Toroslar’ın derinliklerinde, Adana’nın Feke ilçesine bağlı Uğurlubağ Köyü, tarih boyunca Kapadokya’yı Kilikya üzerinden Akdeniz ve Kuzey Suriye’ye bağlayan en önemli antik yol ağlarından birinin merkezinde yer aldı. Gezbel–Kozan yolu üzerindeki Uğurlubağ Kalesi, binlerce yıl boyunca ticaretin, askeri hareketliliğin ve kültürel etkileşimin kilit noktalarından biri oldu.
Tarihin Katmanları Arasında Bir Yol
Asur Ticaret Kolonileri Çağı’ndan Hitit İmparatorluğu Dönemi’ne kadar uzanan bu antik güzergâh; Kayseri – Gezbel – Tufanbeyli – Saimbeyli – Feke – Kozan – Ceyhan hattı üzerinden Akdeniz’e ulaşıyordu. Gülek Boğazı’ndan sonra en önemli ikinci geçiş yolu olarak kabul edilen bu rota, yaklaşık 260 kilometrelik uzunluğuyla Toros Dağları’nı aşan stratejik bir bağlantı sağlıyordu.
Avrupalı Gezginlerden Günümüz Araştırmalarına
-
yüzyıldan itibaren Çukurova ve Kilikya’yı inceleyen çok sayıda Avrupalı gezgin ve bilim insanı, bu yol ve üzerindeki kaleler hakkında çalışmalar yaptı. Bahadır Alkım, Langlois, Texier, Ramsay gibi isimlerin yanı sıra, son yıllarda gerçekleştirilen arkeolojik yüzey araştırmaları, bölgenin tarihsel önemini daha da netleştirdi.
Ancak araştırmalar, günümüzde kullanılan yolun, antik çağdaki ana güzergâhtan daha batıya kaydığını ortaya koyuyor. Özellikle Cevizlidere yolunun kapanması, Uğurlubağ merkezli kavşağın zamanla unutulmasına neden oldu.
Uğurlubağ Kalesi: Stratejik Bir Gözetleme Noktası
Deniz seviyesinden 1012 metre yükseklikte, sarp kayalıklar üzerine inşa edilen Uğurlubağ Kalesi, her yönden gelen yolları kontrol edebilecek bir konuma sahip. Ortaçağ’a tarihlenen kale; kesme ve moloz taş örgüsü, mazgalları ve ana kaya üzerine kurulu yapısıyla dikkat çekiyor.
Arkeolojik bulgular ise kalenin yalnızca Ortaçağ’la sınırlı olmadığını gösteriyor. Çevrede bulunan Geç Roma – Erken Bizans dönemine ait seramikler ve anıtsal kaya mezarları, bölgenin çok daha eski dönemlerden itibaren yoğun yerleşim gördüğünü kanıtlıyor.
Antik Yerleşimler ve Kayıp Güzergâh
Uğurlubağ çevresinde yer alan Tenkerli, Mahyalar, Şerifli ve Tapırlı gibi köylerin tamamı, antik yerleşim izleri taşıyor. Köprü kalıntıları, gözetleme kuleleri, kaya mezarları ve şapeller; bu hattın yalnızca bir ulaşım yolu değil, aynı zamanda üretim ve yerleşim koridoru olduğunu gösteriyor.
Uzmanlara göre, Üsküyen Geçidi ile Kozan arasındaki yaklaşık 40 kilometrelik bölüm, antik çağda günümüz yolundan daha doğudan geçiyordu. Bu güzergâh, hem coğrafi olarak daha güvenli hem de stratejik açıdan daha avantajlıydı.
Tarihin Gölgesinde Kalan Bir Miras
Uğurlubağ Kalesi ve çevresindeki antik yol kavşağı, Kapadokya ile Kilikya arasında uzanan ticaret ve ulaşım ağının en kritik düğüm noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Zamanla değişen yol tercihleri ve doğal koşullar nedeniyle gözlerden uzak kalan bu güzergâh, bugün yeniden keşfedilmeyi bekleyen önemli bir arkeolojik ve kültürel miras niteliği taşıyor.
Uzmanlar, bölgenin detaylı kazı ve tescil çalışmalarıyla turizm ve bilim dünyasına kazandırılması gerektiğini vurguluyor.
