluk hissi veya kendine zarar verme davranışları yaşanıyorsa psikiyatri uzmanı veya klinik psikologdan destek alınması önemlidir.
Kişinin kendine zarar verme, intihar düşüncesi veya intihar girişimi gibi acil bir durum yaşaması halinde ise beklemeden en yakın acil servise başvurulmalıdır. Bu durumlarda kişinin yalnız bırakılmaması ve profesyonel yardım alınması büyük önem taşır.
