İstanbul’da 2000-2008 yılları arasında SGK girişine sahip milyonlarca çalışan, erken emeklilik fırsatını yakından takip ediyor. EYT düzenlemesinin ardından ortaya çıkan yaş farkı, aynı iş ve benzer prim gününe sahip çalışanlar arasında ciddi bir eşitsizlik yaratıyor. Bu durum, kamuoyunda “yaş adaletsizliği” olarak adlandırılıyor ve uzun süredir tartışma konusu.
EYT Sonrası Yaş Farkı Yeniden Gündemde
8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişi olan çalışanlar, EYT kapsamı dışında kaldıkları için kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartına tabi tutuluyor. Buna karşılık, birkaç gün önce sigortalı olanlar yaş şartı olmadan emekli olabiliyor. İstanbul’daki çalışanlar, prim gününü doldurmuş olmasına rağmen yaş beklemek zorunda kalıyor ve sistemde adaletin sağlanmasını talep ediyor.
Kademeli Emeklilik Modeli Neler Getirecek?
Meclis kulislerinde konuşulan taslak çalışmalara göre, emeklilik yaşı sigorta giriş yılına göre kademeli olarak düşürülebilir. Bu modelde tek bir yaş şartı yerine, işe başlama tarihine bağlı esnek bir yapı öngörülüyor. Amaç, mevcut sistemde kadınlar için 58, erkekler için 60 olan yaş sınırını, bazı gruplarda 43 ile 52 yaş aralığına çekmek ve EYT ile EYT dışı arasında oluşan sert geçişi yumuşatmak. Kademeli yapı, toplu emeklilik yerine yıllara yayılan kontrollü bir geçiş sunmayı hedefliyor.
Prim Gün Sayısı ve Mali Denge
Taslaklara göre, yalnızca yaş değil prim gün sayısı da belirleyici olacak. 2000’li yılların başında sigortalı olan kadın ve erkekler için 6.250-6.600 gün prim şartı öngörülüyor. Daha geç yıllarda işe başlayanlar için prim gün sayısı 6.850 seviyelerine çıkabilir. Bu yapı, erken emeklilik imkanı sunarken sosyal güvenlik sisteminin mali dengesini korumayı amaçlıyor.
Kimler Yararlanabilecek?
Planlanan kademeli emeklilik düzenlemesinden 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olan SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı mensupları yararlanabilecek. Prim gününü tamamlamış ancak yaş şartı nedeniyle emekli olamayan yüz binlerce İstanbul sakini, düzenlemenin yasalaşması halinde sigorta başlangıç tarihine göre kademeli olarak emekli olabilecek.
Torba Yasa ve Sosyal Güvenlik Reformu
Mevcut yasama döneminde görüşülen torba yasa paketlerinde sosyal güvenlik başlığı önemli yer tutuyor. Ev hanımlarına prim desteği ve Bağ-Kur’lular için prim gün sayısının düşürülmesi gibi düzenlemeler öne çıkıyor. Kademeli emeklilik maddesi, bu torba yasaya eklenebilir veya ilerleyen aylarda müstakil bir sosyal güvenlik reformu olarak Meclis gündemine taşınabilir.
Yıpranma Payı Avantajı
Fiili hizmet süresi zammı (yıpranma payı) uygulaması, bazı meslek gruplarına emeklilikte ek avantaj sağlıyor. Maden işçileri, sağlık çalışanları, güvenlik güçleri ve gazeteciler gibi riskli işlerde çalışanlar, mevcut sistemde yaş şartını daha erkene çekebiliyor. Kademeli emeklilikle birlikte, bu avantaj daha da güçlenebilir.
Beklentiler ve Takvim
2000-2008 arası SGK girişliler için kademeli emeklilik, milyonlarca çalışan tarafından yakından takip ediliyor. Henüz kesinleşmiş bir yasa yok, ancak Meclis’teki temaslar ve kamuoyu talepleri, düzenlemenin gündemde kalacağını gösteriyor. Primini tamamlayıp yaş bekleyenler için erken emeklilik olasılığı, sosyal güvenlik sisteminde yeni bir dönemin habercisi olarak değerlendiriliyor.
