ANKARA (AA) - ŞULE ÖZKAN - Filistin ve Gazze'ye ilişkin paylaşımları sosyal medya platformları tarafından kaldırılan veya kısıtlanan kullanıcılar, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna (TİHEK) başvurarak ayrımcılık ihlali iddiasıyla hukuki süreç başlatabiliyor.
Kudüs ve Hukuk Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Av. Mustafa Eminoğlu, AA muhabirine, Filistin içeriklerinin YouTube tarafından kaldırılması nedeniyle TİHEK tarafından verilen idari para cezasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Sosyal medyanın bugün yalnızca kişisel paylaşımların yapıldığı bir alan olmaktan çıktığını vurgulayan Eminoğlu, bu mecraların aynı zamanda haber takibinin yapıldığı, kamuoyunun şekillendiği ve toplumsal tartışmaların yürütüldüğü önemli platformlara dönüştüğünü dile getirdi.
- 'Soykırım' kelimesini yazmak bile engelleniyor
İsrail'in Ekim 2023'te Gazze Şeridi'ne başlattığı saldırıların ardından özellikle Filistin'e ilişkin içeriklerde yoğun sansür uygulandığını belirten Eminoğlu, sosyal medya platformlarında çok sayıda içeriğin kaldırıldığını söyledi.
Eminoğlu, 'Sosyal medyada Filistin'e yönelik içerikler kaldırıldı. Filistin bayrağı, karpuz simgesi veya yalnızca 'soykırım' kelimesinin kullanılması bile bazı durumlarda sansüre konu oldu. Birçok hesap kapatıldı, paylaşımlara kısıtlamalar getirildi ve kitlesel bir sansür dalgası yaşandı.' dedi.
Bu durum karşısında Kudüs ve Hukuk Derneği avukatları olarak hukuki mücadele yollarını araştırdıklarını anlatan Eminoğlu, söz konusu uygulamaların temel insan haklarından biri olan ayrımcılık yasağını ihlal ettiğinin altını çizdi. Uluslararası ve ulusal hukukta ayrımcılığın yasaklandığını hatırlatan Eminoğlu, şöyle konuştu:
'Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'deki iç hukuk düzenlemeleri, bireylerin din, düşünce, inanç veya siyasi görüşleri nedeniyle ayrımcılığa maruz bırakılmamasını güvence altına alıyor. Filistin'e ilişkin paylaşımların sistematik biçimde kaldırılması bu açıdan değerlendirildiğinde ayrımcılık yasağının ihlali anlamına geliyor.'
- 'Filistin içeriği kaldırılan kullanıcılar TİHEK'e başvuru yapabilir'
Filistin ve Gazze'ye ilişkin içerikleri kaldırılan ve bu nedenle ihlale uğradığını düşünen kullanıcıların başvuru yapabileceği bir süreç bulunduğunu aktaran Eminoğlu, başvuruların belirli prosedür çerçevesinde ilerlediğini belirterek, Kudüs ve Hukuk Derneğinin internet sitesinde başvuru sürecine ilişkin detaylı bilgilendirmelerin yer aldığını ifade etti.
Eminoğlu, 'Sürecin ilk aşamasında kullanıcıların içerik kaldırma veya hesap kapatma işlemini gerçekleştiren sosyal medya şirketine itiraz etmesi gerekiyor. Şirket 30 gün içinde cevap vermezse ya da olumsuz yanıt verirse, bu sürenin ardından Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna başvuru yapılabiliyor.' diye konuştu.
Başvuru sürecinde en önemli aşamanın delillendirme olduğunu vurgulayan Eminoğlu, kullanıcıların kaldırılan içeriklere ilişkin ekran görüntülerini, itiraz tarihlerini ve platformlardan gelen cevapları kayıt altına alması gerektiğini kaydetti.
Eminoğlu, 'İhlale konu içeriklerin saklanması ve dosyalanması önemli. 'Şu paylaşımım kaldırıldı, şu tarihte itiraz ettim, şu tarihte cevap aldım' şeklinde tüm sürecin belgelenmesi gerekiyor. Bu dosya hazırlandıktan sonra TİHEK'e e-Devlet üzerinden başvuru yapılabiliyor.' bilgisini verdi.
- 'YouTube'a kesilen ilk ceza'
TİHEK'in yakın zamanda YouTube hakkında verdiği karara ilişkin değerlendirmelerde bulunan Eminoğlu, 'Söz konusu başvuru, Filistin'e ilişkin içerik paylaşan bir gazeteci tarafından yapıldı. Gazeteci, YouTube hesabından Filistin'le ilgili içerikler ile Ankara'da düzenlenen eylem ve konferans görüntülerini paylaşıyordu. Platform bir süre sonra bu içerikleri kaldırdı ve hesabı kapattı.' dedi.
Başvurucunun yeni bir hesap açmasına rağmen aynı durumla karşılaşması üzerine YouTube'un itiraz mekanizmasını kullandığını belirten Eminoğlu, yapılan itirazların büyük bölümünün reddedildiğini ifade etti.
Eminoğlu, 'Kullanıcı, kaldırılan içerikleri detaylı şekilde dosyalayarak TİHEK'e başvurdu. Kurum, yaptığı değerlendirme sonucunda önemli bir karar vererek YouTube'un ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine hükmetti ve platforma idari para cezası verdi.' diye konuştu.
Kudüs ve Hukuk Derneği Yönetim Kurulu Başkanı, kararın sosyal medya şirketlerine yönelik ilk örnek olduğunu vurguladı.
- 'Onlarca başvuru yapıldı, binlerce mağdur var'
Sosyal medya platformlarının faaliyet gösterdikleri ülkelerin hukuk düzenine ve temel insan haklarına uygun şekilde hareket etmeleri gerektiğini dile getiren Eminoğlu, bunun bireysel başvuruların yapılması ve hukuki mekanizmaların işletilmesiyle mümkün olabileceğini kaydetti.
Verilen cezanın miktarının caydırıcılık açısından yeterli olmadığının altını çizen Eminoğlu, sözlerine şöyle devam etti:
'204 bin liralık idari para cezası kesildi. Bu ceza üst sınırdan verilmiş olsa da milyarlarca dolar cirosu olan şirketler için oldukça düşük bir miktar. Bu nedenle daha caydırıcı bir yaptırım için kanuni düzenlemeye ihtiyaç olduğunu düşünüyoruz.'
Türkiye'de Filistin'e ilişkin paylaşımların suç teşkil etmediğini vurgulayan Eminoğlu, bazı platformlarda İsrail içeriklerinin görünürlüğünün artırıldığı, Filistin içeriklerinin ise kısıtlandığı yönünde ciddi iddialar bulunduğunu belirtti.
Eminoğlu, 'Filistin'e ilişkin paylaşımları nedeniyle mağdur olduğunu düşünen kullanıcıların başvuru yapması önemli. Bu başvuruların artması halinde sosyal medya şirketleri için ciddi yük oluşacaktır. Onlarca, hatta yüzlerce başvurunun bir araya gelmesi durumunda bu yükü taşımaları mümkün olmayacak ve platformlar politikalarını gözden geçirmek zorunda kalacaktır.' ifadelerini kullandı.
