Düzenlemenin hayata geçmesiyle kira sözleşmelerinin dijital ortamda kayıt altına alınması, gerçek kira bedellerinin daha kolay takip edilmesi ve sahte ilanlarla mücadelede yeni bir denetim mekanizmasının oluşturulması hedefleniyor. Ancak henüz yürürlüğe girmiş bir zorunluluk bulunmuyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden yapılmasını zorunlu hale getirmeye yönelik çalışması, milyonlarca ev sahibi ve kiracının gündeminde. İlk fazı 2024 yılında kullanıma açılan dijital kira sözleşmesi uygulamasının kapsamının genişletilmesi planlanırken, yeni sistemin kira piyasasında kayıtlı ve doğrulanabilir bir yapı oluşturması bekleniyor.
Gayrimenkul Uzmanı Mustafa Özelmacıklı, dijital kira sözleşmelerinin kira piyasası açısından önemli bir dönüşüm olduğunu belirterek, uygulamanın zorunlu hale gelmesi durumunda sözleşmelerin daha güvenli ve izlenebilir hale geleceğini söyledi.
Özelmacıklı, Türkiye’de gayrimenkul sektörünün en önemli ihtiyaçlarından birinin sağlıklı ve doğrulanabilir veri olduğunu belirterek, dijital sözleşmelerin hem ev sahibi hem de kiracının haklarının korunmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Kira Sözleşmesi Dijital Ortamda Daha Güvenli Hale Gelecek
Dijital sistemin en önemli avantajlarından biri olarak güvenliği gösteren Özelmacıklı, taşınmaz sahipliğinin sistem üzerinden kontrol edilebildiğine dikkat çekti.
Sözleşmenin tarafların onayıyla oluşturulması sayesinde belgenin zaman damgalı, barkodlu ve doğrulanabilir hale geldiğini belirten Özelmacıklı, tarafların aynı yerde bulunma zorunluluğunun da ortadan kalkacağını söyledi.
Bu sistemle birlikte kağıt ve belge trafiğinin azalması, sözleşmelerin saklanması ve gerektiğinde kamu kurumlarına sunulması süreçlerinin de kolaylaşması bekleniyor.
Onaydan Sonra 15 Gün İçinde Düzeltme Yapılabilecek
Dijital kira sözleşmesi sistemine 2026 yılında eklenen hata düzeltme ve güncelleme fonksiyonları da uygulamanın dikkat çeken özellikleri arasında bulunuyor.
Tarafların onay işleminden sonraki 15 gün içerisinde maddi hataları düzeltebilmesine imkan tanındığı belirtilirken, kira tutarı ve ödeme bilgilerinin güncel tutulabilmesi de mümkün hale geldi.
Ancak sistemin zorunlu hale getirilmesi durumunda bazı özel durumlara yönelik düzenlemelerin de geliştirilmesi gerekiyor. Dijital erişimi sınırlı vatandaşlar, yabancı kiracılar, tüzel kişiler, vekaletle yapılan işlemler ve standart dışı kira sözleşmeleri için alternatif işlem yöntemlerinin oluşturulmasının önem taşıdığı belirtiliyor.
Emlak Danışmanlarının Rolü Ortadan Kalkmayacak
Yeni sistemin emlak danışmanlarının görevini ortadan kaldırıp kaldırmayacağı da merak edilen başlıklardan biri oldu.
Mustafa Özelmacıklı, dijitalleşmenin emlak danışmanlarının rolünü azaltmak yerine daha nitelikli hale getireceğini savundu. Emlak danışmanlarının taşınmazı, tarafları, yetkilendirmeyi ve işlem koşullarını kontrol ederek süreci yöneten önemli bir aktör olmaya devam edeceğini belirtti.
Özelmacıklı’ya göre zorunlu dijital kira sözleşmesi sisteminde emlak danışmanlarının sözleşmenin doğru hazırlanması, tarafların bilgilendirilmesi, gerekli yetkilendirmelerin alınması ve dijital onay sürecinin tamamlanmasındaki rolü daha da önem kazanacak.
Bu nedenle yetki belgeli emlak işletmelerinin sistem içerisindeki görev ve yetkilerinin açık şekilde tanımlanması gerektiği vurgulanıyor.
Gerçek Kira Bedelleri Daha Kolay Takip Edilebilecek
Dijital kira sözleşmelerinin yaygınlaşmasının kayıt dışılıkla mücadelede de önemli bir araç olması bekleniyor.
Kira sözleşmelerinde gerçek kira bedellerinin yer alması, ilerleyen dönemde oluşturulacak veri altyapısı sayesinde kira piyasasının daha sağlıklı analiz edilmesine imkan sağlayabilir.
Dijital sistemlerin farklı kamu altyapılarıyla entegre edilmesi halinde gerçek kira bedelinin altında gösterilen sözleşmelerin ve kayıt dışı kiralamaların daha etkin şekilde tespit edilmesinin mümkün olabileceği değerlendiriliyor.
Sahte İlanlara Karşı Yeni Güvenlik Zinciri
Dijital kira sözleşmesinin Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) ile daha güçlü şekilde entegre edilmesi halinde, gayrimenkul kiralama sürecinde kapsamlı bir doğrulama mekanizması oluşturulabilir.
EİDS ile ilan aşamasında taşınmaz ve yetki doğrulaması yapılırken, dijital kira sözleşmesiyle birlikte doğrulanmış taşınmaz ve taraf bilgilerinin sözleşme aşamasında da kullanılması mümkün hale gelebilir.
Böylece sahte ilanlar, sahte mülk sahipleri ve yetkisiz emlak aracılığına karşı daha güçlü bir denetim sistemi oluşturulması hedefleniyor.
Kira Piyasasında Gerçek Fiyat Haritası Oluşabilir
Dijital kira sözleşmelerinin yaygınlaşmasıyla ortaya çıkacak verilerin, kira piyasasında önemli bir dönüşüm yaratabileceği belirtiliyor.
Kişisel verilerin korunması şartıyla anonimleştirilmiş verilerin kullanılması halinde mahalle ve bölge bazında gerçekleşen kira değerlerinin daha sağlıklı şekilde takip edilmesi mümkün olabilir.
Bu durum vatandaşların kiralık konut ararken daha gerçekçi fiyatlarla karşılaştırma yapmasına, gayrimenkul değerleme sistemlerinin geliştirilmesine ve sektör analizlerinin daha sağlıklı gerçekleştirilmesine katkı sağlayabilir.
Uzun vadede ilanlarda belirtilen fiyatlar yerine gerçekleşmiş kira bedellerinin daha fazla dikkate alındığı şeffaf bir kira piyasasının altyapısının oluşturulması hedefleniyor.
Emlak Sektöründe Kağıt Dönemi Geride Kalıyor
Dijital kira sözleşmelerinin zorunlu hale gelmesi durumunda emlak işletmelerinin çalışma biçiminde de değişiklik yaşanması bekleniyor.
İlk aşamada sektörün yeni sisteme uyum sağlaması gerekecek. Ancak orta ve uzun vadede çıktı alma, kağıt kullanımı, arşivleme, sözleşmelerin taraflar arasında dolaştırılması ve belge doğrulama gibi işlemlerin azalması bekleniyor.
Emlak danışmanlığı açısından da sürecin yalnızca sözleşme hazırlamaktan çıkarak kimlik, yetki, taşınmaz ve sözleşme bilgilerinin doğrulandığı dijital bir işlem yönetimine dönüşmesi bekleniyor.
Özelmacıklı, dijitalleşmenin sektör açısından önemli bir verimlilik sağlayabileceğini belirtirken, yetki belgeli emlak işletmelerinin Web Tapu ve belediye sistemleri gibi farklı kamu altyapılarıyla entegrasyonunun da sağlanması gerektiğini ifade etti.
e-Devlet Kira Sözleşmesi Zorunlu Oldu Mu?
Kamuoyunda en çok merak edilen konuların başında kira sözleşmelerinin e-Devlet üzerinden yapılmasının ne zaman zorunlu olacağı geliyor.
Mevcut durumda tüm kira sözleşmeleri için yürürlüğe girmiş genel bir e-Devlet zorunluluğu bulunmuyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bu yöndeki çalışması devam ederken, düzenlemenin kapsamı ve uygulama tarihiyle ilgili resmi açıklama yapılması bekleniyor.
Zorunluluk hayata geçirildiğinde ev sahibi, kiracı ve emlak sektörünün dijital kira sözleşmesi sistemine ilişkin yeni yükümlülüklerle karşılaşması bekleniyor.
