Osmaniye’de staj ve çıraklık dönemlerinde sigorta girişi yapılan ancak bu süreleri emeklilik hesabında başlangıç tarihi olarak kullanamayan binlerce vatandaş, Yargıtay’dan gelen son kararın ardından gözlerini yeni düzenlemelere çevirdi. Uzun yıllardır kamuoyunda tartışılan staj ve çıraklık sigortasının emekliliğe etkisi konusu, yüksek mahkemenin dikkat çeken değerlendirmesiyle yeniden gündemin üst sıralarına taşındı.
Yargıtay, çıraklık sigortasının doğrudan emeklilik başlangıcı sayılmasına ilişkin yerel mahkeme kararını bozdu. Ancak kararın gerekçesinde yer alan bazı ifadeler, özellikle fiilen çalışan çıraklar açısından yeni bir hukuki tartışmanın kapısını araladı. Yüksek mahkeme, çıraklık döneminde meslek öğreniminin geri planda kaldığı ve kişinin iş yerinde üretime aktif olarak katıldığı durumların farklı değerlendirilebileceğine işaret etti.
Kararda, çıraklık adı altında çalışan kişinin aslında normal bir çalışan gibi görev yaptığının belgeler, resmi kayıtlar ve tanık ifadeleriyle ispatlanması halinde bu sürenin sigortalılık başlangıcı açısından değerlendirilebileceği vurgulandı. Ancak geçmiş yıllara ait kayıtların eksikliği ve belge teminindeki zorluklar nedeniyle bu durumun mahkemelerde ispat edilmesinin kolay olmadığı belirtiliyor.
Osmaniye’de özellikle sanayi sitelerinde, küçük işletmelerde ve meslek eğitimine dayalı sektörlerde genç yaşlarda çalışma hayatına başlayan vatandaşlar, yıllardır staj ve çıraklık sürelerinin emeklilik hesabına dahil edilmesini talep ediyor. Birçok kişi, sigorta kartlarında görünen ilk giriş tarihinin emeklilik hesabında dikkate alınmamasının önemli bir mağduriyet oluşturduğunu savunuyor.
Mevcut sosyal güvenlik mevzuatına göre staj ve çıraklık dönemlerinde yapılan sigorta girişleri yalnızca kısa vadeli sigorta kollarını kapsıyor. Bu kapsamda iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık sigortası için prim yatırılıyor. Emeklilik hesabında esas alınan uzun vadeli sigorta kollarına yönelik primler yatırılmadığı için bu süreler emeklilik başlangıcı olarak kabul edilmiyor.
Örneğin bir kişinin çıraklık sigortası 2010 yılında başlamış olsa bile uzun vadeli sigorta primlerinin yatırıldığı ilk işine 2012 yılında girmesi halinde emeklilik başlangıcı 2012 yılı olarak kabul ediliyor. Bu durum da emeklilik yaşını ve prim gün şartlarını doğrudan etkiliyor.
Öte yandan bazı meslek grupları için özel uygulamalar bulunuyor. Avukatlar staj sürelerini, doktorlar ise uzmanlık eğitiminde geçen belirli süreleri borçlanabiliyor. Ayrıca kadın çalışanlar, staj ile ilk sigortalı çalışma arasındaki dönemde doğum yapmaları halinde doğum borçlanması hakkından yararlanabiliyor.
Uzmanlar, staj ve çıraklık mağduriyetinin kalıcı olarak çözülmesi için yasal düzenleme gerektiğini belirtiyor. Olası bir düzenleme ile bu sürelerin borçlanma kapsamına alınması halinde vatandaşlar geçmiş dönemlere ait primlerini ödeyerek sigorta başlangıç tarihlerini geriye çekebilecek. Böyle bir değişiklik, emeklilik yaşını ve sigortalılık süresini önemli ölçüde etkileyebilecek.
Osmaniye’deki staj ve çıraklık mağdurları da gelişmeleri yakından takip ediyor. Yargıtay’ın son kararı mevcut uygulamayı değiştirmese de, fiili çalışma durumlarının değerlendirilmesine yönelik yeni bir tartışma başlatmış durumda. Kentteki binlerce vatandaş ise hem yargı kararlarını hem de olası yasal düzenlemeleri umutla bekliyor.
