Türkiye’de evlenen kadınların “eşinin soyadını zorunlu olarak kullanması” dönemi, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) kararıyla sona erdi. AYM, Türk Medeni Kanunu’nun 187. maddesinde yer alan ve kadının evlenince otomatik olarak kocasının soyadını almasını öngören hükmü eşitlik ilkesine aykırı bularak iptal etti.
Karar, 28 Nisan 2023’te Resmî Gazete’de yayımlandı ve AYM’nin belirlediği süre sonunda 28 Ocak 2024 itibarıyla yürürlüğe girdi. Böylece kadınlar, evlilikten sonra yalnızca kendi soyadlarını kullanabilme hakkına kavuştu.
“Kadın evlenmekle kocasının soyadını alır” cümlesinin iptal edilmesiyle, evlilikte soyadı kullanımında zorunluluk kalktı.
Ne değişti, vatandaş ne yapacak?
AYM’nin iptal kararıyla birlikte evlenen kadınlar:
-
Kendi soyadını tek başına kullanabilecek,
-
Dilerse eşinin soyadını da tercih edebilecek (uygulama ayrıntıları nüfus işlemlerine göre şekilleniyor).
Uygulamada soyadı işlemleri için Nüfus ve Vatandaşlık İşleri kanallarında dijital başvuru hizmetleri de bulunuyor. e-Devlet’te “Evli / Dul veya Boşanmış Kadınların Soyadı Değişikliği Başvurusu” hizmeti üzerinden süreç takip edilebiliyor.
Kararın dayanağı ne?
AYM kararında özetle; erkeğin doğumla kazandığı soyadını yaşam boyu koruyabildiği bir sistemde kadının evlilikle soyadının zorunlu değişmesinin eşitlik ve kişilik hakları yönünden sorun oluşturduğu değerlendirmesi öne çıkıyor.
Karar numarası: E.2022/155, K.2023/38.
Dikkat: Uygulama detayları değişebiliyor
Hukuki zorunluluk kalkmış olsa da bazı işlemlerde (banka, diploma kaydı, üyelikler, sözleşmeler) kurumların talep ettiği belgeler farklı olabildiği için, soyadı tercihini resmî kayıtlara işletirken Nüfus Müdürlüğü/e-Devlet üzerinden güncel yöntemi takip etmek önem taşıyor.
