Mobilyadan elektroniğe, otomotivden emlağa kadar birçok sektörü ilgilendiren uygulama kapsamında, haklı bir gerekçe olmadan vitrinde, rafta veya internette sergilenen ürünü satmayan işletmelere idari para cezası uygulanacak. Ceza, ürünün vergiler dahil satış fiyatının yüzde 10'u oranında olacak ve ihlal başına en az 3 bin 973 TL olarak uygulanacak.
Ticaret Bakanlığı, kamuoyunda "yemleme ve değiştirme" veya "gel-gel taktiği" olarak bilinen uygulamalara karşı yeni yaptırımları devreye aldı. Tüketiciyi cazip fiyatlı bir ürünle mağazaya veya internet sitesine çekip ardından ürünün satılmadığını söyleyerek daha pahalı bir ürüne yönlendiren işletmeler denetim kapsamına alınacak.
Ucuz ürünü satmayan işletmeye ceza
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 6'ncı maddesi kapsamında, haklı bir gerekçe olmadan satıştan kaçınan işletmelere ürünün vergiler dahil satış fiyatının yüzde 10'u oranında idari para cezası uygulanacak.
İhlal başına uygulanacak cezanın alt sınırı ise 3 bin 973 TL olacak.
"Stok bitti" ve "teşhir ürünü" bahanesi geçerli olmayacak
Özellikle mobilya, elektronik, otomotiv, hazır giyim ve emlak sektörlerinde karşılaşılan bazı gerekçeler tek başına haklı neden olarak kabul edilmeyecek.
"Az önce satıldı", "O sadece teşhir ürünü", "Stoklarımız tükendi" veya "Sistem güncellenmedi" şeklindeki açıklamalar, gerekli şartlar bulunmadığı sürece satıştan kaçınmak için yeterli olmayacak.
Bir ürünün satışından kaçınılabilmesi için ürün üzerinde açıkça "Satılık değildir", "Numunedir" veya "Satılmıştır" ibaresinin bulunması ya da ürünün hasarlı olduğunun belgelenmesi gerekecek.
Bu şartların sağlanmadığı durumlarda vitrinde veya internet sitesinde belirtilen fiyatla sergilenen ürünün tüketiciye satılması gerekecek.
Kampanyalı ve stokla sınırlı satışlarda ise stok miktarı ile kampanya koşullarının önceden ve açık şekilde tüketiciye duyurulması zorunlu olacak.
Ürünün fiyatı arttıkça ceza da artacak
Uygulanacak ceza, ürünün satış fiyatına göre değişecek. Örneğin 2 bin TL'lik bir ürünün haklı gerekçe olmadan satılmaması durumunda yüzde 10'luk hesaplama 200 TL olsa da alt sınır nedeniyle 3 bin 973 TL ceza uygulanacak.
Daha yüksek fiyatlı ürünlerde ise ceza miktarı da artacak. Buna göre:
- 40 bin TL'lik televizyon: 4 bin TL ceza
- 150 bin TL'lik mobilya takımı: 15 bin TL ceza
İhlalin birden fazla tüketiciye karşı tekrarlanması halinde cezalar her işlem için ayrı ayrı uygulanabilecek.
En çok dikkat edilen 5 sektör
Mobilya
Showroom'da indirimli fiyatla sergilenen bir ürün, üzerinde "satılık değildir" ibaresi bulunmadığı halde yalnızca teşhir ürünü olduğu gerekçesiyle satılmayarak tüketici daha pahalı bir ürüne yönlendirilemeyecek.
Elektronik
Kampanyalı ürünlerde "stok ilk dakikada bitti" gibi açıklamalar tek başına yeterli olmayacak. Stokla sınırlı kampanyalarda stok miktarının önceden açıkça belirtilmesi gerekecek.
Otomotiv
Reklamı yapılan uygun fiyatlı giriş versiyonu araçların bayide satılmadığı söylenerek tüketicinin daha yüksek donanımlı ve pahalı modellere yönlendirilmesi yaptırım kapsamında değerlendirilecek.
Giyim
Vitrinde sergilenen ürün için "son üründü, satıldı" denilerek satıştan kaçınılamayacak. Etiket ve kasa fiyatının farklı olması halinde tüketici lehine olan fiyat uygulanacak.
Emlak
İnternette düşük fiyatla yayınlanan ve tüketiciyi ilana çekmek amacı taşıyan "olta ilanlar" da denetim kapsamında olacak. İlanın ardından taşınmazın satıldığı veya kiralandığı söylenerek tüketicinin daha pahalı bir portföye yönlendirilmesi yaptırıma tabi tutulacak.
Tüketici şikayet için ne yapmalı?
Tüketicilerin ürünün ilan edilen fiyattan satılmaması veya vitrin ile kasa arasında fiyat farkı bulunması halinde durumu belgelemeleri önem taşıyor.
Bu kapsamda raf etiketi, ürün fotoğrafı, ekran görüntüsü veya internet ilanı gibi belgeler saklanabilecek. Tüketiciler yaşadıkları sorunla ilgili e-Devlet üzerinden Ticaret Bakanlığı'na şikayette bulunabilecek.
Tüketici ile işletme arasında yaşanan uyuşmazlıklarda ise Tüketici Hakem Heyetleri yetkili merci olmaya devam edecek.
