Emekli maaşlarının hesaplanmasında yıllardır uygulanan üçlü sistem değişiyor. 1999 öncesi, 2000–2008 arası ve 2008 sonrası dönemleri kapsayan farklı hesaplama modeli yerine “tek formül” uygulamasının gündeme alınması, Osmaniye’deki emekliler arasında da büyük yankı uyandırdı.
Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve güncelleme katsayısındaki farklılıklar nedeniyle aynı prim gününe sahip vatandaşların farklı maaş alması, kentteki emekli derneklerinin de sıkça gündeme getirdiği konular arasında yer alıyordu.
Mevcut Sistem Neden Eleştiriliyor?
Hâlihazırda maaş hesaplaması üç ayrı dönemin toplamına göre yapılıyor:
-
1999 öncesi çalışma süresi
-
2000–2008 arası dönem
-
2008 sonrası dönem
Her dönem için ayrı ABO ve farklı güncelleme katsayısı uygulanıyor. Hesaplamada;
-
Prime esas kazanç,
-
Enflasyon oranı,
-
Büyüme oranının belirli kısmı,
-
Güncelleme katsayısı
gibi birçok parametre etkili oluyor.
Osmaniye’de özellikle 2008 sonrası sigorta girişi olan çalışanlar, aynı gün sayısına rağmen daha düşük maaş bağlandığını ifade ediyor.
“Aynı prim günü ama farklı maaş” tartışması yeni sistemle sona erebilir.
Tek Formül Modeli Ne Getirecek?
Masadaki en güçlü seçenek, üçlü yapının kaldırılarak tek bir hesaplama sistemine geçilmesi. Buna göre:
-
Herkes için sabit bir ABO uygulanması,
-
Daha sade ve anlaşılır maaş hesabı,
-
Dönem farklılıklarının ortadan kaldırılması
hedefleniyor.
Osmaniye’de kamu ve özel sektörde çalışan binlerce sigortalı için bu değişiklik, gelecekte bağlanacak maaşların daha öngörülebilir olmasını sağlayabilir.
Zam Sistemi Değişebilir
Mevcut uygulamada SSK ve Bağ-Kur emeklileri 6 aylık enflasyon oranında zam alırken, memur emeklileri toplu sözleşme hükümlerine tabi tutuluyor. Bu durum artış oranlarında farklılık yaratıyor.
Yeni modelde;
-
Tüm emekliler için ortak artış formülü
veya -
Aylık enflasyona dayalı güncelleme sistemi
gibi alternatifler değerlendiriliyor.
Osmaniye’de sabit gelirle geçinen emekliler, özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde maaşların daha hızlı güncellenmesini talep ediyor.
Prim Gününün Önemi Artacak
Yeni düzenlemede prim gün sayısının maaş üzerindeki etkisinin artırılması planlanıyor. Böylece:
-
Uzun süre çalışanlara avantaj sağlanması,
-
Sistemde kalmanın teşvik edilmesi,
-
Yüksek prim ödeyen ancak kısa süre çalışanlarla oluşan farkın dengelenmesi
amaçlanıyor.
Bu değişiklik, Osmaniye’de aktif çalışma hayatını sürdüren sigortalılar açısından da kritik önem taşıyor.
Taban Maaş Tartışması
2019’dan bu yana uygulanan taban maaş sistemi, düşük kök maaşı olan emekliler için avantaj sağladı. Ancak taban maaşın hemen üstünde aylık alanlarla aradaki fark yeni bir adaletsizlik tartışmasına yol açtı.
Masadaki seçenekler arasında:
-
Taban maaşın kaldırılması ve kök maaşlara kademeli artış,
-
Taban maaş korunurken üst dilimlere düzenleme
yer alıyor.
Osmaniye’de özellikle en düşük emekli maaşıyla geçinen vatandaşlar, mevcut uygulamanın korunmasını istiyor.
Bağ-Kur ve SSK Eşitlenecek Mi?
2008 reformuyla tüm kurumlar tek çatı altında birleşse de prim gün şartlarındaki fark sürüyor. Bağ-Kur’da 9 bin gün, SSK’da 7 bin 200 gün uygulaması devam ediyor.
Yeni düzenlemede Bağ-Kur prim gün şartının 7.200’e düşürülmesi de gündemde. Osmaniye’de esnaf ve küçük işletme sahipleri, bu düzenlemeyi yakından takip ediyor.
Reformun Hedefi Ne?
Çalışmalar kapsamında öne çıkan başlıklar:
-
Üçlü yapının sadeleştirilmesi
-
Zam farklılıklarının giderilmesi
-
Aktüeryal dengenin güçlendirilmesi
-
Sistemde kalmayı teşvik eden model oluşturulması
Teknik çalışmaların tamamlanmasının ardından taslağın kamuoyuna açıklanması bekleniyor.
Osmaniye’de binlerce emekli ve aktif sigortalı için yeni sistem, maaş hesaplamasında daha adil ve şeffaf bir dönemin başlangıcı olabilir.
