Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) haziran ayına ilişkin Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verileri açıklandı. Veriler, tarımsal üretimde kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında haziran ayında aylık bazda gerileme yaşandığını ortaya koydu. Buna karşın yıllık bazda artışın devam etmesi, üreticilerin girdi maliyetlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüksek seviyede olduğunu gösterdi.
Tarım-GFE, haziran ayında bir önceki aya göre yüzde 0,92 azalırken, endeks geçen yılın aralık ayına göre yüzde 16,92 arttı. Haziran 2025'e kıyasla yüzde 32,06 yükselen endeksteki 12 aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 34,02 olarak gerçekleşti.
Tarımda kullanılan mal ve hizmetlerde düşüş
Ana gruplar incelendiğinde, haziranda bir önceki aya göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 1,20 azalış görüldü. Buna karşılık tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksi yüzde 0,93 arttı.
Yıllık değişimlerde ise tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi yüzde 33,88 yükseldi. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksindeki yıllık artış ise yüzde 21,49 oldu.
Bu veriler, aylık bazda genel bir rahatlama yaşanmasına rağmen tarımsal üretimde kullanılan temel girdilerin yıllık maliyet baskısının sürdüğüne işaret etti.
Gübre ve toprak geliştiricilerde artış dikkat çekti
Yıllık bazdaki değişimler alt gruplar açısından değerlendirildiğinde bazı kalemlerdeki yükselişin genel endeksin üzerinde gerçekleştiği görüldü.
Haziranda yıllık artışın en yüksek olduğu alt grup yüzde 50,99 ile gübre ve toprak geliştiriciler oldu. Bu grubu yüzde 34,40'lık artışla diğer mal ve hizmetler takip etti.
Gübre ve toprak geliştiricilerdeki yüksek yıllık artış, üretim sezonunda çiftçilerin karşılaştığı maliyet kalemleri arasında gübre giderlerinin önemli bir yer tuttuğunu ortaya koydu.
Malzemeler ve tarımsal ilaçlarda artış daha sınırlı
Yıllık Tarım-GFE verilerinde artışın en düşük olduğu alt gruplar ise malzemeler ve tarımsal ilaçlar oldu.
Malzemeler grubunda yıllık artış yüzde 20,47 olarak kaydedilirken, tarımsal ilaçlarda yüzde 22,60 artış gerçekleşti. Böylece bu iki kalem, yıllık bazda endeks içerisinde daha düşük oranlı artış gösteren gruplar arasında yer aldı.
Bununla birlikte söz konusu kalemlerde de geçen yılın aynı dönemine kıyasla fiyat artışı yaşanması, üreticilerin maliyetlerinin tamamen gerilediği anlamına gelmiyor.
Enerji ve yağlayıcılarda aylık düşüş
Aylık değişimlerde ise enerji ve yağlayıcılar dikkat çeken gerileme kalemi oldu. Bu grupta haziran ayında bir önceki aya göre yüzde 2,61 azalış gerçekleşti.
Veteriner harcamaları ise aylık bazda yüzde 3,32 artarak artışın daha sınırlı kaldığı alt gruplardan biri oldu.
Diğer mal ve hizmetlerde aylık artış yüzde 1,33 olarak hesaplanırken, bina bakım masraflarında yüzde 3,88'lik artış görüldü. Böylece bina bakım masrafları haziranda aylık artışın en yüksek olduğu alt grup olarak öne çıktı.
Üreticinin maliyetlerinde yıllık baskı sürüyor
Haziran verileri tarımsal girdi fiyatlarında aylık bazda sınırlı bir gerileme yaşandığını gösterse de yıllık tablo daha farklı bir görünüm ortaya koydu. Tarım-GFE'nin yıllık yüzde 32,06 yükselmesi, üreticilerin bir yıl öncesine göre daha yüksek girdi maliyetleriyle karşı karşıya olduğunu gösterdi.
Özellikle gübre ve toprak geliştiricilerdeki yüzde 50,99'luk yıllık artış, tarımsal üretim maliyetleri açısından dikkat çeken gelişmelerden biri oldu.
Öte yandan haziran ayında genel endekste görülen yüzde 0,92'lik düşüş, aylık bazda girdi fiyatlarında sınırlı da olsa bir rahatlama yaşandığını ortaya koydu. Tarımsal üretimde maliyetlerin seyri açısından önümüzdeki aylarda açıklanacak veriler, bu gerilemenin kalıcı olup olmadığının görülmesi açısından önem taşıyacak.
