Pankreas kanseri, erken teşhisi zor olabilen kanser türlerinden biri olarak biliniyor. Hastalığın kesin nedeni her zaman belirlenemese de bazı kişilerde riskin toplumun geneline göre daha yüksek olduğu biliniyor.
Uzmanlar, risk faktörüne sahip olmanın mutlaka pankreas kanseri gelişeceği anlamına gelmediğini, ancak özellikle birden fazla risk etkeni bulunan kişilerin belirtileri önemsemesi gerektiğini belirtiyor.
İleri Yaşta Risk Artıyor
Pankreas kanseri genç yaşlarda da görülebilmekle birlikte vakaların önemli bölümü ileri yaşlarda ortaya çıkıyor. Yaş ilerledikçe hücrelerde meydana gelen değişikliklerin birikmesi kanser riskini artırabiliyor.
Sigara Önemli Risk Faktörlerinden
Sigara kullanımı pankreas kanseri açısından değiştirilebilir en önemli risk faktörlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Uzun süre sigara kullanan kişilerde riskin hiç kullanmayanlara göre daha yüksek olduğu biliniyor. Sigarayı bırakmak ise zaman içerisinde bu riskin azalmasına katkı sağlayabiliyor.
Fazla Kilo ve Hareketsizlik de Etkili
Obezite ve fazla kilo, pankreas kanseri riskindeki artışla ilişkilendiriliyor. Sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam tarzının da dolaylı olarak riski artırabileceği belirtiliyor.
Sağlıklı kilo, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenme yalnızca pankreas kanseri değil, birçok kronik hastalık açısından önem taşıyor.
Kronik Pankreatiti Olanlar Dikkat
Pankreasın uzun süreli iltihabı olarak bilinen kronik pankreatit, pankreas kanseri riskini artırabilen hastalıklardan biri.
Özellikle kalıtsal pankreatit gibi bazı özel durumlarda risk daha belirgin olabiliyor. Bu kişilerin takip programlarının uzman hekim tarafından belirlenmesi gerekiyor.
Diyabet ile Pankreas Kanseri Arasında İlişki Var
Uzun süredir tip 2 diyabeti bulunan kişilerde pankreas kanseri riskinin bir miktar artabileceği biliniyor.
Öte yandan özellikle ileri yaşlarda aniden ortaya çıkan ve açıklanamayan yeni başlangıçlı diyabet, nadiren pankreasla ilgili bir hastalığın erken işareti de olabiliyor. Ancak her yeni diyabet tanısının pankreas kanseri anlamına gelmediğinin altı çiziliyor.
Aile Öyküsü ve Genetik Faktörler Önemli
Anne, baba veya kardeş gibi yakın akrabalarında pankreas kanseri bulunan kişilerde risk daha yüksek olabiliyor.
BRCA1, BRCA2 ve bazı diğer kalıtsal gen değişiklikleriyle ilişkili ailelerde de pankreas kanseri riski artabiliyor. Güçlü aile öyküsü bulunan kişilere genetik danışmanlık önerilebiliyor.
Bu Belirtiler Önemsenmeli
Pankreas kanseri erken dönemde hiçbir belirti vermeyebilir. Hastalık ilerlediğinde ise şu şikâyetler görülebiliyor:
- Nedensiz kilo kaybı ve iştahsızlık
- Karnın üst bölümünde başlayıp sırta vurabilen ağrı
- Ciltte ve gözlerde sararma
- Koyu renkli idrar ve açık renkli dışkı
- Sürekli bulantı veya sindirim sorunları
- Açıklanamayan halsizlik
- Özellikle ileri yaşta yeni başlayan diyabet
Bu belirtilerin birçok farklı hastalıktan kaynaklanabileceği unutulmamalı. Ancak sürekli hale gelmeleri durumunda sağlık kuruluşuna başvurmak gerekiyor.
Herkese Rutin Tarama Yapılmıyor
Pankreas kanseri için toplumun tamamına yönelik standart bir tarama programı bulunmuyor. Buna karşılık güçlü aile öyküsü veya belirli genetik riskleri bulunan yüksek riskli kişilerin uzman merkezlerde özel takip programlarına alınması mümkün olabiliyor.
Pankreas kanserinde erken teşhis tedavi seçeneklerini artırabildiği için, özellikle risk grubundaki kişilerin yeni ve açıklanamayan belirtileri ihmal etmemesi önem taşıyor.
