Türkiye'de son yıllarda artan konut ve kira fiyatları, dar ve orta gelirli vatandaşların barınma sorununu büyütürken, hükümetin yeni bir sosyal konut modeli üzerinde çalıştığı bildirildi. Gündeme gelen plana göre Türkiye genelinde 500 bin kiralık sosyal konut yapılması ve bu konutların uygun kira bedelleriyle vatandaşlara tahsis edilmesi planlanıyor.
Satış yerine kiralama modeliyle uygulanması öngörülen projede konutların mülkiyetinin devlette kalması hedefleniyor. Böylece oluşturulacak sosyal konut stokunun uzun vadede korunması ve farklı dönemlerde ihtiyaç sahibi vatandaşların kullanımına sunulması amaçlanıyor.
Kira bedelleri piyasanın yarısı olacak
Yeni modelin en dikkat çekici noktalarından birini kira bedelleri oluşturuyor. Planlamaya göre sosyal konutlarda uygulanacak kira bedellerinin, konutun bulunduğu bölgedeki piyasa kiralarının yaklaşık yarısı seviyesinde olması öngörülüyor.
Örneğin aynı bölgede benzer konutların ortalama kira bedeli 20 bin TL seviyesindeyse, sosyal konut için yaklaşık 10 bin TL kira alınması planlanıyor. Piyasa kirasının 15 bin TL olduğu bölgelerde ise sosyal konut kirasının yaklaşık 7 bin 500 TL seviyesinde tutulması hedefleniyor.
Bu uygulamayla özellikle gelirinin önemli bölümünü kira ödemesine ayıran vatandaşların üzerindeki barınma maliyetinin azaltılması amaçlanıyor.
Konutların mülkiyeti devlette kalacak
Planlanan sistem, klasik sosyal konut projelerinden farklı bir yapıya sahip olacak. Konutların vatandaşlara satılması yerine devlet mülkiyetinde tutulması ve belirlenen kriterleri karşılayan kişilere kiralanması planlanıyor.
Bu yöntemle sosyal konutların uzun yıllar boyunca kullanılabilecek kalıcı bir kamu varlığı haline getirilmesi hedefleniyor. Kiracıların belirlenen süre sonunda konuttan ayrılması durumunda ise aynı evin başka bir ihtiyaç sahibine tahsis edilebilmesi amaçlanıyor.
İlk kiralama süresi 3 yıl olacak
Gündeme gelen modele göre vatandaşların sosyal konutlarda ilk etapta 3 yıllık kira sözleşmesiyle oturması planlanıyor. Üç yıllık sürenin ardından kira bedelinin ve sözleşme koşullarının nasıl uygulanacağı ise ekonomik göstergeler doğrultusunda belirlenecek.
Enflasyon oranlarının kira artışlarında dikkate alınması beklenirken, sözleşmelerin yenilenme şartları konusunda henüz kesinleşmiş resmi bir düzenleme bulunmuyor.
Proje 81 ili kapsayacak
500 bin kiralık sosyal konut projesinin Türkiye'nin 81 ilinde uygulanması planlanıyor. Konutların özellikle nüfusun yoğun olduğu, kira fiyatlarının yüksek seyrettiği ve dar gelirli vatandaşların barınma maliyetlerinin daha fazla hissedildiği bölgelerde yoğunlaştırılması bekleniyor.
Büyükşehirlerde ise şehir merkezlerine ulaşımın kolay olduğu ve kira baskısının yüksek bulunduğu bölgelerin öncelikli olarak değerlendirilmesi öngörülüyor.
Kira piyasasına da etkisi bekleniyor
Projenin yalnızca sosyal konutlardan yararlanacak vatandaşların kira yükünü azaltması değil, genel kira piyasasını da etkilemesi hedefleniyor.
Devletin piyasaya önemli miktarda uygun fiyatlı kiralık konut sunmasının, özellikle konut arzının yetersiz olduğu bölgelerde kira fiyatları üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Böylece bir yandan ihtiyaç sahibi vatandaşlara daha uygun koşullarda barınma imkanı sağlanırken, diğer yandan kira piyasasındaki fiyat artışlarının kontrol altına alınmasına katkı sunulması amaçlanıyor.
Başvurular için henüz kesin tarih yok
Gündeme gelen planlamaya göre 500 bin kiralık sosyal konut projesinin 2027 yılında hayata geçirilmeye başlanması ve ilk konutların 2027 yılının sonlarına doğru kiraya verilmesi bekleniyor.
Ancak şu aşamada başvuru tarihleri, gelir sınırı, yaş şartı, hane kriterleri, kira sözleşmesinin yenilenme koşulları ve illere göre kontenjan dağılımı konusunda kesinleşmiş resmi bir takvim bulunmuyor.
Bu nedenle vatandaşların başvuru süreciyle ilgili sosyal medyada veya farklı kaynaklarda yer alan doğrulanmamış bilgilere karşı dikkatli olması gerekiyor. Projenin kapsamı ve başvuru şartlarının resmi açıklamalarla netleşmesi bekleniyor.
