arket rafında “doğal”, “light”, “şekersiz” gibi ifadeler göz alıyor; ama tüketicinin yaptığı en büyük hata paketin ön yüzüne bakıp karar vermek. Özellikle şarküteri, hazır içecek ve atıştırmalıklarda “küçük yazılar” büyük fark yaratıyor.
Yerel raflarda en çok karşılaşılan 5 “etiket tuzağı”
1) “Şekersiz” yazıyor ama tatlı: Gizli şeker isimleri
Osmaniye’de özellikle gazlı içecekler, aromalı maden suları, meyveli yoğurtlar, kahvaltılık gevrekler ve paketli tatlılarda şeker; farklı isimlerle karşımıza çıkabiliyor:
glikoz şurubu, fruktoz, dekstroz, maltodekstrin, mısır şurubu, invert şeker vb.
Hızlı kural: İçindekilerde ilk 3 sırada bunlar varsa, ürün “masum” değildir.
2) Porsiyon oyunu: “1 porsiyon” küçük, paket büyük
Atıştırmalıklarda (bisküvi, kek, cips, çikolata) kalori/şeker porsiyona göre düşük gösterilebilir.
Ama paket 2–3 porsiyon çıkıyorsa, gerçek tüketimde değerler katlanır.
Kontrol:
-
“1 porsiyon kaç gram?”
-
“1 paket kaç porsiyon?”
-
Değerler “porsiyon” mu “100 g” mı?
3) “Light” yağı azaltır, yerine başka şey gelir
Light ürünlerde bazen yağ düşer ama yerine nişasta/şeker veya farklı katkılar gelebilir.
Ön yüz değil, besin tablosu konuşur.
Kontrol: 100 g’da şeker + doymuş yağ + tuz üçlüsüne bak.
4) Şarküteride “tuz/sodyum” sürprizi
Osmaniye’de kahvaltı sofralarında sık görülen ürünlerde (sucuk, salam, sosis, peynir çeşitleri, turşu, soslar) tuz yüksek çıkabilir. Etikette bazen “tuz” yerine “sodyum” yazar.
Kısa not: Tansiyon/kalp-böbrek sorunu olanlar için tuz kontrolü daha kritik.
5) “Doğal / ev yapımı / köy” yazması kanıt değil
Bu ifadeler pazarlama dili olabilir. Kararı; içindekiler listesi ve besin tablosu verir.
Osmaniye’de raf raf “hızlı kontrol listesi” (15 saniyede)
A) İçecek alırken
-
İlk 3 içerikte şeker/şurup var mı?
-
100 ml’de şeker kaç gram?
-
“Aromalı” içeceklerde porsiyon tuzağı var mı?
B) Atıştırmalık alırken
-
Paket kaç porsiyon?
-
100 g’da şeker ve doymuş yağ yüksek mi?
-
“Fit/diyet” yazsa bile tablo uyuyor mu?
C) Şarküteri alırken
-
Tuz/sodyum miktarı yüksek mi?
-
“Bitkisel yağ” türü belirsiz mi?
-
“Hidrojene” benzeri ifadeler var mı?
D) Yoğurt/sütlü ürün alırken
-
“Meyveli” ürünlerde şeker artıyor mu?
-
Protein ve şeker dengesi nasıl?
En sık yapılan “büyük hata” ve doğru yöntem
Hata: “Ön yüzde yazana inanıp geçmek.”
Doğru yöntem: 3 satır kontrol
-
İlk 3 içerik
-
Şeker–tuz–doymuş yağ (100 g/100 ml)
-
Porsiyon/paket hesabı
Uyarı: Kimler daha dikkatli olmalı?
-
Diyabet / insülin direnci olanlar
-
Hipertansiyon / böbrek hastalığı olanlar
-
Çölyak veya gıda alerjisi olanlar
-
Çocuklar (tatlandırıcı ve yüksek şekerli ürünlerde)
Şüphe varsa düzenli tüketim için doktor/diyetisyen görüşü almak en güvenli yoldur.
