Konya Ovası’nda yer altı suyunun azalması ve jeolojik yapıyla birlikte gündeme gelen obruklarla ilgili çalışmalar sürüyor. Konya Kapalı Havzası genelinde yapılan tespitlerde 740’ın üzerinde obruk bulunduğu belirlendi.
Obrukların yaklaşık 700’ünün Konya Havzası içerisinde, 25-30 kadarının Karaman’da, 8-10 kadarının ise Aksaray’da bulunduğu belirtildi.
Son 6 yılda obruk sayısı hızla arttı
Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, bölgedeki obruk sayısındaki artışa dikkat çekti.
Arık, daha önce Konya genelinde yaklaşık 600 obruk bulunduğundan söz edildiğini, günümüzde ise bu sayının 700 seviyesine ulaştığını belirtti.
Özellikle Karapınar çevresindeki artış dikkat çekti. 2020 yılında yapılan sayımlarda bölgede yaklaşık 500 obruk tespit edildiğini aktaran Arık, günümüzde aynı bölgede 600 civarında obruk bulunduğunu ifade etti.
Bölgede AFAD tarafından yürütülen çalışmaların devam ettiğini belirten Arık, Konya, Karaman ve Aksaray için duyarlılık haritaları, Konya için ise tehlike haritası hazırlama çalışmalarının sürdüğünü söyledi.
Obruklar nasıl oluşuyor?
Prof. Dr. Arık, obruk oluşumlarının temelinde doğal jeolojik şartların bulunduğunu belirtti.
Özellikle kaya yapısının büyük önem taşıdığını ifade eden Arık, suyla karşılaştığında çözünebilen kayaçların bulunduğu bölgelerde su ve kaya etkileşiminin yer altında boşlukların oluşmasına neden olabildiğini anlattı.
Zaman içerisinde küçük boşlukların daha büyük mağaralara dönüşebildiğini belirten Arık, mağara tavanlarının ağırlığı taşıyamaması sonucunda çökmelerin meydana geldiğini söyledi.
Yer altındaki kırıklar, faylar, kayaçların gözenek yapısı, yer altı suyunun seviyesi ve karakteristiğinin de obruk oluşumunda etkili olduğunu belirten Arık, Konya yöresindeki hafif asidik suların kayaçların çözünürlüğünü artırabildiğine dikkat çekti.
Faylar ve depremler obrukları tetikleyebilir
Obruk oluşumları ile fay ve depremler arasındaki ilişkiye de değinen Arık, fayların yer altındaki su hareketini kolaylaştıran süreksizlikler oluşturduğunu belirtti.
Faylara bağlı meydana gelen depremlerin de bazı durumlarda obruk oluşumunu veya mevcut yapıların çökmesini tetikleyebileceğini ifade eden Arık, dünyanın farklı bölgelerinde fay, deprem ve obruk ilişkilerinin ortaya konulduğunu söyledi.
Ancak Konya bölgesinde obrukların oluşum zamanlarına ilişkin yeterli kayıt bulunmadığını belirten Arık, bu nedenle deprem ile obruk oluşumu arasında kesin bir bağlantı kurmanın şu aşamada mümkün olmadığını dile getirdi.
Bazı depremlerin ardından aynı gün, birkaç gün veya birkaç hafta içerisinde yeni obrukların oluştuğunun gözlemlendiğini aktaran Arık, bununla birlikte deprem-obruk ilişkisini kesin olarak ortaya koyabilmek için daha fazla veriye ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Dikkat çeken rakamlar
- Konya Kapalı Havzası: 740’tan fazla obruk
- Konya Havzası: Yaklaşık 700 obruk
- Karaman: 25-30 obruk
- Aksaray: 8-10 obruk
- Karapınar çevresi (2020): Yaklaşık 500 obruk
- Karapınar çevresi (günümüz): Yaklaşık 600 obruk
