Ev kadınlarının emeği sosyal güvence kapsamına alınacak
Teklifte, ev işleri ve bakım faaliyetlerinin yalnızca aile içi sorumluluk olarak görülmemesi ve sosyal güvenlik açısından da karşılığının bulunması hedefleniyor.
Düzenlemeyle evde gerçekleştirilen karşılıksız bakım ve temizlik faaliyetlerinin belirli şartlarla sigortalılık süresine dahil edilmesi ve emekliliğe yansıtılması öngörülüyor.
Teklifin gerekçesinde kadınların ev işleri ve bakım sorumlulukları nedeniyle çalışma hayatından ve sosyal güvenceden uzak kalabildiğine dikkat çekiliyor.
Ev kadınlarının primlerini devlet mi ödeyecek?
Teklifin en dikkat çeken maddelerinden biri ise prim desteği oldu.
Düzenlemede, ev kadınlarının emeklilik ve sağlık sigortası primlerinin Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor. İsteyenlerin ilave prim ödeyerek ileride bağlanacak emekli aylığını artırabilmesi de teklif kapsamında yer alıyor.
Ayrıca geçmişte sigortasız geçirilen dönemlerin belirli şartlarla borçlanılarak emeklilik hesabına dahil edilmesinin önü açılmak isteniyor.
55 yaşında emeklilik mi geliyor?
Teklifte yaşlılık aylığına ilişkin de dikkat çeken bir düzenleme bulunuyor.
Buna göre kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaşından sonra, çalışılan her yıl için emeklilik bağlama oranının yüzde 90'a kadar yükseltilmesi öngörülüyor.
Ancak söz konusu düzenlemeler şu aşamada kanun teklifi kapsamında bulunuyor. Teklifin yasalaşması halinde uygulamanın nasıl gerçekleşeceği Meclis'teki görüşmeler ve ikincil düzenlemelerle netleşecek.
Geçmiş yıllar için borçlanma hakkı
Teklifte ev kadınlarının geçmiş dönemlerde sigortasız olarak ev işleri ve bakım faaliyetlerinde geçirdiği sürelerin de emeklilik hesabına dahil edilebilmesi amaçlanıyor.
Borçlanma hakkı getirilmesiyle geçmiş yılların belirli şartlar çerçevesinde sigortalılık süresine saydırılabilmesi öngörülüyor.
Evde bakım yapanlara ücretsiz destek
40 maddelik teklif yalnızca emeklilik düzenlemesiyle sınırlı değil.
Evde hasta veya yaşlı bakımını üstlenen kişilere yönelik;
- Psikolojik destek,
- Bakım eğitimi,
- Hukuki danışmanlık
gibi hizmetlerin ücretsiz sağlanması öngörülüyor.
Ayrıca bakım veren kişilerin dinlenebilmesi amacıyla kamu tarafından geçici bakım hizmeti, yani "mola bakımı" sunulması planlanıyor.
Bakım verenlere 30 gün izin hakkı
Teklifte sürekli bakım sorumluluğu üstlenen kişilere yönelik bir başka dikkat çekici düzenleme de bulunuyor.
Buna göre bakım veren kişiye yılda en az 30 gün geçici bakım/izin hakkı tanınması öngörülüyor.
Bu süre içerisinde mevcut maaş veya yardımların kesilmemesi de teklif edilen düzenlemeler arasında yer alıyor.
Malullük aylığında yüzde 80'e kadar oran
Ev emekçilerinin çalışma sırasında veya bakım faaliyetleri nedeniyle iş göremez hale gelmesine ilişkin de düzenleme öngörülüyor.
Teklife göre sakatlanan ya da iş göremez hale gelen ev emekçisine yüzde 70 oranında aylık bağlanması, kişinin başkasının bakımına muhtaç olması halinde ise bu oranın yüzde 80'e çıkarılması hedefleniyor.
Ev işlerinde çalışan kadınlara İş Kanunu güvencesi
Teklif, başkasının evinde temizlik veya bakım hizmeti veren kadınları da kapsıyor.
Düzenlemeyle ev hizmetlerinde çalışanların İş Kanunu kapsamına alınması, kıdem tazminatı ve izin gibi haklardan yararlanması amaçlanıyor.
Ayrıca 30 günden fazla süren ev işlerinde yazılı iş sözleşmesi zorunluluğu getirilmesi öngörülüyor.
Mobbing, şiddet ve tacize karşı koruma
Ev işlerinde çalışanlara yönelik ayrımcılık, mobbing, şiddet ve tacizin yasaklanması da teklifin maddeleri arasında bulunuyor.
Mağdur olan çalışanların hızlı şekilde koruma altına alınmasına yönelik hükümler getirilmesi hedefleniyor.
Bunun yanı sıra işverenlerin, özellikle pencere temizliği gibi yüksekten düşme riski bulunan işler ile kimyasal maddelerin kullanıldığı faaliyetlerde gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alması öngörülüyor.
Ev kadınlarına sağlık güvencesi
Teklif kapsamında ev emekçileri ve ailelerinin genel sağlık sigortasından primsiz yararlanması da öngörülen düzenlemeler arasında yer alıyor.
Evde bakım yardımı alan kişilerin değerlendirilmesinde yalnızca hane gelirinin değil, bakım yükünün ağırlığının da dikkate alınması ve bakım veren kişinin sigorta priminin Hazine tarafından karşılanması hedefleniyor.
Belediyelere kreş ve mola evi görevi
Teklifte belediyelere ilişkin düzenlemeler de bulunuyor.
Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakım merkezi ve mola evi açma konusunda yasal görev verilmesi öngörülüyor.
Bu düzenlemeyle bakım yükünün yalnızca kadınların üzerinde kalmasının önüne geçilmesi ve bakım hizmetlerinin kamusal olarak desteklenmesi amaçlanıyor.
Ev emekçileri Bağ-Kur kapsamına alınacak
Teklifte 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda da değişiklik yapılması öngörülüyor.
Buna göre ev emekçilerinin Bağ-Kur (4/b) kapsamında devlet destekli sigortalılığa dahil edilmesi ve geçmiş dönemler için borçlanma imkanının sağlanması hedefleniyor.
Teklif henüz yasalaşmadı
Ev kadınlarının emekliliği ve sosyal güvenliği açısından önemli düzenlemeler içeren teklif şu an TBMM'ye sunulmuş bir kanun teklifi niteliğinde. Düzenlemelerin yürürlüğe girebilmesi için Meclis'te görüşülmesi, kabul edilmesi ve yasalaşması gerekiyor.
Dolayısıyla teklif kapsamında yer alan 55 yaş emekliliği, primlerin devlet tarafından ödenmesi ve geçmiş dönem borçlanması gibi haklar şu an yürürlükte değil. Bu maddelerin nasıl uygulanacağı, teklifin yasalaşması halinde kesinlik kazanacak.
