Karakaş, sosyal güvenlik sisteminin zihinsel ve ruhsal hastalıklarla mücadele eden sigortalılara özel haklar tanıdığını vurguladı. Normal şartlarda emeklilik için yaş, prim günü ve sigortalılık süresi birlikte aranırken, malulen emeklilikte yaş şartının devre dışı kaldığını ifade etti. Bu sayede daha az primle ve daha genç yaşta emeklilik mümkün olabiliyor.
Psikolojik Hastalıklar da Kapsamda
Açıklamalara göre Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenen listede birçok psikiyatrik rahatsızlık yer alıyor. Şizofreni, bipolar bozukluk, sanrısal bozukluklar, ağır obsesif kompulsif bozukluk (OKB), travma sonrası stres bozukluğu ve tedaviye dirençli depresyon gibi hastalıklar, belirli şartlar altında erken emeklilik hakkı sağlayabiliyor.
Bu hastalıkların değerlendirilmesinde en kritik kriter ise “çalışma gücü kaybı” oranı. Uzmanlara göre:
• %60 ve üzeri kayıp yaşayanlar malulen emekli olabiliyor
• %40 ve üzeri kayıp yaşayanlar ise engelli emekliliğinden yararlanabiliyor
Tedaviye Rağmen Çalışamama Şartı
Psikiyatrik hastalıklar için erken emeklilikte en önemli unsur, hastalığın tedaviye rağmen işlevselliği ciddi şekilde düşürmesi. Özellikle ağır vakalarda, kişinin çalışma hayatına devam edemediğinin sağlık raporlarıyla belgelenmesi gerekiyor.
Örneğin; tedaviye dirençli depresyon, kronik OKB veya ileri düzey şizofreni gibi durumlarda, uzun süreli tedaviye rağmen iyileşme sağlanamaması halinde malulen emeklilik yolu açılabiliyor.
Kritik Detay: Sigorta Başlangıcı
Karakaş’ın dikkat çektiği en önemli noktalardan biri ise hastalığın başlangıç zamanı. Buna göre:
• Hastalık sigorta girişinden önce varsa, malulen emeklilik hakkı bulunmuyor
• Hastalık sigorta başlangıcından sonra ortaya çıkmışsa, başvuru yapılabiliyor
Prim ve Süre Şartları
Malulen emeklilik için genel şartlar da net:
• En az 10 yıl sigortalılık süresi
• Minimum 1800 gün prim ödemesi
Ancak kişi başkasının bakımına muhtaç derecede malul ise, 10 yıl sigortalılık şartı aranmayabiliyor.
Sağlık Güvencesi Devam Ediyor
Erken emekli olan bireyler, emeklilik maaşı almanın yanı sıra prim ödemeden sağlık hizmetlerinden de yararlanmaya devam ediyor. Bu durum, özellikle kronik hastalıklarla mücadele eden bireyler için önemli bir güvence sağlıyor.
