Zorla işçi çalıştırılarak üretilen malların ithalatının engellenmesine yönelik yeterli adım atılmadığı gerekçesiyle alınan karar kapsamında Türkiye'den ABD'ye ihraç edilen bazı ürünlere yüzde 12,5 oranında ek gümrük vergisi uygulanacak. Karar, küresel ticaret savaşında yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
ABD yönetimi, daha önce geçici olarak uyguladığı yüzde 10'luk genel ithalat vergisinin süresinin dolmasının ardından yeni tarife düzenlemesini 24 Temmuz itibarıyla yürürlüğe soktu. Yeni uygulama, ABD'nin ithalatının büyük bölümünü oluşturan 60 ticaret ortağını kapsıyor.
Türkiye'ye Yüzde 12,5 Ek Vergi
Washington yönetimi, zorla işçi çalıştırılarak üretilen malların ithalatını yasaklama konusunda yeterli yasal düzenleme ve uygulamaya sahip olmadığı değerlendirilen ülkelere yüzde 12,5 oranında gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı.
Türkiye de bu grupta yer alan ülkeler arasında bulunuyor.
ABD yönetimi, insan hakları ihlallerine karşı daha etkin mücadele eden ve ithalat denetimlerini uygulayan ülkelere ise yüzde 10 oranında gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu.
Gerekçe: Zorla İşçi Çalıştırılması
Beyaz Saray tarafından yapılan açıklamada, yeni uygulamanın temel amacının zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin uluslararası ticaretini azaltmak olduğu belirtildi.
Açıklamada şu ifadeler yer aldı:
"Bugünkü adım, dünyanın her yerindeki işçilerin refahını iyileştirmek için, hem insan hakları ihlali hem de piyasayı bozan bir ticaret uygulaması olan durumu düzeltmenin başlangıcı olacaktır."
ABD yönetimi, yeni vergilerin "zorunlu işçi çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatına yönelik yasağın etkin şekilde uygulanmaması" nedeniyle getirildiğini savundu.
Türkiye'de Zorla Çalıştırma Yasak
Türkiye'de ise Anayasa'nın 18. maddesi, zorla çalıştırmayı ve angaryayı açık şekilde yasaklıyor.
Ayrıca Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), zorla çalıştırmayı kişinin rızası dışında maddi veya manevi baskıyla çalıştırılması olarak tanımlıyor.
Buna rağmen ABD yönetimi, uygulamanın fiili denetimi konusunda yeterli ilerleme sağlanmadığını öne sürerek Türkiye'yi yüzde 12,5 vergi uygulanacak ülkeler listesine dahil etti.
60 Ülkeyi Kapsıyor
Yeni düzenleme ABD'nin en büyük ticaret ortaklarını kapsıyor.
Vergi uygulanacak ülkeler arasında;
- Türkiye
- Çin
- Avrupa Birliği ülkeleri
- Kanada
- İngiltere
- Japonya
- Hindistan
- Güney Kore
- Tayvan
- İsviçre
- Brezilya
- Meksika
- Pakistan
- Endonezya
- Malezya
gibi çok sayıda ülke bulunuyor.
ABD yönetimi, söz konusu ülkelerin ABD ithalatının yaklaşık yüzde 99,4'ünü oluşturduğunu açıkladı.
Bazı Ürünler Muaf Tutuldu
ABD ekonomisi açısından kritik öneme sahip bazı ürünler ise yeni vergi uygulamasının dışında bırakıldı.
Muafiyet kapsamına alınan ürünler arasında;
- ABD'de yeterli üretimi bulunmayan hammaddeler,
- Alternatif tedariki mümkün olmayan ürünler,
- Arz sıkıntısı oluşturabilecek stratejik ürünler,
- Üretim zincirini aksatabilecek kritik sanayi girdileri
yer alıyor.
Avrupa Birliği'nden Tepki
Karara ilk tepkiler Avrupa Birliği'nden geldi.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD'nin gerekçesinin ikna edici olmadığını belirterek Avrupa Birliği'nin çalışma hayatı standartlarının dünyanın en yüksek seviyeleri arasında bulunduğunu söyledi.
Çin ve Brezilya da Karşı Çıktı
Çin yönetimi, ülkede zorla çalıştırma bulunduğu yönündeki iddiaları reddederek kararın siyasi gerekçelerle alındığını savundu.
Brezilya hükümeti ise uygulamayı "haksız", "keyfi" ve "korumacı ticaret politikası" olarak nitelendirdi.
Japonya da yeni vergiler nedeniyle üzüntü duyduğunu açıklarken, Avustralya yönetimi kararın uluslararası ticaret kurallarıyla bağdaşmadığını ifade etti.
Küresel Ticaret Savaşında Yeni Aşama
Donald Trump yönetimi uzun süredir ithalat vergilerini Amerikan sanayisini korumanın temel araçlarından biri olarak görüyor.
Trump, ikinci başkanlık döneminde dış ticaret açığını azaltmak ve yerli üretimi desteklemek amacıyla gümrük vergilerini yeniden artırırken, son düzenleme küresel ticaret savaşında yeni bir aşama olarak değerlendiriliyor.
Ekonomistler ise yeni tarifelerin başta otomotiv, tekstil, demir-çelik, makine ve çeşitli sanayi ürünleri olmak üzere uluslararası ticarette maliyetleri artırabileceğine ve küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirebileceğine dikkat çekiyor.
