Çıraklık döneminde fiilen üretime katılan bir kişinin sigorta başlangıcına ilişkin yargı süreci, staj ve çıraklık sigortası mağdurlarının taleplerini yeniden Türkiye gündemine taşıdı.
Osmaniye Staj ve Çıraklık Sigortası Mağdurları Dernek Başkanı Kadir Güvercin, milyonlarca kişiyi ilgilendiren sorunun bireysel davalarla değil, Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında yapılacak kapsamlı bir yasal düzenlemeyle çözülmesi gerektiğini söyledi.
“Fiilen Çalıştık, Üretimin Parçası Olduk”
Meslek liselerinde, çıraklık eğitim merkezlerinde ve işletmelerde geçirilen sürelerin görmezden gelinemeyeceğini belirten Güvercin, öğrencilerin eğitim sürecinde aynı zamanda fiilen çalıştığını ifade etti.
Kadir Güvercin, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Bizler okulda teorik eğitim alırken işletmelere gönderildik. Atölyelerde, fabrikalarda ve iş yerlerinde fiilen çalıştık, ürettik, hizmetin ve üretimin parçası olduk. Bugün aynı sistem içerisinde çocuklarımız da işletmelere gönderiliyor. ‘Eğitimin parçası’ denilerek yıllarca yalnızca kısa vadeli sigorta kapsamında tutulan bu sürelerin, sosyal haklardan ayrı değerlendirilmesi artık kabul edilemez.”
SGK’nin mevcut uygulamasında aday çıraklar, çıraklar ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ağırlıklı olarak iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık gibi kısa vadeli sigorta kolları kapsamında bulunuyor. Bu dönemler, genel kural olarak emeklilik başlangıcında dikkate alınmıyor.
“Sorun Mahkeme Kapılarında Kalmamalı”
Staj ve çıraklık mağdurlarının fiili çalışmalarını tek tek mahkemelerde ispatlamak zorunda bırakılmasının kalıcı bir çözüm olmadığını vurgulayan Güvercin, konunun yapısal bir sosyal hak sorunu olduğunu söyledi.
Güvercin, “Bu sorun artık bireysel mahkeme kapılarında çözülmeye çalışılmamalı. TBMM çatısı altında çıkarılacak bir yasayla kesin ve kalıcı güvenceye kavuşturulmalıdır” dedi.
Kısa vadeli sigorta uygulamasının değiştirilmesini isteyen Güvercin, açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Dün bizim çocukluğumuzda yaşanan hak kaybıydı. Bugün aynı sistemin içerisinde bizim evlatlarımız var. Fiilen çalıştık, ürettik ve hizmet ettik. Artık sosyal haklarımız teslim edilsin. Staj ve çıraklık sigortası başlangıç sayılsın.”
Yargıtay Kararı Ne Anlama Geliyor?
Gündeme gelen davada, 17 yaşında çıraklık eğitimine başlayan bir kişi bu tarihin uzun vadeli sigorta başlangıcı sayılması için SGK’ye başvurdu. Talebin kabul edilmemesi üzerine açılan dava, ilk derece mahkemesi tarafından reddedildi.
Dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, davacının iş yerinde yalnızca mesleki eğitim alıp almadığının değil, fiilen üretime katılıp katılmadığının da ayrıntılı olarak araştırılması gerektiğini belirterek kararı bozdu.
Bozma sonrasında dosyayı yeniden ele alan Ankara 33. İş Mahkemesi; dönem çalışanları ve komşu iş yeri sahiplerini tanık olarak dinledi. Davacının yalnızca “getir-götür” işleri yapmadığı, sökme-takma, montaj ve tamir gibi işlerde doğrudan üretime katıldığı sonucuna ulaşıldı.
Mahkeme bunun üzerine davacının sigortalılık başlangıcının 18 yaşını doldurduğu tarihten itibaren kabul edilmesine karar verdi.
Karar Her Stajyere Otomatik Hak Getirmiyor
Yargıtay’ın kararı, bütün staj ve çıraklık sürelerini otomatik olarak emeklilik başlangıcı hâline getiren genel bir düzenleme niteliği taşımıyor.
Karar, somut davada eksik araştırma yapıldığı gerekçesiyle verilen bir bozma kararına dayanıyor. Fiili çalışmanın varlığı; bordro kayıtları, tanık anlatımları, iş yeri kayıtları ve diğer deliller üzerinden her kişi için ayrı ayrı değerlendiriliyor.
Bu nedenle söz konusu kararın, tüm staj ve çıraklık mağdurlarına doğrudan ve kendiliğinden emeklilik hakkı sağladığı şeklinde yorumlanmaması gerekiyor.
Gözler Türkiye Büyük Millet Meclisinde
Kadir Güvercin, bireysel davaların milyonlarca kişinin yaşadığı mağduriyeti tamamen ortadan kaldıramayacağını belirterek siyasi partilere ortak çalışma çağrısında bulundu.
Güvercin, staj veya çıraklık döneminde verilen sigorta sicil numarasının emeklilik başlangıcı olarak kabul edilmesi ve eksik primlerin borçlanma yöntemiyle tamamlanabilmesine imkân sağlanmasını istedi.
Osmaniye’deki staj ve çıraklık sigortası mağdurlarının da yapılacak yasal düzenlemeyi beklediğini belirten Güvercin, mücadelenin haklar teslim edilene kadar devam edeceğini ifade etti
