Memurlar açısından emeklilik şartları, göreve başlama tarihi ve engellilik durumunun ne zaman ortaya çıktığına göre değişiklik gösteriyor.
İşte engelli statüsünden emeklilik ile çalışma gücü kaybına bağlı emeklilik arasındaki temel farklar...
Engelli statüsü ile çalışma gücü kaybı farklı değerlendiriliyor
Sosyal güvenlik sisteminde "engellilik" ve "çalışma gücü kaybı" aynı kavram olarak değerlendirilmiyor.
Engellilik, kişinin göreve başlamadan önce sahip olduğu fiziksel, zihinsel, ruhsal veya duyusal kayıpları ifade ederken; çalışma gücü kaybı ise çoğunlukla kişinin çalışma hayatı başladıktan sonra ortaya çıkan sağlık sorunları nedeniyle iş gücünde meydana gelen azalmayı kapsıyor.
Bu nedenle emeklilik şartları da farklı hükümler çerçevesinde uygulanıyor.
2008 öncesi memurlar (5434 sayılı Kanun)
2008 yılı Ekim ayından önce memur olanlar için engelli statüsünden emeklilikte daha avantajlı hükümler uygulanıyor.
Göreve başlamadan önce en az yüzde 40 oranında engelli sağlık kurulu raporu bulunan veya doğuştan en az yüzde 40 engelli olduğunu belgeleyen memurlar, 15 yıl hizmet süresini tamamlamaları halinde yaş şartı aranmaksızın emekli olabiliyor.
Buna karşılık göreve başladıktan sonra çalışma gücü kaybı yaşayan memurlar için şartlar değişiyor.
SGK Sağlık Kurulu tarafından belirlenen çalışma gücü kaybı oranına göre;
- Yüzde 50-59 çalışma gücü kaybı bulunanlar: En az 16 yıl (5.760 gün) hizmet,
- Yüzde 40-49 çalışma gücü kaybı bulunanlar: En az 18 yıl (6.480 gün) hizmet,
şartıyla emeklilik hakkı elde edebiliyor.
2008 sonrası memurlar (5510 sayılı Kanun)
2008 yılı Ekim ayından sonra ilk kez memur olanlar ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine tabi bulunuyor.
Göreve başlamadan önce yüzde 60 oranında çalışma gücü kaybı bulunan ancak malulen emekli olamayan kişiler için;
- En az 15 yıl sigortalılık süresi
- 3.960 gün prim (11 yıl hizmet)
şartıyla emeklilik hakkı bulunuyor.
Göreve başladıktan sonra çalışma gücü kaybı oluşan memurlarda ise hem sigortalılık süresi hem de prim günü birlikte aranıyor.
Buna göre;
- Yüzde 50-59 çalışma gücü kaybı olanlar: En az 16 yıl sigortalılık ve 4.320 gün prim,
- Yüzde 40-49 çalışma gücü kaybı olanlar: En az 18 yıl sigortalılık ve 4.680 gün prim
şartlarını sağlamaları gerekiyor.
En önemli fark ne?
Uzmanlara göre en dikkat çeken fark, 5434 sayılı Kanun'a tabi memurlarda yalnızca hizmet süresinin yeterli olması, buna karşılık 5510 sayılı Kanun kapsamındaki memurlarda hem sigortalılık süresi hem de prim gününün birlikte aranması.
Ayrıca göreve başlamadan önce en az yüzde 40 engelli olan 5434 kapsamındaki memurlar 15 yıl hizmetle emekli olabilirken, 5510 kapsamındaki memurlar için aynı şartlar geçerli olmuyor.
Vergi indirimi emeklilik hesabını değiştirmiyor
Öte yandan uzmanlar, gerek 5434 gerekse 5510 sayılı Kanun'a tabi memurların görev sırasında vergi indirimi hakkından yararlanmış olmasının, emeklilik aylığının hesaplanmasında herhangi bir avantaj sağlamadığını da hatırlatıyor.
Sosyal güvenlik uzmanları, emeklilik planlaması yapan memurların, engelli statüsü ile çalışma gücü kaybına bağlı emeklilik hükümlerinin farklı olduğunu göz önünde bulundurarak işlem yapmaları gerektiğini vurguluyor.
