Osmaniye Yerfıstığında Türkiye'nin Merkezi
Osmaniye ile özdeşleşen yerfıstığı, yalnızca sofraların sevilen çerezi değil, aynı zamanda kent ekonomisinin önemli üretim ve ticaret kalemlerinden biri olarak öne çıkıyor. Yağından küspesine, kabuğundan bitki artıklarına kadar çok farklı alanlarda değerlendirilen yerfıstığı, Osmaniye'nin tarımsal kimliğinde önemli bir yere sahip.
Yerfıstığı Çok Yönlü Bir Ürün
Yerfıstığı, içerdiği yağ, protein, karbonhidrat, vitamin ve mineraller sayesinde hem insan hem de hayvan beslenmesinde değerli bir tarım ürünü olarak değerlendiriliyor. Tohumlarında çeşidine göre yüzde 44 ila 56 arasında yağ bulunurken, protein oranı ise yaklaşık yüzde 22 ila 30 arasında değişiyor.
Yerfıstığından elde edilen yağ; kızartmalardan yemeklere, bisküvi ve pastacılık ürünlerinden balık konservelerine kadar farklı alanlarda kullanılıyor. Düşük kaliteli yağlar ise sabun gibi sanayi ürünlerinin üretiminde ve biyodizel yapımında değerlendirilebiliyor.
Tohumları ise doğrudan çerez olarak tüketilebildiği gibi bisküvi, şekerleme, çikolatalı ürünler, dondurma, fıstık ezmesi ve kahvaltılık ürünlerin yapımında da kullanılıyor.
Osmaniye'de Yerfıstığı Tarımının Geçmişi
Osmaniye'de yerfıstığı tarımının ne zaman başladığı kesin olarak bilinmiyor. Ancak Osmaniye Valiliği tarafından aktarılan bilgilere göre ürünün bölgeye Trakya'dan gelen göçmenler tarafından getirilen tohumlarla yaygınlaşmaya başladığı belirtiliyor.
Uzun yıllar boyunca yerfıstığı tarımı, hasadın büyük ölçüde elle yapılması nedeniyle aile işletmeciliğinin dışına çıkmakta zorlandı. Hasat döneminin pamukla aynı zamana denk gelmesi de işçi teminini güçleştiren önemli sorunlardan biri oldu.
Sonraki yıllarda hasat makinelerinin bölgeye girmesiyle birlikte üretim alanlarında önemli genişlemeler yaşandı. Valilik verilerinde Osmaniye'deki yerfıstığı ekim alanının 102 bin 894 dekara ulaştığı belirtiliyor.
Üretimde NC-7 Çeşidi Öne Çıkıyor
Osmaniye'de başlangıçta halk arasında "Osmaniye" olarak bilinen, pembe renkli tohum kabuğuna sahip ve orijini kesin olarak bilinmeyen çeşit yetiştirildi.
1991 yılında NC-7 çeşidinin Türkiye'de tescil edilmesinin ardından ise bölgede bu çeşidin ekimi ağırlık kazandı. İlk dönemlerde saman sarısı renkli olması nedeniyle tüccarların yeterince ilgi göstermediği NC-7, üretimin bu çeşide yönelmesiyle birlikte bölgede yaygınlaştı.
Valiliğin aktardığı bilgilere göre bugün Osmaniye bölgesinde üretilen yerfıstığının tamamına yakını NC-7 çeşidinden oluşuyor.
Türkiye Üretiminin Önemli Bölümü Osmaniye'den
Osmaniye'nin yerfıstığındaki ağırlığı üretim rakamlarında da kendisini gösteriyor. Valiliğin 2007 yılı verilerine göre kentte 34 bin 436 ton kabuklu yerfıstığı üretildi.
Bu miktar, o dönemde Türkiye'nin toplam kabuklu yerfıstığı üretiminin yüzde 40,4'üne karşılık geliyordu. Osmaniye'nin yerfıstığında öne çıkmasının nedenlerinden biri de ürünün kentte birim alandan yüksek getiri sağlayan tarımsal faaliyetlerden biri olması.
Bunun yanında Osmaniye'nin yalnızca üretim değil, aynı zamanda yerfıstığı ticaretinin merkezi olması da pazarlama açısından önemli avantaj sağlıyor.
Türkiye'de Üretilen Fıstığın Büyük Bölümü Osmaniye'de Pazarlanıyor
Osmaniye'nin yerfıstığındaki rolü yalnızca üretimle sınırlı kalmıyor. Valilik tarafından paylaşılan değerlendirmelere göre Türkiye'de üretilen yerfıstığının yüzde 40,4'ü Osmaniye'den karşılanırken, Türkiye genelindeki üretimin yaklaşık yüzde 90'ına yakını Osmaniye'de pazarlanıyor.
Bu tablo, yerfıstığının kent açısından yalnızca bir tarım ürünü değil, aynı zamanda ticaret ve sanayi açısından da stratejik bir ürün olduğunu ortaya koyuyor.
Yerfıstığı Kabukları Bile Değerlendiriliyor
Yerfıstığının ekonomik değeri yalnızca tohumundan elde edilen ürünlerle sınırlı değil. Meyveden tohum çıkarıldıktan sonra geriye kalan kabuklar da farklı sektörlerde kullanılabiliyor.
Yerfıstığı kabukları; sunta ve yapay odun üretiminde, yem dolgu maddesi olarak, mantar yetiştiriciliğinde, yakacak olarak ve yapay kömür üretiminde değerlendirilebiliyor. Ayrıca hayvancılıkta kaba yem, kümes hayvancılığında altlık ve tarımda malç olarak da kullanılabiliyor.
Küspe Hayvancılık İçin Değerli Bir Kaynak
Yerfıstığının yağı çıkarıldıktan sonra geriye kalan küspe de önemli bir yan ürün olarak öne çıkıyor. Yaklaşık yüzde 45 oranında ham protein içeren yerfıstığı küspesi, özellikle karma yem üretiminde değerlendiriliyor.
Bitkinin kendisi de hayvan yemi olarak kullanılabiliyor. Yeşil halde doğrudan hayvanlara verilebildiği gibi kurutularak balya haline getirilip kış aylarında da değerlendirilebiliyor.
Toprak Verimliliğine De Katkı Sağlıyor
Baklagiller familyasında yer alan yerfıstığı, yalnızca ekonomik getirisiyle değil, tarımsal özellikleriyle de dikkat çekiyor. Bitki, atmosferdeki serbest azotun toprağa bağlanmasına katkı sağlıyor.
Bu özelliği sayesinde kendisinden sonra ekilecek ürün açısından daha zengin bir toprak ortamı oluşmasına yardımcı olurken, kazık köklü ve çapa bitkisi olması nedeniyle münavebede de kullanılabiliyor.
Osmaniye'de geçmişten bugüne önemli bir üretim alanı oluşturan yerfıstığı, tarladan fabrikaya, yem sektöründen gıda sanayisine kadar uzanan geniş kullanım alanıyla kentin tarımsal ekonomisinin temel ürünlerinden biri olmayı sürdürüyor.
