Nikotin içeren elektronik sigaraların sigarayı bırakma konusunda bazı kişilerde etkili olabileceğine ilişkin çalışmalar bulunsa da uzmanlar, uzun vadeli sağlık risklerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtiyor.
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Peter Barnes, Solunum Yolları Tıbbı Uzmanı Prof. Richard Russell ve Prof. Michael Papadakis'in değerlendirmeleriyle hazırlanan rehberde, elektronik sigaranın vücutta oluşturduğu etkiler zaman aralıklarına göre ele alınıyor.
İlk 10 Saniyede Nikotin Kana Karışıyor
Elektronik sigaradan alınan tek bir nefesle oluşan aerosol, akciğerlerin küçük hava yollarına ve alveollere kadar ulaşabiliyor. Nikotin ve diğer kimyasallar buradan kan dolaşımına geçiyor.
Nikotin kısa sürede beyne ulaşarak ilgili reseptörlere bağlanıyor ve dopamin salgılanmasını tetikliyor. Bu mekanizma, nikotin bağımlılığının oluşmasında önemli rol oynuyor.
2-3 Dakikada Kalp Ritmi Hızlanıyor
Elektronik sigara kullanımından birkaç dakika sonra kalp atış hızında artış görülebiliyor. Bunun, nikotinin sempatik sinir sistemini uyarması ve stres hormonu olarak bilinen noradrenalinin salgılanmasını artırmasıyla ilişkili olduğu belirtiliyor.
Bazı araştırmalar, nikotinsiz elektronik sigara kullanımının ardından dahi kalp, böbrek ve karaciğer gibi organlara ulaşan oksijen zengini kan miktarında değişiklikler yaşanabildiğine işaret ediyor.
10 Dakikada Ağız Kuruluğu Başlıyor
Elektronik sigara kullanımından 5-10 dakika sonra ağız kuruluğu ortaya çıkabiliyor. Özellikle elektronik sigara sıvılarında bulunan propilen glikolün nem çekici özelliğinin bu duruma katkıda bulunduğu belirtiliyor.
Uzun süreli ağız kuruluğunun ise kötü ağız kokusu, diş eti hastalıkları ve diş çürüğü riskini artırabileceği ifade ediliyor.
20 Dakikada Öksürük Ortaya Çıkabiliyor
Elektronik sigara aerosolündeki maddeler boğaz ve solunum yollarını tahriş ettiğinde vücut öksürük refleksi geliştirebiliyor.
Bazı araştırmalarda, tek bir elektronik sigara kullanımının ardından uzun sürebilen öksürük ve hırıltılı solunum görülebileceği belirtiliyor.
30 Dakikada Tansiyon Yükselebiliyor
Kalp atış hızındaki artışla birlikte kan basıncında da yükselme meydana gelebiliyor. Bazı araştırmalarda elektronik sigara kullanımının ardından tansiyonun yaklaşık 5 mmHg artabildiği ve etkinin 30-45 dakika devam edebildiği belirtiliyor.
Uzmanlar, tekrarlayan kullanımın uzun vadede kalp ve damar sistemi açısından risk oluşturabileceği konusunda uyarıyor.
2 Saatte Bağışıklık Sisteminde Değişiklikler Görülebiliyor
Elektronik sigara kullanımından kısa süre sonra akciğerlerdeki bağışıklık hücrelerinin etkilenebileceğine ilişkin araştırmalar bulunuyor.
Solunum sisteminin savunmasında önemli rol oynayan bu hücrelerde meydana gelen değişikliklerin, akciğer enfeksiyonlarına karşı direnci olumsuz etkileyebileceği değerlendiriliyor.
5-6 Saatte Nefes Darlığı Ortaya Çıkabilir
Elektronik sigara aerosolündeki bazı kimyasalların solunum yollarını tahriş ederek iltihaplanmaya ve hava akışının kısıtlanmasına yol açabileceği belirtiliyor.
Bu durum bazı kullanıcılarda nefes darlığı ve solunum güçlüğü şeklinde kendini gösterebiliyor.
24 Saatte Gözler de Etkilenebiliyor
Elektronik sigara kullanımı kuru göz sorunuyla da ilişkilendiriliyor. Araştırmalarda elektronik sigara kullanımının gözlerde oksidatif stresi artırabileceği ve gözyaşı dengesini bozabileceği belirtiliyor.
Uzun süreli kullanımın göz sağlığı üzerindeki etkileri konusunda ise daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyuluyor.
72 Saatte Akciğerlerde Hasar Riski
Bazı deneysel araştırmalar, birkaç günlük elektronik sigara kullanımının ardından akciğer dokusunda iltihaplanma ve hasar belirtileri görülebileceğine işaret ediyor.
Bu tür değişikliklerin uzun vadede kronik akciğer hastalıkları açısından risk oluşturabileceği değerlendiriliyor.
1 Haftada Cilt Etkilenmeye Başlayabilir
Nikotin damarları daraltarak cilde ulaşan kan ve oksijen miktarını azaltabiliyor. Bunun yanı sıra kolajen üretimi üzerinde de olumsuz etkiler oluşturabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle elektronik sigara kullanımının cilt sağlığı ve yara iyileşmesi üzerinde de etkileri olabileceği ifade ediliyor.
1 Ayda Bronşit Ve Hırıltılı Solunum Riski
Uzun süreli elektronik sigara kullanımının bronşit ve hırıltılı solunum gibi solunum yolu şikayetleriyle ilişkili olduğu belirtiliyor.
Astım ve KOAH gibi hastalıklar açısından da elektronik sigaranın oluşturabileceği riskler araştırılmaya devam ediyor.
3 Ayda Bağırsak Sağlığı Etkilenebilir
Bazı hayvan ve insan çalışmaları, elektronik sigara kullanımının bağırsak bariyerini etkileyebileceğine işaret ediyor.
Bağırsak bariyerinin bozulması, vücuttaki iltihabi süreçlerle ilişkilendiriliyor. Ancak bu alandaki bulguların elektronik sigaranın insanlarda doğrudan bu hastalıklara neden olduğunu kesin olarak kanıtlamadığı da göz önünde bulunduruluyor.
3 Yılda Kronik Akciğer Hastalığı Riski
Uzun süreli elektronik sigara kullanımının astım, KOAH ve zatürre gibi solunum sistemi hastalıklarıyla ilişkili olabileceği bildiriliyor.
Yıllar boyunca düzenli kullanımın akciğerler üzerindeki etkileri konusunda araştırmalar sürerken, uzmanlar elektronik sigaranın uzun vadeli sonuçlarının tamamen bilinmediğine dikkat çekiyor.
6 Yılda Kalıcı Kalp-Damar Riski
Düzenli ve uzun süreli elektronik sigara kullanımının damar fonksiyonlarını olumsuz etkileyebileceği ve kalp-damar sistemi üzerinde kronik riskler oluşturabileceği belirtiliyor.
Uzmanların ortak uyarısı ise elektronik sigaranın geleneksel sigaradan farklı olmasının zararsız olduğu anlamına gelmediği yönünde. Özellikle uzun vadeli kullanımın sağlık üzerindeki tüm sonuçlarının henüz tam olarak ortaya konulmadığı ifade ediliyor.
Not: Elektronik sigaranın sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin araştırmaların bir bölümü deneysel veya gözlemsel çalışmalara dayanıyor. Bu nedenle yukarıdaki zaman çizelgesindeki her etkinin tüm kullanıcılarda aynı sürede ve kesin olarak gerçekleştiği şeklinde değerlendirilmemesi gerekiyor.
