Vücudun farklı bölgelerinde görülebilen anevrizma; en sık beyin damarları, aort damarı ve bacak atardamarlarında ortaya çıkıyor. Hastalığın en önemli özelliklerinden biri ise uzun yıllar hiçbir belirti vermeden ilerleyebilmesi.
Anevrizma En Sık Hangi Bölgelerde Görülüyor?
Uzmanlara göre anevrizmanın en yaygın görülen türü karın aort anevrizması. Vücudun en büyük atardamarı olan aortun karın bölgesinde gelişen bu genişleme, özellikle ileri yaş, yüksek tansiyon, sigara kullanımı ve damar sertliği bulunan kişilerde daha sık görülüyor.
Bir diğer önemli tür olan torasik aort anevrizması, göğüs boşluğundaki aort damarında meydana geliyor. Yüksek tansiyon, damar sertliği ve göğüs travmaları bu türün oluşmasında etkili olabiliyor.
Toplumda en çok korkulan türlerden biri ise beyin (serebral) anevrizması. Beyin damarlarında oluşan balonlaşma, çoğu zaman belirti vermese de patladığında beyin kanamasına ve felce neden olabiliyor.
Daha nadir görülen periferik arter anevrizmaları ise genellikle diz arkasındaki damarlarda ortaya çıkıyor ve dolaşım bozukluğu ile pıhtı oluşumu riskini artırabiliyor.
En Büyük Risk Faktörleri Sigara ve Yüksek Tansiyon
Uzmanlar, anevrizma gelişiminde damar duvarını zayıflatan birçok faktörün rol oynadığını belirtiyor.
Risk faktörleri arasında;
- Sigara kullanımı,
- Yüksek tansiyon,
- Damar sertliği (ateroskleroz),
- İleri yaş,
- Genetik bağ dokusu hastalıkları,
- Marfan sendromu,
- Ehlers-Danlos sendromu,
- Polikistik böbrek hastalığı
ön plana çıkıyor.
Özellikle sigara kullanımının damar yapısını bozarak hem anevrizma oluşumunu hem de mevcut anevrizmanın büyümesini hızlandırdığı vurgulanıyor.
Çoğu Kişi Anevrizması Olduğunu Bilmiyor
Anevrizmanın en tehlikeli yönlerinden biri, uzun süre hiçbir belirti vermemesi.
Uzmanlar, küçük anevrizmaların çoğunlukla başka bir sağlık sorunu nedeniyle çekilen tomografi, MR veya ultrason sırasında tesadüfen fark edildiğini belirtiyor.
Ancak anevrizma büyüdükçe bulunduğu bölgeye göre farklı belirtiler ortaya çıkabiliyor.
Beyin anevrizmalarında;
- Ani başlayan çok şiddetli baş ağrısı,
- Görme bozukluğu,
- Göz kapağında düşme,
- Bulantı ve kusma,
görülebilirken;
Aort anevrizmalarında ise;
- Karın veya sırtta sürekli ve derin ağrı,
- Nabız hissedilen şişlik,
- Ani tansiyon düşmesi
gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor.
Tanı Nasıl Konuluyor?
Anevrizma tanısında en sık;
- Bilgisayarlı tomografi (BT),
- Manyetik rezonans anjiyografi (MR),
- Ultrasonografi
gibi görüntüleme yöntemleri kullanılıyor.
Tedavi ise anevrizmanın büyüklüğüne, bulunduğu bölgeye ve patlama riskine göre planlanıyor.
Küçük ve düşük riskli anevrizmalar düzenli kontrollerle takip edilirken, büyük veya hızla büyüyen anevrizmalarda cerrahi ya da damar içinden yapılan endovasküler girişimler uygulanabiliyor.
Anevrizma Hakkındaki Yanlış Bilinenler
Uzmanlar, toplumda anevrizmayla ilgili birçok yanlış inanış bulunduğunu belirtiyor.
En yaygın yanlışlardan bazıları şöyle:
- "Anevrizma mutlaka belirti verir." Oysa birçok anevrizma yıllarca hiçbir belirti oluşturmaz.
- "Her anevrizma patlar." Gerçekte birçok anevrizma düzenli takip altında sorunsuz şekilde izlenebilir.
- "Sadece yaşlılarda görülür." Hastalık her yaş grubunda ortaya çıkabilir.
- "Her baş ağrısı beyin anevrizmasıdır." Anevrizmaya bağlı baş ağrısı genellikle ani başlayan ve "hayatımın en şiddetli baş ağrısı" olarak tarif edilen farklı bir tablo oluşturur.
- "Sigarayı bırakınca anevrizma küçülür." Sigarayı bırakmak mevcut anevrizmayı küçültmez ancak büyümesini ve yırtılma riskini önemli ölçüde azaltır.
Bu Belirtiler Varsa Vakit Kaybetmeyin
Uzmanlar, özellikle ani başlayan ve hayatın en şiddetli baş ağrısı olarak tarif edilen ağrı, bilinç bulanıklığı, ense sertliği, şiddetli karın veya sırt ağrısı, tansiyon düşüklüğü ve bayılma gibi belirtilerin anevrizma yırtılmasının habercisi olabileceğini belirtiyor.
Bu belirtilerin görülmesi halinde zaman kaybetmeden en yakın acil servise başvurulması gerektiği vurgulanıyor.
Ailesinde anevrizma öyküsü bulunan veya daha önce anevrizma tanısı alan kişilerin ise belirti olmasa bile düzenli olarak kalp damar cerrahisi ya da beyin cerrahisi uzmanlarınca takip edilmesi öneriliyor.
