Bahçelerde, villa çevrelerinde ve geniş yeşil alanlarda sıkça tercih edilen leylandi ağacı, hızlı büyümesi ve yıl boyunca yeşil görünümünü korumasıyla dikkat çekiyor. Bilimsel adı Cupressus × leylandii olan leylandi, özellikle doğal çit, rüzgâr perdesi ve gürültü bariyeri oluşturmak isteyenlerin tercih ettiği bitkiler arasında bulunuyor.
Monterey servisi ile Nootka servisinin melezlenmesiyle ortaya çıkan leylandinin ilk örnekleri 1888 yılında İngiltere'de görülürken, günümüzde farklı iklim koşullarına uyum sağlayabilmesi nedeniyle dünyanın birçok bölgesinde yetiştiriliyor.
Yılda 1 metreye yaklaşan büyüme
Leylandinin en önemli özelliklerinden biri hızlı gelişim göstermesi. Uygun iklim, toprak ve bakım koşulları sağlandığında yılda yaklaşık 60 ila 100 santimetre büyüyebilen ağaç, kısa sürede doğal bir perde oluşturabiliyor.
Budama yapılmadığında leylandinin boyu 15 ila 30 metreye, taç genişliği ise yaklaşık 4 ila 7 metreye ulaşabiliyor. Bu nedenle özellikle küçük bahçelerde dikim yapılırken ağacın ilerleyen yıllarda kaplayacağı alanın mutlaka hesaba katılması gerekiyor.
Koyu yeşil renkteki pulsu yapraklarıyla dikkat çeken leylandinin yaprakları ezildiğinde reçinemsi bir koku ortaya çıkıyor. Ağaç yaşlandıkça gövdesinde kızıl kahverengi, lifli ve şeritler halinde ayrılan bir kabuk yapısı oluşuyor.
Güneşli alanları tercih ediyor
Leylandi, gelişimini en iyi güneş alan bölgelerde sürdürüyor. Bununla birlikte hafif yarı gölge koşullarına da uyum sağlayabiliyor. Toprak konusunda ise oldukça geniş bir toleransa sahip olan bitki; killi, tınlı, kumlu ve hafif kireçli topraklarda yetişebiliyor.
Bununla birlikte nemli, organik madde bakımından zengin ve suyu iyi süzen topraklar leyandinin gelişimi açısından daha uygun kabul ediliyor. Özellikle köklerin uzun süre su içerisinde kalmasına neden olan ağır ve drenajı yetersiz topraklar, ağacın sağlığını olumsuz etkileyebiliyor.
Leyandinin öne çıkan özelliklerinden biri de farklı çevre koşullarına dayanıklı olması. Soğuk hava şartlarına, şehirlerdeki hava kirliliğine ve kıyı bölgelerinde görülen tuz serpintisine belirli ölçülerde dayanabilmesi, ağacın farklı kullanım alanlarında tercih edilmesini sağlıyor.
Dikim zamanı ve sulama önemli
Leylandi dikimi için erken sonbahar ve erken ilkbahar dönemleri uygun zamanlar arasında gösteriliyor. Bu dönemlerde toprağın nem durumu ve hava sıcaklıkları, yeni dikilen fidanların kök sisteminin gelişmesi açısından avantaj sağlayabiliyor.
Çit oluşturmak amacıyla dikim yapılacaksa fidanlar genellikle 60 ila 80 santimetre aralıklarla yerleştiriliyor. Ancak nihai dikim mesafesi; fidanların büyüklüğü, yetiştirme amacı, toprak koşulları ve istenen çit yoğunluğuna göre değişebiliyor.
Dikimin ardından özellikle ilk bir iki yıl sulamaya dikkat edilmesi gerekiyor. Yaz aylarında kök bölgesinin yeterince su almasını sağlamak önem taşırken, az miktarda ve çok sık sulama yerine kök bölgesini daha derinlemesine ıslatacak sulama yöntemleri tercih edilebiliyor.
Budamada en önemli nokta yaşlı oduna inmemek
Leyandinin hızlı büyümesi nedeniyle düzenli budama, ağacın kontrol altında tutulması açısından önem taşıyor. Özellikle çit olarak kullanılan ağaçlarda istenen yüksekliğin ve genişliğin korunabilmesi için uygun zamanda budama yapılması gerekiyor.
Budama sırasında yeşil sürgünlerin kısaltılması önerilirken, kahverengi ve yaşlı odun bölümlerine fazla girilmemesi gerekiyor. Ağacın yeşil dokusunun ciddi biçimde kaybedilmesine neden olan ağır budamalar, leyandinin yeniden sürgün vermesini zorlaştırabiliyor.
Ayrıca ağacın hedeflenen boya ulaşmasından önce tepe sürgününün kesilmesi de uygun bir uygulama olarak görülmüyor. Çit şeklinde yetiştirilen leyandilerde üst kısmın biraz daha dar bırakılması ise alt dalların yeterli ışık almasına yardımcı olarak daha dengeli bir çit formunun korunmasını sağlayabiliyor.
Hastalıklara karşı drenaj büyük önem taşıyor
Leyandinin bakımında yalnızca sulama ve budama değil, hastalıkların önlenmesi de önem taşıyor. Bitkide karşılaşılabilecek önemli sorunlar arasında Seiridium kanseri ve Phytophthora kök çürüklüğü bulunuyor.
Özellikle ağır ve sürekli ıslak topraklardan kaçınılması, dikim alanında iyi drenajın sağlanması ve sulamanın kontrollü yapılması kök sağlığı açısından önem taşıyor. Fazla suyun kök bölgesinde uzun süre kalması, kök hastalıklarının ortaya çıkma riskini artırabiliyor.
Hastalıklı veya kuruyan dalların zamanında tespit edilerek temizlenmesi de ağacın genel sağlığının korunmasına yardımcı oluyor. Budama ekipmanlarının temiz tutulması ve bitkinin bakımının düzenli yapılması da hastalıkların yayılma riskini azaltmak açısından önem taşıyor.
Doğru bakım ile uzun yıllar yeşil perde oluşturuyor
Hızlı büyümesi, her mevsim yeşil kalması ve farklı çevre koşullarına uyum gösterebilmesi nedeniyle leylandi, bahçelerde doğal sınır ve perde oluşturmak isteyenler için dikkat çeken ağaç türlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Ancak hızlı büyümesinin aynı zamanda düzenli bakım gerektirdiği unutulmamalı. Dikim sırasında yeterli alan bırakılması, ilk yıllarda sulamanın doğru yapılması, düzenli ve kontrollü budama uygulanması ve kök bölgesinde su birikmesine izin verilmemesi, leyandinin sağlıklı gelişimi açısından önem taşıyor.
Özellikle uzun ve yoğun yeşil çit oluşturmak isteyenler için tercih edilen leyandi, uygun dikim ve bakım koşulları sağlandığında yıllar içerisinde güçlü bir doğal perdeye dönüşebiliyor.
