Belge, nüfusun azalması, doğurganlık oranlarının düşmesi ve toplumun giderek yaşlanması gibi kritik başlıklara karşı uzun vadeli bir yol haritası ortaya koyuyor. Bu kapsamda hükümetin, aileyi koruma ve nüfus artışını destekleme hedefiyle beş ana başlıkta politika geliştireceği belirtildi.
Nüfus hızla düşebilir
Vizyon belgesinde yer alan projeksiyonlara göre Türkiye’nin nüfusu önümüzdeki yıllarda ciddi bir düşüş riskiyle karşı karşıya. 2025 yılında 86 milyonun üzerinde olan nüfusun, farklı senaryolara göre 2100 yılına kadar 54 milyona, hatta bazı tahminlere göre 38 milyon ile 25 milyon aralığına kadar gerileyebileceği ifade edildi.
Doğurganlık kritik seviyede
Türkiye’de doğurganlık oranı uzun süredir düşüş eğiliminde. 2017’den sonra 2,1 seviyesinin altına inen toplam doğurganlık hızı, 2024 itibarıyla 1,48’e kadar geriledi. Yıllık doğum sayısı da son 10 yılda 400 binden fazla azalarak 1 milyonun altına düştü.
Bazı illerde doğum sayılarının binin altına gerilemesi dikkat çekerken, hane yapısında da önemli değişimler yaşanıyor. Ortalama hanehalkı büyüklüğü 3,08’e düşerken, tek kişilik hanelerin oranı yüzde 20,5’e yükseldi. Yalnız yaşayan yaşlı birey sayısı ise 1,8 milyonu aştı.
Annelik yaşı yükseliyor
Veriler, anneliğin daha ileri yaşlara ertelendiğini ortaya koyuyor. 2001 yılında 26,7 olan ortalama anne yaşı, 2024’te 29,3’e yükseldi. İlk doğum yaşı ise 27,3 olarak kaydedildi.
Türkiye yaşlanıyor
Yaşlı nüfus oranındaki artış da dikkat çekici boyutlara ulaştı. 65 yaş ve üzeri nüfus oranının yüzde 10’un üzerine çıktığı il sayısı 62’ye yükseldi. Bazı illerde bu oran yüzde 20’yi aşarken, çalışan nüfusun azalması sosyal güvenlik sistemine yönelik baskıyı artırıyor. Aktif/pasif sigortalı oranının 1,61’e kadar düşmesi bu durumu ortaya koyan önemli göstergeler arasında yer aldı.
Evlilik yaşı arttı, boşanmalar yükseldi
Türkiye’de evlilik yaşı da yükselme eğiliminde. Erkeklerde ilk evlenme yaşı 28,5’e, kadınlarda ise 26’ya çıktı. Hiç evlenmeyenlerin oranı artarken, boşanma oranlarının son 24 yılda iki katından fazla yükseldiği belirtildi.
Evliliğe teşvik, doğuma destek
Belge kapsamında evliliklerin kolaylaştırılması ve teşvik edilmesi için yeni uygulamaların hayata geçirilmesi planlanıyor. Aynı zamanda çocuk sahibi olmayı özendiren politikalar devreye alınacak. Aile yapısını olumsuz etkileyen unsurlarla mücadele edilmesi de planın önemli başlıkları arasında yer alıyor.
Kurumsal yapı güçlendirilecek
Vizyon belgesi kapsamında kamu kurumları arasında koordinasyon artırılacak, veri ve araştırma altyapısı güçlendirilecek. Aile ve nüfus politikalarına yönelik mevzuat yeniden düzenlenecek ve bu alanda akademik çalışmalar teşvik edilecek.
Ayrıca aile dostu yayıncılık anlayışının yaygınlaştırılması, zararlı içeriklere karşı denetim mekanizmalarının geliştirilmesi ve sosyal medya platformlarıyla iş birliği yapılması da planlanan adımlar arasında bulunuyor.
Belgede, uygulamaların etkinliğinin her yıl hazırlanacak izleme raporlarıyla değerlendirileceği de vurgulandı.
