İşveren tarafından işçiye yanlışlıkla veya hatalı hesaplama sonucunda yapılan fazla ödemelerin geri istenip istenemeyeceğine ilişkin dikkat çeken bir Yargıtay kararı ortaya çıktı.
Yaklaşık 15 yıl önce işten ayrılan bir çalışanla ilgili uyuşmazlıkta işveren, yapılan yargılama ve bilirkişi incelemesi sonucunda işçiye fazla ödeme yapıldığının belirlendiğini ileri sürerek paranın iadesini istedi.
İşçinin ödeme yapmaması üzerine konu İş Mahkemesine taşındı.
İş Mahkemesi Davayı Reddetti
İlk derece mahkemesi, aynı ücretle çalışan diğer işçilere de benzer oranlarda zam yapıldığına ve dava açmayan çalışanların da aynı ücreti aldığına dikkat çekti. Bu gerekçelerle işverenin fazla ödendiğini ileri sürdüğü tutarı talep etme hakkı bulunmadığına karar verdi.
Kararın istinafa taşınmasının ardından Bölge Adliye Mahkemesi de başvuruyu reddetti. Kararda, işverenin ekonomik ve sosyal açıdan daha güçlü, iyi niyetle ödeme alan işçinin ise zayıf konumda olduğu değerlendirmesine yer verildi.
Ayrıca güvenin korunması ve hakkaniyet ilkeleri gereğince, işveren tarafından bir borcu yerine getirdiği düşüncesiyle yapılan ödemenin geri istenmesinin doğru olmayacağı belirtildi.
Yargıtay Ret Kararını Bozdu
Dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını bozdu.
Yargıtay, Türk Borçlar Kanunu’nun 78. maddesine göre borçlu olmadığı bir ödemeyi kendi isteğiyle yapan kişinin, ödeme sırasında hataya düştüğünü kanıtlaması hâlinde verdiği parayı geri isteyebileceğine dikkat çekti.
Kararda, işverenin ödeme sırasında hata yapmamış olması hâlinde söz konusu tutarı işçiye vermeyecek olmasının önem taşıdığı belirtildi.
Uyuşmazlıkta işçinin fark alacakları için açtığı önceki davanın reddedildiği ve kararın kesinleştiği ifade edildi. Bu nedenle kesinleşen dosyadaki bilirkişi raporuyla hesaplanan fazla ödemenin değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi.
Yargıtay, fazla ödeme tutarı hakkında hüküm kurulması gerekirken davanın reddedilmesini hatalı bularak bozma kararı verdi.
Her Fazla Ödeme Otomatik Olarak Geri Alınamaz
Karar, işverenlerin bütün fazla ödemeleri hiçbir koşul aranmadan geri alabileceği anlamına gelmiyor. İade talebinde şu konular önem taşıyor:
- Ödemenin gerçekten borç olmadığı
- Ödemenin hata sonucu yapıldığı
- İşverenin hatayı kanıtlayabilmesi
- Kesinleşmiş mahkeme kararları ve bilirkişi hesaplamaları
- Çalışanın iyi niyetli olup olmadığı
- Zamanaşımı süreleri
- Ödeme kaleminin ücret, prim, ikramiye veya başka bir hak niteliğinde olması
Türk Borçlar Kanunu’nun 77 ila 82. maddeleri sebepsiz zenginleşmeyi düzenliyor. Kanunun 78. maddesi, borç olmayan bir ödemeyi yapan kişinin yanıldığını kanıtlaması durumunda iade isteyebilmesine imkân tanıyor.
Yargıtay kararına göre somut olayda, kesinleşmiş dosyadaki bilirkişi raporuyla belirlenen fazla ödemenin hüküm altına alınması gerekiyordu.
Her uyuşmazlığın ödeme tarihi, niteliği ve dava süreci farklı olduğundan çalışanların ve işverenlerin somut olay bakımından hukuk uzmanına başvurması gerekiyor.
