Uzun yıllar Avrupa başta olmak üzere farklı ülkelerde çalıştıktan sonra Türkiye’ye kesin dönüş yapan vatandaşları ilgilendiren önemli bir düzenleme gündeme geldi. Hatay başta olmak üzere gurbetçi nüfusunun yoğun olduğu illerde yakından takip edilen yeni çalışma modeli, yurt dışı borçlanmasıyla emekli olanlara yeniden aktif çalışma kapısı açmayı hedefliyor.
Mevcut sistemde, yurt dışı hizmet sürelerini borçlanarak Türkiye’de emekli olan kişiler çalışmaya başladıklarında aylıklarının kesilmesi riskiyle karşılaşıyordu. Bu nedenle pek çok emekli ya kayıt dışı çalışmak zorunda kalıyor ya da tamamen iş hayatından çekiliyordu.
Yeni düzenleme ile bu durumun değişmesi ve emekli aylığı kesilmeden çalışma imkanının sağlanması planlanıyor.
Mevcut uygulamada yaşanan sorunlar
Bugünkü mevzuata göre yurt dışı borçlanmasıyla emeklilik elde eden bir kişi:
-
Yurt dışında çalışmaya devam ederse
-
İkamete bağlı sosyal yardım alırsa
Türkiye’den bağlanan aylığı kesiliyor.
Türkiye’de çalışma konusunda da uzun süredir karmaşık bir tablo vardı. Özellikle son yıllarda yapılan düzenlemeler, emekli olduktan sonra sigortalı işe girenlerin aylıklarının durdurulmasına yol açabiliyordu.
Bu nedenle birçok kişi yasal çalışmayı tercih etmiyor, sistem dışında kalıyordu. Uzmanlara göre bu durum hem devletin prim kaybına hem de iş gücü açığına neden oluyordu.
Yeni model: Maaş kesilmeden çalışma
Hazırlanan taslak düzenlemeye göre, yurt dışı borçlanmasıyla emekli olanlar Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamında Sosyal Güvenlik Destek Primi ödeyerek çalışabilecek.
Yeni sistemde:
-
Emekli aylığı kesilmeyecek
-
Tam zamanlı çalışma mümkün olacak
-
İşveren düşük oranlı prim ödeyecek
-
Emekli hem maaş hem ücret alabilecek
Bu uygulama halk arasında “çifte maaş” olarak adlandırılıyor.
Ekonomiye katkı hedefleniyor
Düzenlemenin temel amacı yalnızca emeklilerin gelirini artırmak değil. Yurt dışında yetişmiş ustaların ve teknik çalışanların Türkiye ekonomisine kazandırılması hedefleniyor.
Sanayi, inşaat ve hizmet sektörlerinde uzun süredir tecrübeli eleman açığı yaşanıyor. Yeni modelle birlikte emekliler:
-
Yasal statüde çalışabilecek
-
Vergi ve prim ödeyebilecek
-
İşverenler deneyimli personel bulabilecek
Ekonomi çevreleri özellikle ustalık gerektiren mesleklerde ciddi rahatlama bekliyor.
Kayıt dışılığın azalması bekleniyor
Uzmanlara göre mevcut yasaklar nedeniyle pek çok emekli fiilen çalışmasına rağmen sigortasız kalıyordu. Yeni sistemle bu durumun sona ermesi öngörülüyor.
Böylece:
-
Devlet prim gelirini artıracak
-
İş kazalarında güvence sağlanacak
-
Emeklinin sosyal hakları korunacak
Meclis süreci yakından izleniyor
Düzenlemenin yasalaşması için teklifin Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine gelmesi bekleniyor. Plan ve Bütçe Komisyonu görüşmelerinin ardından Genel Kurul sürecinin başlayacağı belirtiliyor.
Kanun kabul edilirse uygulama Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girecek ve yurt dışı borçlanmasıyla emekli olan binlerce kişi için çalışma hayatında yeni bir dönem başlayacak.
