Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün ebedî istirahatgâhı Anıtkabir'deki 40 tonluk sembolik lahit taşının Osmaniye'den çıkarıldığı gerçeği, 10 Kasım'ın 88'inci yıl dönümünde yeniden gündeme geldi. Osmaniye'nin Çağşak köyü yakınlarındaki Kınalıçınar mermer ocağından çıkarılan kırmızı-beyaz damarlı taş, 1950'li yıllarda Ankara'ya taşınarak Anıtkabir'in en önemli mimari unsurlarından biri haline getirildi.
Osmaniye'nin tarihî ve kültürel mirası açısından büyük önem taşıyan bu taş, bugün Anıtkabir Şeref Holü'nde milyonlarca ziyaretçinin gördüğü sembolik lahdin ana malzemesini oluşturuyor.
"Osmaniye Kırmızısı" olarak tanınan mermerin çıkarıldığı tarihî ocağın korunması ve kültür turizmine kazandırılması ise yöre halkının beklentileri arasında bulunuyor.
Anıtkabir'deki 40 Tonluk Taş Osmaniye'den Götürüldü
Anıtkabir'in Şeref Holü'nde yer alan sembolik lahit taşı, yaklaşık 40 ton ağırlığında, tek parça kırmızı mermerden oluşuyor.
Anıtkabir Komutanlığının mimari özelliklere ilişkin kayıtlarında, lahit taşı için o dönemde Adana'ya bağlı olan Osmaniye'nin Gavur Dağları bölgesinden iki büyük mermer bloğun Ankara'ya getirildiği belirtiliyor.
Bugün Osmaniye il sınırlarında bulunan Çağşak köyü yakınlarındaki Kınalıçınar mermer ocağı, söz konusu taşların çıkarıldığı yer olarak biliniyor.
Taşın Osmaniye'den temin edilmiş olması, kentin Cumhuriyet tarihinin en önemli anıt yapılarından biriyle doğrudan bağlantısını ortaya koyuyor.
Taşın Çıkarıldığı Yer: Çağşak Köyü Kınalıçınar Ocağı
Osmaniye'nin Çağşak köyü yakınlarında bulunan Kınalıçınar mermer ocağı, 1950'li yıllarda Anıtkabir'in inşası için gerçekleştirilen doğal taş temin çalışmalarında önemli bir rol üstlendi.
Anıtkabir'deki sembolik lahit için uygun taş arayışı sırasında farklı bölgelerden mermer örnekleri değerlendirildi.
Osmaniye Kültür Tarih Sanat Derneği Başkanı İsmet İpek'in tarihî anlatımına göre, Osmaniye Kaymakamlığınca gönderilen kırmızı-beyaz damarlı mermer örneği beğenildi ve taşın Kınalıçınar'daki ocaktan çıkarılmasına karar verildi.
Dönemin şartlarında büyük mermer bloklarının kesilmesi, kaldırılması ve kilometrelerce uzaklığa taşınması önemli teknik güçlükler içeriyordu.
Buna rağmen Osmaniye'den çıkarılan mermer, Anıtkabir'in yapımında kullanılmak üzere Ankara'ya ulaştırıldı.
Yaklaşık 50 Tonluk Ham Mermer Ankara'ya Gönderildi
Osmaniye Valiliğinin 15 Ocak 2021 tarihli açıklamasında, Kınalıçınar mermer ocağından yaklaşık 50 ton ağırlığında işlenmemiş bir taşın Ankara'ya gönderildiği bilgisi yer alıyor.
Anıtkabir'in resmî mimari kayıtlarında ise Ankara'ya getirilen iki büyük yekpare bloktan söz ediliyor ve her birinin yaklaşık 40 ton ağırlığında olduğu belirtiliyor.
Bu bilgiler, taşın çıkarılması ve hazırlanması sürecine ilişkin farklı aşamaları anlatıyor.
Anıtkabir'de bugün Şeref Holü'nde görülen sembolik lahit taşının ağırlığı ise resmî kaynaklarda 40 ton olarak veriliyor.
Dev Mermer Bloğun Taşınması Büyük Güçlüklerle Gerçekleşti
1950'li yılların ulaşım ve iş makineleri imkânları düşünüldüğünde, onlarca ton ağırlığındaki yekpare mermerin taş ocağından Ankara'ya götürülmesi başlı başına zorlu bir çalışmaydı.
Anıtkabir Dergisi'nin Nisan 2019 tarihli sayısında yayımlanan araştırmada, mermerin kızaklarla Mamure Tren İstasyonu'na ulaştırıldığı ve buradan trenle Ankara'ya gönderildiği anlatılıyor.
Ancak taş ocağında çalışan Ökkeş Çam'ın 2017 yılında Anadolu Ajansına verdiği röportajda farklı bir güzergâh bilgisi bulunuyor.
Çam, taşın kara yoluyla Ceyhan'a götürüldüğünü, ardından birleştirilen iki demiryolu vagonuyla Ankara'ya sevk edildiğini aktarıyor.
Her iki anlatımda da mermerin demiryoluyla Ankara'ya ulaştırıldığı belirtilirken, kara yolundan trene aktarıldığı nokta konusunda farklı bilgiler bulunuyor.
Mermeri Çıkaran İşçi O Günleri Anlatmıştı
Anıtkabir'deki sembolik lahit taşı için gerçekleştirilen çalışmalarda görev alan işçilerden Ökkeş Çam, 10 Kasım 2017 tarihinde yayımlanan röportajında o günlerde yaşadıklarını anlatmıştı.
Çam, askerlik dönüşünde köydeki mermer ocağında çalışmaya başladığını ve Atatürk'ün sembolik lahdi için taş kesileceğinin kendilerine bildirildiğini söylemişti.
Yaklaşık beş ay boyunca ocakta çalıştıklarını belirten Çam, ilk kesilen taşın ölçülerinin uygun bulunmaması üzerine ikinci bir blok hazırlandığını ifade etmişti.
Çam'ın anlatımına göre beş işçi, dönemin imkânlarıyla getirilen kesme makinesini kullanarak dev mermer bloklarını hazırladı.
Yıllar sonra Ankara'ya giderek Anıtkabir'i ziyaret eden Çam, çıkarılmasında emeği bulunan mermeri gördüğünde büyük bir gurur ve duygusallık yaşadığını dile getirmişti.
Bu anlatım, Anıtkabir'in inşasına emek veren Osmaniyeli işçilerin hatıralarını da günümüze taşıyor.
Osmaniye Kırmızısı Mermerin Özelliği Nedir?
Anıtkabir'deki sembolik lahit taşında kullanılan mermer, kırmızı zemin üzerinde uzanan beyaz damarlarıyla tanınıyor.
Osmaniye'de "Osmaniye Kırmızısı" olarak adlandırılan bu doğal taşın kendine özgü görünümü, onu diğer mermer türlerinden ayıran özelliklerden biri.
Yörede mermerin ıslatıldığında renginin daha belirgin hale geldiği ve Türk bayrağının kırmızısını hatırlattığı anlatılıyor.
Taşın kırmızı-beyaz renk düzeni, Anıtkabir'deki sembolik anlamını da güçlendiriyor.
Anıtkabir Dergisi'nde yayımlanan bilimsel incelemelerde ise bölgenin kırmızı mermerlerinin ticari olarak "Amanos Red" ve "Red Bull" adlarıyla da tanındığı belirtiliyor.
Atatürk'ün Gerçek Mezarı Lahit Taşının Altında
Anıtkabir'i ziyaret edenlerin merak ettiği konulardan biri de Şeref Holü'nde bulunan büyük mermer bloğun Atatürk'ün gerçek mezarı olup olmadığı.
Kültür ve Turizm Bakanlığının Anıtkabir'e ilişkin resmî bilgilerinde, Şeref Holü'ndeki 40 tonluk kırmızı mermerin sembolik lahit olduğu açıklanıyor.
Atatürk'ün naaşı ise bu sembolik lahdin altında bulunan özel mezar odasında yer alıyor.
Selçuklu ve Osmanlı mimarisinden izler taşıyan mezar odası, sekizgen planıyla dikkat çekiyor.
Dolayısıyla Osmaniye'den getirilen dev mermer blok, Atatürk'ün gerçek mezarının üzerinde yer alan sembolik anıt niteliği taşıyor.
Osmaniye Kırmızısı OTSO Önünde Sergileniyor
Anıtkabir'in sembolik lahit taşında kullanılan Osmaniye mermerinin bir örneği, Osmaniye Ticaret ve Sanayi Odası (OTSO) binası önünde sergileniyor.
15 Ocak 2021 tarihinde gerçekleştirilen çalışmayla Osmaniye Kırmızısı mermerin örneği kentte görünür hale getirildi.
Dönemin Osmaniye Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Devrim Murat Aksoy, çalışmanın Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 16 Ocak 1925 tarihinde Osmaniye'yi ziyaretinin anısını yaşatmak ve kentin tanıtımına katkıda bulunmak amacıyla gerçekleştirildiğini açıklamıştı.
Dönemin Osmaniye Valisi Dr. Erdinç Yılmaz da mermerin Anıtkabir'de kullanılmış olmasının şehir adına gurur kaynağı olduğunu ifade etmişti.
Bu çalışma sayesinde Osmaniye'nin Anıtkabir ile olan tarihî bağlantısı, kent merkezinde de hatırlatılmaya başlandı.
Çağşak Köyü'nden Turizme Kazandırma Çağrısı
Anıtkabir'in sembolik lahit taşının çıkarıldığı Kınalıçınar mermer ocağı, tarihî geçmişine rağmen turizm açısından değerlendirilmesi beklenen alanlar arasında bulunuyor.
Çağşak Köyü Muhtarı Burhan Kaya'nın aktardığı bilgilere göre, tarihî ocak yaklaşık 5-6 yıldır kapalı durumda.
Köy halkının beklentisi ise Anıtkabir'e gönderilen mermerin çıkarıldığı alanın çevre düzenlemesinin yapılarak ziyaret edilebilir bir tarihî mekâna dönüştürülmesi.
Burhan Kaya, geçmişte yaptığı açıklamalarda da mermerin çıkarıldığı bölgenin kültür turizmi açısından tanıtılmasının hem Çağşak köyüne hem de Osmaniye'ye katkı sağlayacağını dile getirmişti.
Ocağın mevcut durumu ve kapalı kaldığı süreye ilişkin güncel resmî bir açıklama bulunmadığından, bu bilgiler yerel anlatımlara dayanıyor.
Tarihî Mermer Ocağı Turizm Noktasına Dönüşebilir mi?
Kınalıçınar mermer ocağının kültür turizmine kazandırılması için çeşitli çalışmalar gündeme getirilebilir.
Bölgenin güvenlik ve çevre koşullarının uygun bulunması halinde ziyaretçilerin tarihî mermer ocağını tanımasına yönelik bilgilendirme levhaları, yürüyüş güzergâhları ve tanıtım alanları oluşturulabilir.
Ayrıca taşın çıkarılış sürecini, Anıtkabir'e taşınmasını ve yapımında emeği bulunan işçilerin hikâyelerini anlatan bir açık hava sergisi hazırlanabilir.
Böyle bir düzenleme, özellikle öğrencilerin ve tarih meraklılarının Osmaniye'nin Cumhuriyet tarihiyle olan bağlantısını yerinde öğrenmesine imkân sağlayabilir.
Ancak bu tür bir turizm projesinin uygulanabilmesi için mülkiyet durumu, ocak güvenliği, çevresel etkiler ve ilgili kurumların değerlendirmeleri önem taşıyor.
Osmaniye'nin Cumhuriyet Tarihindeki Önemli Mirası
Osmaniye, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 16 Ocak 1925 tarihinde gerçekleştirdiği ziyaretle Cumhuriyet tarihinde özel bir yere sahip.
Anıtkabir'deki sembolik lahit taşının Osmaniye'den çıkarılması ise bu tarihî bağın bir başka önemli yönünü oluşturuyor.
Bugün Ankara'da milyonlarca insanın saygıyla ziyaret ettiği Anıtkabir'de bulunan 40 tonluk kırmızı mermer, Osmaniye topraklarından çıkarılarak Cumhuriyet'in kurucusunun anısını yaşatan anıtın bir parçası oldu.
Aradan geçen onlarca yıla rağmen taşın çıkarıldığı Kınalıçınar mermer ocağı, Osmaniye'nin kültürel hafızasında önemini koruyor.
Atatürk'ün 88'inci Ölüm Yılında Osmaniye'den Anlamlı Hatırlatma
Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938 tarihinde saat 09.05'te İstanbul Dolmabahçe Sarayı'nda hayata gözlerini yumdu.
Atatürk'ün naaşı, Anıtkabir'in tamamlanmasının ardından 10 Kasım 1953 tarihinde düzenlenen devlet töreniyle bugünkü ebedî istirahatgâhına nakledildi.
2026 yılında Atatürk'ün vefatının 88'inci yıl dönümünde, Anıtkabir'in Osmaniye'den gelen kırmızı mermerle kurduğu tarihî bağ bir kez daha hatırlanıyor.
Çağşak köyündeki Kınalıçınar mermer ocağının korunması ve gelecek kuşaklara tanıtılması yönündeki beklentiler de bu anlamlı tarihte yeniden gündeme geliyor.
Osmaniye'nin dağlarından çıkarılan mermer, bugün Anıtkabir'de Cumhuriyet'in kurucusunun aziz hatırasını simgeleyen en önemli unsurlardan biri olarak yerini koruyor.
Sizce Anıtkabir'in sembolik lahit taşının çıkarıldığı Çağşak köyündeki tarihî mermer ocağı kültür turizmine kazandırılmalı mı?
