Ramazan ayında iftar ve sahur sofraları bereketlenirken, tüketim alışkanlıkları da değişiyor. Dışarıdan siparişlerin artması, toplu iftar organizasyonları ve yemeklerin uzun süre bekletilmesi; gıda zehirlenmesi riskini yükseltiyor. Sabır Gazetesi canlı yayınında gazeteci Ersin Şimşek, TMMOB Gıda Mühendisleri Odası İzmir Şube Yönetim Kurulu Üyesi Berkay Berat Göksel ile Ramazan’da gıda güvenliğinde dikkat edilmesi gereken kritik başlıkları masaya yatırdı.

Yayında özellikle soğuk zincirin korunması, yemeklerin saklama süresi, dışarıdan alınan et-tavuk ürünleri ve açıkta satılan gıdalar konusunda net uyarılar öne çıktı.

Ramazan’da risk neden artıyor?

Uzman isim Berkay Berat Göksel’e göre Ramazan’da riskin yükselmesinin başlıca nedeni, toplu tüketimin artması ve yemeklerin daha önceden hazırlanıp uzun süre bekletilmesi. Özellikle iftar çadırları ve toplu yemek organizasyonlarında hijyen şartlarının zayıflaması, gıdayı doğrudan riskli hale getirebiliyor.

“Toplu tüketimin arttığı bu dönemde en büyük risk; sıcak/soğuk zincirin kırılması ve yemeklerin uzun süre dışarıda beklemesi.”
— Berkay Berat Göksel

En kritik kural: “2 saat” sınırı

Yayının en çarpıcı vurgularından biri, pişmiş yemeklerin oda sıcaklığında bekleme süresi oldu. Göksel, pişmiş yemeklerin oda sıcaklığında 2 saatten fazla bekletilmemesi gerektiğini belirterek, bu sürenin aşılmasıyla mikrobiyal gelişim riskinin başladığını ifade etti.

“Güvenli aralık iki saattir. İki saatten sonra buzdolabına (yaklaşık +4°C) alınmayan pişmiş yemeklerde risk artar.”

Dışarıdan alınan tavuk, et ve dönerde “güven” şart

Ramazan’da akşam saatlerinde dışarıdan yemek tüketimi yükselirken, özellikle tavuk ve döner gibi ürünlerde iyi pişme ve güvenilir işletme vurgusu öne çıktı. Uzman, tavuk ürünlerinde pembeleşme gibi pişmeme belirtilerinin ciddiye alınması gerektiğini söyledi.

Ayrıca denetim ve izlenebilirlik için işletmelerdeki karekod/denetim bilgisi uygulamalarının takip edilebileceğine dikkat çekildi.

Toplu iftarlar ve çadırlarda en büyük tehlike

Toplu yemeklerde riskin temel nedeni, üretim süreçlerinin ve personel hijyeninin sürekli kontrol edilememesi. Yayında “yemeklerin iftara çok erken hazırlanması” ve “taşıma/saklama sırasında sıcak-soğuk zincirin bozulması” kritik başlıklar olarak sıralandı.

Isıtıp tekrar tüketmek tehlikeli mi?

Göksel’in uyarısı net: Yemekleri defalarca ısıtıp soğutmak, güvenli aralıkta kalmayı zorlaştırıyor.

“Her ısıtıp soğutmada bozulmaya karşı tetikleme olur. Mümkünse bir kez ısıtıp tüketmek en güvenlisidir.”

Buzdolabı ayarı ve saklama sıcaklığı

Süt, yoğurt, peynir gibi ürünlerde ve genel buzdolabı kullanımında +4°C vurgusu yapıldı. Dondurulmuş ürünlerin çözdürülmesinde de oda sıcaklığı yerine buzdolabında çözdürme önerildi.

Açıkta satılan tatlılar ve ürünler: “Kesinlikle uzak durun”

Yayında açıkta satılan lokum, baklava, sütlü tatlılar gibi ürünler için hijyen bariyerinin olmaması, fiziksel bulaş ve soğuk zincir problemleri nedeniyle riskin yükseldiği ifade edildi. Paketli ürünlerde izlenebilirlik ve kayıt olduğu için tercih edilmesi gerektiği vurgulandı.

“Kayda ve denetime tabi olmayan açıkta satılan ürünler güvenli değildir. İzlenebilir paketli ürünleri tercih etmek daha doğru olur.”

Gıda zehirlenmesinin belirtileri ve hastane uyarısı

Uzman, gıda zehirlenmesinde ilk belirtilerin çoğunlukla mide bulantısı, kusma, şiddetli karın ağrısı ve yüksek ateş olduğunu söyledi. Özellikle dinmeyen kusma, dışkıda kan ve yüksek ateş gibi durumlarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği belirtildi.

Risk grubunda ise yaşlılar, çocuklar, hamileler ve bağışıklığı düşük/kronik hastalığı olanlar öne çıkıyor.

“Son kullanma tarihi geçmiş ürünü dondurmak çözüm değil”

Yayında gelen izleyici sorusu üzerine son kullanma tarihi geçen et ve tavuğun “dondurulup tüketilmesi” konusuna da net cevap verildi:

“Son kullanma tarihi bitmiş ürünün tüketimi söz konusu olamaz. Dondurmak buna çare değildir.”

Ramazanda yapılmaması gereken 3 büyük hata

Yayında öne çıkan başlıklar şöyle özetlendi:

  1. Yemekleri çok önceden hazırlayıp oda sıcaklığında uzun süre bekletmek

  2. Açıkta satılan ürünleri eve taşıyıp tüketmek

  3. Yemekleri tekrar tekrar ısıtıp soğutmak (mümkünse tek ısıtma)

Hayat kurtaran mutfak kuralı

Uzmanın “en önemli mutfak kuralı” cevabı ise çapraz bulaş riskine odaklandı:

Muhabir: Ersin ŞİMŞEK