Ekim ayında TBMM’ye sunulması öngörülen teklif hazırlığında 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara tütün ürünlerinin satış ve kullanımının ömür boyu yasaklanması, “slim” sigaraların kaldırılması, lokantaların açık alanlarında sigara yasağı ve 2040 sonrasında tütün ürünlerinin üretim ve satışının sona erdirilmesi gibi başlıklar bulunuyor. Düzenlemeler henüz yürürlüğe girmiş değil.
Sigara ve diğer tütün ürünlerinin kullanımına yönelik yeni ve kapsamlı sınırlamalar gündeme geldi. Sağlık Bakanlığının üzerinde çalıştığı belirtilen kanun teklifinin ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulması öngörülüyor. Teklif hazırlığında özellikle çocukların ve gençlerin tütün ürünlerinden korunmasına yönelik dikkat çekici düzenlemeler bulunuyor.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, hazırlık aşamasındaki düzenlemelerin ayrıntılarını AA’ya anlattı. Ergüder’in aktardığına göre slim sigaraların kaldırılmasından açık alanlardaki kullanımın sınırlandırılmasına kadar birçok değişiklik üzerinde çalışılıyor.
2015 Sonrası Doğanlara Ömür Boyu Tütün Yasağı Gündemde
Taslakta dikkat çeken başlıklardan biri “tütünsüz nesil” uygulaması. Ergüder’in açıklamasına göre 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara hayatları boyunca tütün ürünlerinin satılmaması ve bu ürünlerin kullanımının yasaklanması öngörülüyor.
Bu düzenleme yürürlüğe girerse yasak yalnızca kişinin 18 yaşına gelmesine kadar uygulanmayacak. Belirlenen tarihten sonra doğan kuşağı hayatı boyunca kapsayacak bir sistem hedefleniyor. Ancak söz konusu hüküm şu anda yürürlükte değil; kanun teklifi hazırlığının bir parçası olarak gündemde bulunuyor.
Slim Sigaraların Kaldırılması Planlanıyor
Teklif hazırlığında sigaraların biçimi ve paketlenmesine yönelik düzenlemeler de bulunuyor. Prof. Dr. Ergüder, standart paket uygulaması kapsamında piyasadaki ince, yani “slim” olarak bilinen sigaraların kaldırılmasının öngörüldüğünü açıkladı.
Ergüder, bu tür ürünlerin özellikle kadınlara yönelik pazarlamada kullanıldığını belirterek düzenlemenin kadınların tütün kullanımından korunmasına yönelik tedbirlerden biri olarak değerlendirildiğini ifade etti.
Lokantaların Açık Alanlarında Da Yasak Gündemde
Yeni düzenleme yalnızca tütün ürünlerinin satışını değil, nerelerde kullanılabileceğini de kapsıyor. Ergüder’in verdiği bilgilere göre lokantaların hem kapalı hem de açık alanlarında sigara kullanımının tamamen yasaklanması taslakta yer alan başlıklardan biri.
Parklar, bahçeler ve kamu binalarının bahçelerinde ise belirlenmiş sigara içme alanlarının oluşturulması planlanıyor. Sağlık Bakanlığının 2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı da açık alanlarda tütün kullanımının sınırlandırılmasına yönelik yeni düzenleme ihtiyacına işaret ediyor.
2040 Sonrası İçin Çok Daha Kapsamlı Hedef
Taslakla ilgili açıklanan en dikkat çekici hedeflerden biri de 2040 yılına ilişkin. Ergüder, hazırlık kapsamında 2040 sonrasında Türkiye’de tütün ürünlerinin üretim ve satışının sona erdirilmesinin öngörüldüğünü söyledi. AA
Sağlık Bakanlığının mevcut 2024-2028 strateji belgesinde de birçok ülkenin “dumansız ülke” vizyonuna yöneldiği, Avrupa Birliği ülkelerinde 2040 yılına ilişkin hedefler bulunduğu ve Türkiye’de de bu doğrultuda çalışmaların başlatılması gerektiği belirtiliyor.
18 Yaş Altına Satışta Kimlik Doğrulama Sistemi
Çocukların tütün ürünlerine erişimini zorlaştıracak yeni yöntemler de hazırlıkta yer alıyor. Ergüder, kimlik doğrulama sistemiyle 18 yaşından küçüklerin tütün ürünlerini satın almasının engellenmesinin planlandığını aktardı.
Bunun yanı sıra sigara paketlerine yönelik bir “sağlık vergisi” üzerinde de çalışıldığı belirtiliyor. Ergüder’in açıklamasına göre buradan elde edilecek kaynağın koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerinde kullanılması hedefleniyor.
Osmaniye’de Sigara Kullananları Da İlgilendirecek
Teklif yasalaşırsa düzenlemeler Türkiye genelinde uygulanacağından Osmaniye’deki tütün ürünü kullanıcıları, işletmeler ve satış noktaları da yeni kurallardan etkilenecek.
Özellikle lokantaların açık bölümlerindeki sigara kullanımı, slim sigaraların satışı ve gençlerin tütün ürünlerine erişimine ilişkin hükümler Osmaniye’de de geçerli olacak. Ancak teklif henüz yasalaşmadığı için mevcut uygulamalar devam ediyor.
Düzenleme Henüz Yasalaşmadı
Yeni düzenlemelerle ilgili en önemli ayrıntı ise açıklanan maddelerin şu anda yürürlükte olmaması. Prof. Dr. Ergüder’in açıklamaları, Sağlık Bakanlığınca üzerinde çalışılan ve ekim ayında TBMM’ye getirilmesi öngörülen kanun teklifi hazırlığına ilişkin.
Dolayısıyla “slim sigaralar yasaklandı” ya da “2015 sonrasında doğanlara sigara yasağı başladı” demek için henüz erken. Düzenlemelerin kesinleşmesi için teklifin TBMM sürecinden geçmesi ve yasalaşması gerekiyor. Yeşilay tarafından açıklanan kamuoyu araştırmaları da yeni tütün kontrolü düzenlemelerine yönelik toplumsal yaklaşımı ölçmek amacıyla yürütülüyor.
