Ancak maca köküne ilişkin sağlık iddialarının bilimsel kanıt düzeyi aynı değil. Yapılan araştırmalar bazı alanlarda olumlu sonuçlara işaret etse de daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyuluyor.
Maca kökü nedir?
Maca, turp ve lahana gibi sebzelerin de bulunduğu turpgiller (Brassicaceae) familyasına ait bir bitkidir. Genellikle kökü kurutularak toz haline getirilir ve gıda veya takviye olarak tüketilir.
Karbonhidrat, lif, protein, amino asitler ve demir, potasyum, kalsiyum gibi çeşitli mineraller içeren maca kökünün insan vücudundaki etki mekanizması ise henüz tam olarak aydınlatılmış değil.
Maca kökünün faydaları nelerdir?
Maca hakkında yapılan araştırmalarda özellikle cinsel işlev, menopoz belirtileri ve sperm kalitesi üzerinde duruluyor.
Libido ve cinsel işleve katkı sağlayabilir
Bazı randomize kontrollü çalışmalar ve sistematik derlemeler, maca kullanımının özellikle sağlıklı yetişkinlerde ve menopoz dönemindeki kadınlarda cinsel isteği artırabileceğine işaret ediyor.
Bununla birlikte araştırmaların sayısının az olması ve bazı çalışmaların metodolojik açıdan sınırlı kalması nedeniyle maca için kesin bir afrodizyak etkiden söz etmek mümkün değil.
Menopoz belirtilerini hafifletebilir
Maca köküyle ilgili araştırmalarda sıcak basması, ruh hali değişiklikleri ve cinsel istekte azalma gibi menopoz belirtileri de incelendi.
Bazı çalışmalar olumlu sonuçlar bildirse de mevcut araştırmaların küçük ölçekli olması nedeniyle maca'nın menopoz tedavisinde kanıtlanmış bir seçenek olduğu söylenemiyor.
Sperm kalitesini destekleyebilir
Bazı sistematik derlemelerde maca kullanımının erkeklerde sperm konsantrasyonu, hareketliliği ve semen hacmiyle olumlu yönde ilişkili olabileceği bildirildi.
Ancak bu sonuçların daha büyük ve uzun süreli insan çalışmalarıyla doğrulanması gerekiyor. Bu nedenle maca, doğurganlık sorunlarının tedavisi yerine geçmemeli.
Enerji ve dayanıklılık sağlayabilir mi?
Maca'nın enerji verdiği ve vücudun strese karşı direncini artırdığı yönündeki iddialar oldukça yaygın. Ancak bu etkileri doğrudan ortaya koyan büyük ölçekli, kontrollü insan çalışmaları sınırlı.
Bu nedenle maca'nın herkeste belirgin bir enerji artışı sağlayacağını söylemek mümkün değil.
Maca kökünü kimler kullanırken dikkat etmeli?
Maca kısa süreli kullanımda çoğu sağlıklı yetişkin tarafından genellikle iyi tolere edilse de herkes için uygun olmayabilir.
Gebelik ve emzirme döneminde maca'nın güvenliğine ilişkin yeterli veri bulunmadığından kullanılmadan önce mutlaka sağlık uzmanına danışılması gerekiyor.
Tiroid hastalığı bulunan kişilerin de maca kullanmadan önce hekim görüşü alması öneriliyor. Bunun yanında hormona duyarlı kanser öyküsü bulunan kişilerin de takviye kullanımı konusunda doktorlarına danışması önem taşıyor.
Maca kökü doğal olduğu için tamamen risksiz mi?
"Doğal" olması bir ürünün herkes için risksiz olduğu anlamına gelmiyor. Maca bazı kişilerde sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açabilir ve bazı laboratuvar testlerini etkileyebileceğine ilişkin vaka bildirimleri bulunuyor.
Düzenli ilaç kullanan, kronik hastalığı bulunan veya hormon testi yaptıracak kişilerin maca kullandığını sağlık uzmanına bildirmesi önemli.
Maca köküyle ilgili doğru bilinen yanlışlar
Maca'nın bilimsel olarak kanıtlanmış güçlü bir afrodizyak olduğu iddiası gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Araştırmalar umut verici sonuçlar ortaya koysa da kanıtların kesinliği sınırlı.
Benzer şekilde maca'nın menopoz belirtilerini kesin olarak tedavi ettiği veya herkeste enerji ve libido artışı sağladığı da söylenemez.
Maca kökü bazı kişilerde cinsel işlev, menopoz belirtileri veya sperm parametreleri açısından fayda sağlayabilir. Ancak mevcut bilimsel kanıtlar, bitkinin herhangi bir hastalığın tedavisi olarak görülmesi için henüz yeterli değil. Dengeli beslenme ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının yerine kullanılmamalı.
