Avrupa Merkez Bankası (ECB), teknoloji şirketlerinin ulaştığı yüksek değerlemelere dikkat çekerek olası sert bir düzeltmenin yalnızca ABD borsalarıyla sınırlı kalmayabileceği uyarısında bulundu. ECB’ye göre yapay zeka kaynaklı iyimserliğin tersine dönmesi, Avrupa piyasaları ve küresel ekonomi üzerinde de baskı oluşturabilir.
Yapay zeka teknolojilerine yönelik yatırımlar son yıllarda büyük bir hız kazanırken, teknoloji şirketlerinin piyasa değerlerindeki yükseliş de finans dünyasının yakından takip ettiği başlıklardan biri haline geldi.
Avrupa Merkez Bankası tarafından yayımlanan yeni analizde, yapay zeka yatırım dalgasının piyasalarda ciddi bir düzeltme riskini artırabileceği değerlendirmesi yapıldı. Özellikle ABD borsalarında teknoloji şirketlerinin ulaştığı yüksek değerlemeler ECB'nin dikkat çektiği temel riskler arasında yer aldı.
Trilyon dolarlık şirketlerin sayısı hızla arttı
Yapay zeka teknolojisine yönelik beklentilerin şirket değerlemelerine etkisi son yıllarda belirgin şekilde arttı.
2021 yılında, ChatGPT'nin piyasaya çıkmasından bir yıl önce, dünyanın en değerli şirketleri arasında yalnızca 5 şirket 1 trilyon doların üzerinde değere sahipti. Apple'ın piyasa değeri ise 3 trilyon dolara yaklaşmıştı.
Bugün ise 1 trilyon dolar değerlemeyi aşan şirketlerin sayısı 15'e yükseldi. Ayrıca bir şirketin piyasa değeri 5 trilyon dolar seviyesini de geçti.
Bu yükselişin arkasındaki temel beklenti ise yapay zekanın üretkenlikte büyük bir sıçrama yaratacağı ve teknoloji sektöründe köklü bir dönüşüm sağlayacağı düşüncesi.
ECB'den "dot-com balonu" benzetmesi
ECB'nin analizinde dikkat çeken noktalardan biri de geçmişte yaşanan teknoloji yatırımlarıyla yapılan karşılaştırma oldu.
Merkez bankası, yapay zeka etrafında oluşan mevcut iyimserliğin dot-com dönemindeki internet balonunu hatırlattığına dikkat çekti.
ECB'ye göre burada asıl soru yapay zekanın dünyayı değiştirip değiştirmeyeceği değil. Teknolojinin gerçekten büyük bir dönüşüm yaratması, şirket hisselerinde aşırı değerlemelerin oluşmayacağı anlamına gelmiyor.
Geçmişte demiryolları, elektrik, radyo ve internet gibi teknolojiler ekonomide önemli dönüşümler yaratmış olsa da bu alanlardaki şirketlerin hisselerinde büyük yükselişlerin ardından sert düşüşler yaşanmıştı.
Avrupa'nın 440 milyar euroluk riski
Yapay zeka kaynaklı yükselişin merkezi ABD piyasaları olsa da Avrupa'nın da önemli ölçüde risk altında olduğu değerlendiriliyor.
ECB'nin analizine göre, Avrupa Birliği'ndeki hanehalklarının yaklaşık 440 milyar euroluk ABD teknoloji hissesi bulunuyor. Bunun yanı sıra Avrupa'daki sigorta şirketleri ve emeklilik fonlarının da ABD'li teknoloji şirketlerine önemli yatırımları bulunuyor.
Bu nedenle ABD teknoloji hisselerinde yaşanabilecek sert bir satışın Avrupa piyasalarına da kısa sürede yansıması mümkün.
Risk sadece borsalarla sınırlı kalmayabilir
ECB'nin uyarısı yalnızca hisse senedi piyasalarıyla sınırlı değil.
Küresel finans piyasalarının geçmişe kıyasla çok daha fazla birbirine bağlı olması, olası bir satış dalgasının etkisinin farklı ülke ve piyasalara yayılma ihtimalini artırıyor.
Yapay zekanın ekonomik açıdan önemli bir dönüşüm yaratabileceğini kabul eden ECB, teknolojik ilerlemenin yüksek piyasa değerlemelerini otomatik olarak haklı çıkarmayacağına dikkat çekiyor.
Bu nedenle ABD teknoloji hisselerinde başlayabilecek güçlü bir düşüşün Avrupa borsalarına ve diğer küresel piyasalara sıçraması, finansal istikrar açısından yakından takip edilmesi gereken bir risk olarak öne çıkıyor.
