Kredi kartı ve banka kartıyla yapılan ödemelerde tüketiciden ayrıca ücret talep edilmesi tartışması yeniden gündeme geldi. Bazı işletmelerde POS cihazıyla ödeme yapmak isteyen müşterilerden alışveriş tutarına ek olarak yüzde 5, yüzde 10 hatta yüzde 12'ye ulaşan farklar istenebildiği belirtiliyor.
Tüketici açısından sorun oluşturan uygulamanın diğer tarafında ise POS maliyetlerinden şikâyetçi olan esnaf bulunuyor. Bankaların uyguladığı komisyonlar ve bazı işlemlerde paranın işletmenin hesabına geçmesinin zaman alması, özellikle küçük işletmeler açısından maliyet baskısı oluşturuyor.
Kartla Ödemede Ek Ücret Talebi Gündemde
Kartlı ödeme sırasında müşteriden ayrıca “POS komisyonu”, “kart farkı” veya benzeri isimlerle ücret alınması tüketicilerin karşılaştığı sorunlar arasında yer alıyor. Ancak işletmenin bankaya ödediği POS maliyetinin doğrudan müşteriye ayrı bir ücret olarak yansıtılması ile ürünün genel fiyatının belirlenmesi birbirinden farklı değerlendiriliyor.
Mevcut düzenlemeler kapsamında iş yerlerinin kartla ödeme yapıldığı gerekçesiyle tüketiciden ayrıca ücret talep etmesine izin verilmiyor. Banka kartlarıyla yapılan işlemler de bu düzenlemenin kapsamında bulunuyor.
Yüzde 12'lik Fark Cebinden Çıkabiliyor
Kart farkı uygulamasının tüketici üzerindeki etkisi, yüksek oranlar söz konusu olduğunda daha belirgin hale geliyor. Örneğin 10 bin liralık bir alışverişte yüzde 10 oranında ek ücret istenmesi, müşterinin normal satış bedeline 1.000 lira daha eklemesi anlamına geliyor.
Yüzde 12'lik bir fark uygulanması halinde ise aynı alışverişte tüketicinin ödeyeceği ilave tutar 1.200 liraya çıkıyor. Bu nedenle POS kullanımından kaynaklanan işletme maliyeti ile tüketiciden ayrıca alınan yüksek oranlı farkın aynı şey olmadığına dikkat çekiliyor.
POS Komisyonlarında Üst Sınır Bulunuyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası düzenlemelerine göre Mayıs 2026 itibarıyla kredi kartıyla yapılan peşin işlemlerde uygulanabilecek azami komisyon oranı yüzde 3,56 olarak belirtiliyor. Banka kartlarında ise bu oran yüzde 1,04 seviyesinde bulunuyor.
Bankalar, işletmelerle yaptıkları ticari anlaşmalara göre bu oranların altında komisyon uygulayabiliyor. Buna karşılık işletmelerin bankaya ödediği komisyonun müşteriden daha yüksek bir oranla ayrıca tahsil edilmesi tüketici açısından farklı bir hukuki sorun oluşturuyor.
Esnaf tarafında ise POS maliyetlerinin yanı sıra kartla yapılan satışların bedelinin işletmenin hesabına geçmesinin zaman alması da önemli bir maliyet unsuru olarak gösteriliyor. Özellikle küçük işletmeler, düşük kâr marjları nedeniyle bu maliyetlerin kendilerini zorladığını ifade ediyor.
Fazladan Ödenen Para İçin Başvuru Yolu Bulunuyor
Kartla ödeme yaptığı sırada kendisinden hukuka aykırı şekilde ek ücret alındığını düşünen tüketicilerin, ödemenin belgesini saklaması önem taşıyor. Fiş, fatura veya yapılan ödemeyi gösteren diğer belgeler, başvuru sırasında tüketicinin talebini destekleyen belgeler arasında yer alabilir.
Tüketici Konfederasyonu Başkanı Aydın Ağaoğlu da ek ücret ödemek zorunda kalan tüketicilerin Tüketici Hakem Heyetlerine başvurabileceğini belirtiyor. Yapılan başvurunun değerlendirilmesi sonucunda, hukuka aykırı olduğu tespit edilen bedelin yasal faiziyle birlikte iadesinin talep edilebileceği ifade ediliyor.
Bu nedenle kartla ödeme sırasında ayrıca ücret talep edilen tüketicilerin, yalnızca sözlü itirazla yetinmek yerine ödeme belgelerini muhafaza etmesi önem taşıyor.
Taksilerde Kartlı Ödemeye Yeni Sistem Geliyor
Kartla ödeme tartışmasının yaşandığı alanlardan biri de taksiler. “Bozuk para yok”, “POS komisyonu” veya benzeri gerekçelerle yaşanan sorunların azaltılması amacıyla taksimetre ile ödeme sisteminin daha doğrudan ilişkilendirileceği yeni uygulama kapsamında çalışmalar yürütülüyor.
Vergi Usul Kanunu kapsamında getirilen Taksi Mali Cihazı uygulamasıyla taksimetrede oluşan ücretin ödeme cihazına otomatik aktarılması, yolculuk bilgilerinin kaydedilmesi ve fiş veya elektronik belge düzenlenmesi hedefleniyor.
Mevcut taksiler için daha önce 1 Eylül 2026 olarak belirlenen geçiş süresi ise 16 Kasım 2026'ya kadar uzatılmış durumda.
Esnafın Maliyeti De Tartışmanın Diğer Tarafında
Kart farkı uygulamasına ilişkin tartışmada yalnızca tüketicinin yaşadığı mağduriyet değil, esnafın karşı karşıya kaldığı maliyetler de gündeme geliyor. POS komisyonları ve tahsilat süreleri, işletmelerin nakit akışını doğrudan etkileyebiliyor.
Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu Genel Başkanı Bendevi Palandöken de yüksek komisyonların ve kartlı satışlarda paranın geç hesaba geçmesinin esnafı zorladığını belirtiyor.
Bu nedenle tartışmanın temelinde bir tarafta tüketicinin kartla ödeme yaptığı için fazladan ücret ödememesi gerektiği yönündeki yasal çerçeve, diğer tarafta ise işletmelerin bankacılık hizmetlerinden kaynaklanan maliyetleri bulunuyor. Tüketici açısından ise kartla ödeme sırasında ayrıca talep edilen farkın yasal olup olmadığı ve ödemenin belgelendirilmesi kritik önem taşıyor.
