B12 Eksikliği Sessiz Başlıyor

Son dönemde “yorgunluk geçmiyor”, “ellerim uyuşuyor”, “başım dönüyor” şikâyetleriyle başvuran birçok kişide B12 vitamini eksikliği dikkat çekiyor. Uzmanlar, B12’nin yalnızca enerjiyle değil; sinir sistemi, hafıza ve kan yapımı ile de yakından ilgili olduğunu vurguluyor. Eksiklik uzun süre fark edilmezse nörolojik hasar riski artabiliyor.

B12 eksikliği neden olur?

B12 eksikliği iki ana sebeple gelişir:

1) Yetersiz alım (beslenme)

B12 vitamini doğal olarak çoğunlukla hayvansal gıdalarda bulunur. Bu yüzden vegan/vejetaryen beslenen kişiler (takviye veya güçlendirilmiş ürün tüketmiyorsa) daha yüksek risk grubundadır.

2) Emilim bozukluğu (daha sık)

Bazen kişi et-süt tüketse bile vücut B12’yi iyi ememez. En bilinen nedenlerden biri pernisiyöz anemi (otoimmün mide hastalığı) olup B12 emilimini bozar.Unutkanlık
Ayrıca bazı ilaçlar da riski artırabilir: metformin, mide asidi baskılayıcılar (PPI’lar) ve H2 blokerler gibi.

Belirtileri neler?

B12 eksikliği belirtileri yavaş gelişebilir ve başka sorunlarla karışabilir. En sık görülenler:

Genel belirtiler

  • Halsizlik, çabuk yorulma

  • Baş dönmesi, nefes darlığı

  • Soluk veya sarımsı cilt

Sinir sistemi ve zihinsel belirtiler

  • El–ayak uyuşması/karıncalanma

  • Dengesizlik, yürürken sendeleme

  • Unutkanlık, dalgınlık, duygu durum değişimleri

“Nörolojik bulgular, hematolojik bulgular ortaya çıkmadan önce de görülebilir.”

Ağız–dil bulguları

  • Dil hassasiyeti, dilde kızarıklık/yanma (bazı kişilerde)

Uyarı: Uyuşma, dengesizlik, güç kaybı gibi nörolojik şikâyetler varsa “bekleyip geçer” demeden değerlendirilmesi önerilir.

Medipol'de gerçekleştirilen yapay kalp operasyonuyla hasta sağlığına kavuştu
Medipol'de gerçekleştirilen yapay kalp operasyonuyla hasta sağlığına kavuştu
İçeriği Görüntüle

Tanı nasıl konur?

Unutkanlık (4)

Genellikle hekim değerlendirmesi ve kan testleriyle ilerlenir:

  • Tam kan sayımı (anemi var mı?)

  • B12 düzeyi (gerektiğinde ek tetkikler)

B12 eksikliği nasıl tedavi edilir?

Tedavi, eksikliğin sebebine göre planlanır:

Ağızdan B12 (tablet/damla)

Beslenme yetersizliği veya hafif-orta eksikliklerde hekim uygun görürse oral takviye tercih edilebilir.

İğne (enjeksiyon) B12

Emilim sorunu olanlarda (ör. pernisiyöz anemi, mide-bağırsak emilim problemleri) veya ağır tabloda enjeksiyon daha sık kullanılır.

Önemli nokta: “Ben kendim başlarım” yaklaşımı doğru değil. Özellikle folik asit gibi takviyeler, bazı durumlarda B12 eksikliğinin belirtilerini maskeleyebilir; doğru tanı-tedavi için hekim planı gerekir.

Doğal olarak hangi besinlerden alınır?

B12’nin güçlü kaynakları:

  • Kırmızı et, sakatat (özellikle karaciğer)

  • Balık ve deniz ürünleri

  • Yumurta

  • Süt, yoğurt, peynir

Bitkisel beslenenler için:

  • B12 ile zenginleştirilmiş kahvaltılık gevrekler ve bazı bitkisel içecekler (etiket kontrolü şart)

Kimler daha dikkatli olmalı?

  • Vegan/vejetaryenler (takviye

  • İleri yaş (emilim azalabilir)

  • Emilim sorunu olanlar / belirli mide-bağırsak hastalığı bulunanlar

  • Uzun süreli bazı ilaçları kullananlar (doktor değerlendirmesiyle)

  • Ne zaman doktora başvurmalı?

  • 2–3 haftadan uzun süren belirgin halsizlik

  • Uyuşma/karıncalanma, denge sorunu, yürümede bozulma

  • Unutkanlık-kafa karışıklığı gibi yeni gelişen şikâyetler

Muhabir: Ezgisu Şimşek