Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Demet Aygün Üstel, uyku ile beyin sağlığı arasındaki ilişkiye dikkat çekti. Hastaneden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Üstel, uykunun yalnızca bedenin dinlendiği bir süreç olmadığını, uyku sırasında beynin hafıza, öğrenme ve metabolik atıkların uzaklaştırılmasıyla ilgili faaliyetlerini sürdürdüğünü belirtti.
Üstel, uyku düzeninin bozulmasının bilişsel süreçler açısından önem taşıyabileceğini ifade ederek, özellikle uzun süre devam eden uyku problemlerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Uyku Bozuklukları Bilişsel Gerilemeyle İlişkili Olabilir
Uyku ile Alzheimer hastalığı arasındaki ilişkinin çift yönlü olabileceğini belirten Üstel, uyku bozukluklarının bilişsel gerileme açısından bir risk faktörü olabileceğini söyledi.
Bunun yanında Alzheimer hastalığıyla bağlantılı beyindeki değişikliklerin de uyku ve uyanıklık düzeninin bozulmasına neden olabileceğine işaret eden Üstel, özellikle ileri yaşlarda ortaya çıkan ve uzun süre devam eden uyku problemlerinin yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu olarak görülmemesi gerektiğini kaydetti.
Uzman değerlendirmesine göre burada dikkat edilmesi gereken nokta, uyku problemleri ile Alzheimer arasında bir ilişki bulunması ancak her uyku sorununun Alzheimer anlamına gelmemesi.
Gece Sık Uyanmak Uyku Kalitesini Düşürüyor
Gece boyunca sık sık uyanmanın ve derin uyku dönemlerinin azalmasının uyku kalitesini olumsuz etkileyebileceğini belirten Üstel, kişinin uzun süre yatakta kalmasının tek başına kaliteli uyku anlamına gelmediğini ifade etti.
Uyku sürekli bölündüğünde kişi sekiz saat yatakta kalsa dahi yeterli ve kaliteli uyku elde edemeyebiliyor. Özellikle yüksek sesle horlama, uykuda nefesin durduğunun fark edilmesi, sabah dinlenmeden uyanma ve gün içerisinde aşırı uyku hali gibi belirtilerin bulunması halinde uyku apnesi açısından değerlendirme yapılmasının önem taşıdığı belirtiliyor.
Her Uyku Sorunu Alzheimer Anlamına Gelmiyor
Uykusuzluk ve obstrüktif uyku apnesi gibi uyku bozuklukları ile bilişsel gerileme ve demans arasında ilişki bulunduğunu gösteren araştırmalara dikkat çeken Üstel, önemli bir ayrım yapılması gerektiğini vurguladı.
Uzmanın değerlendirmesine göre uyku sorunu yaşayan herkesin Alzheimer hastalığına yakalanacağı şeklinde bir sonuç çıkarılamıyor. Kötü uyku ile Alzheimer arasındaki ilişki bilimsel araştırmaların konusu olmaya devam ederken, uyku bozukluğunun Alzheimer'ın kesin nedeni olduğu söylenemiyor.
Beyindeki Metabolik Atıkların Temizlenmesi Önem Taşıyor
Uyku sırasında beynin gün içerisinde oluşan bazı metabolik atıkların temizlenmesine yönelik mekanizmalarının daha aktif çalıştığını belirten Üstel, Alzheimer hastalığında önemli rol oynayan beta-amiloid ve tau proteinleri ile uyku arasındaki ilişkinin de uzun süredir araştırıldığını ifade etti.
Bu nedenle düzenli ve kaliteli uyku, beyin sağlığının korunması açısından önemli faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor. Ancak uyku kalitesi ile Alzheimer arasındaki ilişkinin neden-sonuç bakımından kesin bir biçimde yorumlanmaması gerektiği de vurgulanıyor.
Unutkanlığın Başka Nedenleri De Olabilir
Yetersiz uyku dışında stres, depresyon, bazı ilaçlar ve farklı sağlık sorunlarının da unutkanlığa yol açabileceğine dikkat çekildi.
Yakın zamanda yaşanan olayların sık sık unutulması, aynı soruların tekrar tekrar sorulması, günlük işlerin yapılmasında zorlanılması veya bu şikayetlere belirgin uyku bozukluklarının eşlik etmesi durumunda sağlık değerlendirmesinin geciktirilmemesi öneriliyor.
Uzmanlar, beyin sağlığının korunmasında kaliteli uykunun yanı sıra düzenli fiziksel aktivite, dengeli beslenme ve damar sağlığının korunmasının da birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekiyor.
Hidrosefali Belirtileri Alzheimer İle Karışabiliyor
İleri yaşlarda ortaya çıkan unutkanlık, yürüme bozukluğu ve idrar kaçırma gibi belirtilerin her zaman Alzheimer hastalığına işaret etmeyebileceği de belirtildi.
Bu belirtiler, normal basınçlı hidrosefali olarak adlandırılan ve beyin omurilik sıvısının dolaşımıyla ilişkili bir sağlık sorununda da görülebiliyor. Beyin, kafatası içerisinde beyin omurilik sıvısı tarafından çevreleniyor ve bu sıvı hem koruyucu bir görev üstleniyor hem de sinir sistemi içerisindeki bazı maddelerin taşınması ve uzaklaştırılmasında rol oynuyor.
Beyin omurilik sıvısının dolaşımının çeşitli nedenlerle bozulması ve kafatası içerisinde birikmesi normal basınçlı hidrosefaliye yol açabiliyor. Bu durumun özellikle ileri yaşlarda ortaya çıkabildiği, kafa travması, geçirilmiş beyin kanaması, bazı tümör ve kistler, damar hastalıkları ve menenjit gibi farklı durumlarla da ilişkili olabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle özellikle unutkanlık, yürüme güçlüğü ve idrar kaçırma gibi belirtilerin birlikte görülmesi halinde belirtilerin nedeninin uzman değerlendirmesiyle araştırılması önem taşıyor.
