Öğrenci affından öğretim üyelerinin çalışma koşullarına, vakıf üniversitelerine uygulanacak yaptırımlardan akademik etik kurallarına kadar birçok alanda yeni düzenlemeler yasalaştı.
Öğrenci Affı Yasalaştı
TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen kanunla birlikte daha önce öğrenci affından yararlanmamış olmak şartıyla, hazırlık sınıfı dahil ön lisans, lisans, lisans tamamlama ve lisansüstü programlarda çeşitli nedenlerle üniversitelerle ilişiği kesilen öğrencilerin yeniden öğrenimlerine dönmelerinin önü açıldı. Kendi isteğiyle kaydını sildirenler ile kayıt hakkı kazandığı halde kayıt yaptırmayanlar da belirlenen şartları taşımaları halinde bu haktan yararlanabilecek. Düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 4 ay içinde ilişiğinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandığı yükseköğretim kurumuna başvurması gerekecek. Başvuruları kabul edilen öğrenciler, 2026-2027 eğitim öğretim yılında yeniden eğitim hayatına başlayabilecek. Ancak terör, kasten öldürme, işkence, uyuşturucu ticareti, cinsel suçlar ve sahte belge nedeniyle ilişiği kesilenler bu kapsamın dışında tutuldu.
Osmaniyeli Öğrenciler de Düzenlemeden Yararlanabilecek
Yeni düzenleme, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi ile ilişiği kesilen veya kayıt hakkı kazanmasına rağmen eğitimine başlayamayan öğrencileri de yakından ilgilendiriyor. Kanunda belirtilen şartları taşıyan Osmaniyeli öğrenciler de başvuru yapmaları halinde yeniden üniversite sıralarına dönebilecek. Başvuru süreci ve uygulanacak usul ve esasların ilgili üniversiteler tarafından duyurulması bekleniyor.
Son Sınıf Öğrencilerine Ek Sınav ve Tamamlama Hakkı
Azami öğrenim süresini dolduran ancak mezuniyet için eksik dersleri bulunan son sınıf öğrencilerine yeni haklar tanındı. İntörnlük dönemi hariç başarısız olunan teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek. Uygulamalı eğitim ya da intörnlük eğitimini tamamlayamayan öğrencilere de eğitimlerini tamamlama imkânı sağlanacak. Ara sınıf öğrencileri ise bu düzenlemeden yararlanamayacak.
Akademik Etik İhlallerine Ağır Yaptırımlar
Kanunla birlikte akademik etik ihlallerine yönelik cezalar da ağırlaştırıldı. Başkalarına ücret karşılığında ya da ücretsiz tez, makale, kitap veya proje hazırlatanlar ile bu çalışmaları hazırlayan veya aracılık eden kişiler hakkında hem disiplin hem de adli yaptırımlar uygulanacak. Bu yolla akademik unvan veya diploma alanların unvanları geri alınacak ve üniversite öğretim mesleğinden çıkarılmaları mümkün olacak. Ayrıca söz konusu fiilleri işleyenler hakkında yüksek miktarda adli para cezaları öngörülüyor.
Disiplin Soruşturmalarında Yeni Usul
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda disiplin soruşturmalarına ilişkin hükümler yeniden düzenlendi. Bundan böyle soruşturma açılan personele yöneltilen iddialar açık şekilde bildirilecek, savunma için en az yedi gün süre tanınacak ve soruşturma dosyasını inceleme hakkı sağlanacak. Böylece hukuki güvenlik ve savunma hakkının güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Öğretim Üyeleri 75 Yaşına Kadar Çalışabilecek
Kanunla, belirli şartları taşıyan öğretim üyelerinin emeklilik yaş haddini doldurduktan sonra da görev yapabilmelerine imkân tanındı. Üniversitelerin ihtiyaç duyduğu bölüm ve programlarda görev yapan öğretim üyeleri, Yükseköğretim Kurulu'nun onayıyla 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sözleşmelerle çalıştırılabilecek. Sözleşmeli olarak görev yapan öğretim üyelerinin özlük haklarının korunmasına yönelik hükümler de düzenlemede yer aldı.
Vakıf Üniversitelerine Yeni Yaptırımlar
Yasa ile vakıf üniversitelerine uygulanabilecek idari yaptırımlar da ayrıntılı şekilde düzenlendi. Fiilin ağırlığına göre uyarı verilmesinden yeni bölüm açılmasının durdurulmasına, öğrenci kontenjanlarının azaltılmasına, faaliyet izninin geçici olarak askıya alınmasına ve gerekli şartların yerine getirilmemesi halinde faaliyet izninin tamamen kaldırılmasına kadar farklı yaptırımlar uygulanabilecek. Eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek duruma gelen vakıf üniversiteleri ise garantör veya uygun görülen devlet üniversitelerine devredilebilecek.
Üniversiteler Yurt Dışında Yerleşke Açabilecek
Yeni düzenlemeyle devlet üniversitelerine Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında kampüs, akademik birim ve eğitim programı açma yetkisi verildi. Ayrıca birden fazla yükseköğretim kurumunun ortak teknoloji transfer ofisi kurmasının da önü açıldı. Bu ofisler bilgi ve buluşların ticarileştirilmesi amacıyla yatırım yapabilecek ve özel sektörle ortaklık kurabilecek.
48 Üniversiteye Yeni Akademik Kadrolar
Tıpta uzmanlık eğitimi başta olmak üzere yükseköğretim kurumlarının akademik personel ihtiyacını karşılamak amacıyla 48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edildi. Düzenlemeyle araştırma ve eğitim faaliyetlerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Kahramanmaraş'ta Üniversite Yapılanması Değişiyor
Kanunla birlikte Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi'nin adı İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi olarak değiştirildi. Üniversitenin bilim ve teknoloji odaklı yeni bir yapıya kavuşturulması amacıyla bazı fakülte ve yüksekokullar Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'ne devredilirken, yeni fakülteler kurulması ve mevcut öğrencilerin haklarının korunmasına yönelik geçiş hükümleri de yasaya eklendi.
Güvenlik Soruşturmasına İlişkin Madde Tekliften Çıkarıldı
Genel Kurul görüşmeleri sırasında AK Parti'nin önergesiyle, yükseköğretim kurumlarında görev yapacak öğretim elemanları için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını zorunlu hale getiren madde teklif metninden çıkarıldı. Böylece kanun bu hüküm olmadan kabul edilerek yasalaştı.
