Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında gerçekleştirilen Finansal İstikrar Komitesi toplantısında, ilk kez konut alacaklara yönelik kredi sınırlamalarının masaya yatırıldığı açıklandı. Bu kapsamda, bankaların konut kredileri üzerinden hesaplanan risk ağırlıklarının düşürülmesi planlanıyor. Böylece bankaların kredi verme konusunda daha esnek davranması hedefleniyor.
Kredili Konut Satışlarında Düşük Oran Dikkat Çekiyor
Türkiye genelinde 2025 yılında yaklaşık 1,7 milyon konut satışıyla tarihi rekor kırılırken, bu satışların yalnızca yüzde 14’ü banka kredisiyle gerçekleştirildi. Uzmanlara göre bu düşük oran; yüksek faizler, kredi kısıtlamaları ve bankaların temkinli tutumundan kaynaklanıyor.
Yetkililer, ev sahipliği oranının gerilemesini önlemek için kredi sisteminde kapsamlı bir düzenleme yapılması gerektiğini vurguluyor.
İkinci El Konut Alımı Dezavantajlı
İlk kez ev alacak vatandaşlar sıfır konutlarda, konutun değeri ve enerji sınıfına göre yüzde 90’a kadar kredi kullanabiliyor. Ancak enerji sınıfı düştükçe bu oran yüzde 50 seviyelerine kadar geriliyor.
Asıl sorun ise konut satışlarının yaklaşık yüzde 70’inin gerçekleştiği ikinci el piyasada yaşanıyor.
Mevcut uygulamaya göre:
-
1 milyon TL altındaki evlerde: %90’a kadar kredi
-
1-2 milyon TL arası: %60-70
-
2-5 milyon TL arası: %50-60
-
5-10 milyon TL arası: En fazla 2,5-3 milyon TL kredi
Ancak günümüzde büyükşehirlerde ve Anadolu’da 1 milyon TL’ye konut bulmak neredeyse imkânsız hale geldi.
Yüksek Fiyatlar Birikimi Zorunlu Kılıyor
TCMB verilerine göre İstanbul’da 100 metrekare bir evin ortalama fiyatı 7,4 milyon TL’yi aşmış durumda. Bu fiyata ikinci el bir ev almak isteyen vatandaş, en fazla 3 milyon TL kredi kullanabiliyor.
Türkiye genelinde ortalama konut fiyatı ise 4,5 milyon TL’nin üzerine çıktı. Bu seviyede bir konut için bankalar genellikle yüzde 50-60 oranında kredi veriyor. Bu da alıcıların ev fiyatının yarısı kadar birikime sahip olmasını zorunlu kılıyor.
Aylık Taksitler 100 Bin TL’yi Aşıyor
Ülke genelindeki ortalama fiyat üzerinden yapılan hesaplamaya göre:
-
Konut bedeli: 4,5 milyon TL
-
Kredi oranı: %90
-
Kredi tutarı: 4 milyon 50 bin TL
-
Faiz: %2,49
-
Vade: 120 ay
Bu şartlarda aylık taksit 106 bin 406 TL, toplam geri ödeme ise yaklaşık 12 milyon 768 bin TL oluyor.
Bu tablo, mevcut koşullarda dar ve orta gelirli vatandaşların krediyle ev almasını neredeyse imkânsız hale getiriyor.
İlk Ev Sahiplerine Faiz Desteği Gündemde
Yapılması planlanan düzenleme ile ilk kez ev alacaklara yönelik:
-
Kredi limitlerinin artırılması
-
Bankaların risk yükünün azaltılması
-
Özel faiz kampanyalarının uygulanması
hedefleniyor. Sektör temsilcileri, yalnızca oranların değil, uygun faizli kampanyaların da hayata geçirilmesinin zorunlu olduğunu belirtiyor.
Yatırımcıya Kredi Kısıtı Sürüyor
BDDK tarafından iki yıl önce getirilen düzenleme kapsamında, yatırım amaçlı konut alımlarına ciddi sınırlamalar getirilmişti.
Mevcut uygulamaya göre:
-
En yüksek kredi oranı: %22,5
-
Bazı konutlarda: %12,5
Bu kısıtlama hâlen devam ederken, Finansal İstikrar Komitesi toplantısında yalnızca “ilk evini alacaklar” vurgusunun yapılması dikkat çekti.
birlikte, ev sahipliği oranının yeniden artması hedefleniyor.
