Zeytin ağaçlarında fosfor eksikliği, bitkinin enerji üretimi, kök gelişimi ve çiçeklenme süreçlerini doğrudan etkileyerek verim ve kalite kaybına yol açar. Fosfor noksanlığı, azot eksikliğine kıyasla daha zor fark edilse de bazı kritik görsel ve fizyolojik belirtiler ile kendini gösterir.
Yapraklarda Fosfor Eksikliği Belirtileri
Fosfor yetersizliği ilk olarak yapraklarda gözlemlenir:
-
Renk değişimi: Yapraklar koyu yeşil veya maviye çalan bir renk alır. İleri safhada, özellikle yaşlı yaprakların uç kısımlarında ve alt yüzey damarları boyunca morumsu, kırmızımsı ya da bronz renklenmeler oluşur.
-
Küçülme ve dökülme: Yapraklar normal gelişimini tamamlayamaz, küçük kalır ve zamanından önce dökülür.
-
Uç kurumaları: Yaprak uçlarında önce sararma, ardından nekroz (doku ölümü) şeklinde kahverengileşmeler görülür.
Sürgün ve Gövde Gelişiminde Aksamalar
Fosfor eksikliği, ağacın genel gelişimini de olumsuz etkiler:
-
Büyüme yavaşlaması: Ağaç bodurlaşır, gelişme duraklar.
-
Boğum aralarının kısalması: Dallar üzerindeki boğum araları daralır ve ağaç çalı formuna benzer bir görünüm alır.
-
Odunlaşma sorunu: Sürgünlerin yeterince sertleşmemesi, ağacı soğuk ve kuraklık stresine karşı savunmasız bırakır.
Çiçeklenme ve Meyvede Görülen Sorunlar
Zeytinde fosfor noksanlığı, doğrudan ürün miktarını ve kalitesini etkiler:
-
Gecikmiş uyanma: İlkbaharda gözlerin uyanması ve çiçeklenme gecikir.
-
Düşük meyve tutumu: Çiçek sayısı azalır, açan çiçeklerin önemli bir kısmı meyveye dönmeden dökülür.
-
Kalite kaybı: Meyveler küçük kalır, çekirdek gelişimi zayıflar, olgunlaşma gecikir ve yağ oranı düşer.
Kök Sisteminde Zayıflama
Fosfor, kök gelişimi için hayati öneme sahiptir:
-
Saçak kök oluşumu azalır
-
Kökler ince ve zayıf kalır
-
Ağaç, topraktaki su ve besin maddelerini yeterince alamaz
Bu durum, diğer besin elementlerinin alımını da olumsuz etkiler.
Fosfor Eksikliğinin Nedenleri
Zeytin ağaçlarında fosfor eksikliği her zaman toprakta fosforun az olmasından kaynaklanmaz. Yaygın nedenler şunlardır:
-
Yüksek kireçli (yüksek pH’lı) topraklar
-
Aşırı asitli toprak yapısı
-
Soğuk ve çok nemli toprak koşulları
-
Fosforun toprakta bağlanarak bitki tarafından alınamaması
Uzmanlardan Önemli Uyarı
“Görsel belirtiler tek başına yanıltıcı olabilir. Fosfor eksikliği; magnezyum veya potasyum noksanlığı ile karıştırılabilir.”
Doğru Teşhis ve Çözüm İçin Öneri
-
Mutlaka toprak ve yaprak analizi yaptırılmalı
-
Analiz sonuçlarına göre uygun fosforlu gübreleme planı hazırlanmalı
-
Kullanılabilecek gübreler: TSP, DAP veya sıvı fosforlu gübreler
Bilinçsiz gübreleme, hem maliyeti artırır hem de verim kaybına neden olabilir
