Osmaniye’de konut, arsa, tarla ve iş yeri alım satımı yapan vatandaşları yakından ilgilendiren yeni denetim dönemi etkisini göstermeye başladı. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hayata geçirilen yapay zekâ destekli Mekânsal Veri Analiz Sistemi (MEVA), tapu işlemlerinde düşük bedel gösterilerek vergi ve harç kaybına neden olan uygulamalara karşı önemli bir kontrol mekanizması oluşturdu. Uzmanlara göre sistemin devreye girmesiyle birlikte yıllardır süregelen düşük bedel beyanı yöntemi büyük ölçüde sona ererken, devletin tapu harcı gelirlerinde de dikkat çekici artış yaşandı.
Türkiye genelinde 2026 yılının ilk altı ayında gayrimenkul satışlarında düşüş yaşanmasına rağmen tapu harcı gelirlerinde tarihi seviyelere ulaşıldı. Resmi verilere göre geçen yılın aynı döneminde 1 milyon 414 bin 382 olan toplam gayrimenkul satış sayısı, bu yılın ilk yarısında 1 milyon 268 bin 950 olarak gerçekleşti. Satış sayısındaki yaklaşık yüzde 10,3’lük gerilemeye rağmen tapu harcı gelirlerinin yaklaşık yüzde 75 oranında artarak 109 milyar liraya ulaşması dikkat çekti.
Uzmanlar, bu yükselişin en önemli nedenlerinden birinin MEVA sistemi olduğunu belirtiyor. Osmaniye’de de aktif olarak kullanılan sistem sayesinde tapuda beyan edilen satış bedelleri, bölgedeki emsal satışlar, piyasa fiyatları ve banka transferleriyle karşılaştırılıyor. Böylece taşınmazların gerçek değerinin altında gösterilerek daha az tapu harcı ödenmesinin önüne geçiliyor.
Mayıs 2025 itibarıyla Türkiye'nin 81 ilinde tam kapasiteyle kullanılmaya başlanan MEVA, dijital denetim altyapısıyla dikkat çekiyor. Sistem, Web Tapu üzerinden yapılan işlemleri analiz ederek aynı bölgede gerçekleşen benzer satışlarla kıyaslama yapıyor. Eğer satış bedeli piyasa koşullarına göre olağan dışı düşük görünüyorsa işlem riskli olarak işaretleniyor ve inceleme süreci başlatılabiliyor.
Osmaniye’de emlak sektörü temsilcileri, son dönemde vatandaşların satış işlemlerinde daha gerçekçi rakamlar beyan etmeye başladığını belirtiyor. Daha önce bazı satışlarda taşınmazın gerçek satış bedelinin altında rakamlar gösterilerek harç maliyetlerinin düşürülmeye çalışıldığına dikkat çeken sektör temsilcileri, yeni sistemle birlikte bu uygulamanın ciddi ölçüde azaldığını ifade ediyor.
Denetimler yalnızca tapu kayıtlarıyla sınırlı kalmıyor. Satış sırasında yapılan banka transferleri de Gelir İdaresi Başkanlığı ve Tapu Kadastro verileriyle karşılaştırılıyor. Böylece tapuda gösterilen rakam ile banka hareketleri arasında uyumsuzluk bulunması halinde sistem otomatik olarak inceleme başlatabiliyor. Şüpheli görülen işlemlerde alıcı ve satıcıdan açıklama istenirken, gerekli durumlarda geçmişe dönük vergi incelemeleri de yapılabiliyor.
Uzmanlar, Osmaniye’de gayrimenkul alım satımı yapacak vatandaşların satış bedellerini gerçek değerler üzerinden göstermelerinin büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor. Çünkü eksik beyan edilen harç ve vergiler daha sonra gecikme faiziyle birlikte tahsil edilebiliyor. Ayrıca yanlış beyan nedeniyle taraflar idari yaptırımlarla da karşı karşıya kalabiliyor.
Gayrimenkul piyasasında şeffaflığın artırılması amacıyla geliştirilen MEVA sistemi, kayıt dışı ekonominin azaltılması ve vergi adaletinin sağlanması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Osmaniye’de de uygulamanın etkilerinin önümüzdeki dönemde daha belirgin şekilde hissedilmesi beklenirken, uzmanlar hem alıcıların hem de satıcıların işlemlerini yasal mevzuata uygun şekilde gerçekleştirmeleri gerektiğini vurguluyor.
Yeni sistemle birlikte Osmaniye’de tapu işlemlerinde daha şeffaf, daha güvenilir ve daha denetlenebilir bir dönemin başladığı ifade edilirken, düşük bedel göstererek vergi ve harç avantajı sağlama yöntemlerinin artık büyük ölçüde tarihe karıştığı belirtiliyor. Bu gelişmenin hem kamu gelirlerine katkı sağlaması hem de gayrimenkul piyasasında daha sağlıklı fiyat oluşumuna destek vermesi bekleniyor.
