Osmaniye’de göz sağlığına dikkat eden vatandaşların son dönemde araştırdığı besin bileşenlerinden biri de lutein oldu. Özellikle yeşil yapraklı sebzelerde bulunan lutein, gözün retina bölümünde ve özellikle makulada yoğunlaşan doğal bir karotenoid olarak biliniyor. Vücudun kendi başına üretemediği luteinin beslenme yoluyla alınması gerekiyor.
Lutein, göz sağlığında önemli role sahip besin bileşenleri arasında gösteriliyor. Zeaksantin ile birlikte makulada bulunan lutein, yüksek enerjili mavi ışığın bir bölümünün filtrelenmesine ve retina dokusunun oksidatif strese karşı korunmasına katkı sağlayabiliyor.
Osmaniye’de günlük beslenmesine dikkat eden vatandaşlar için luteinin hangi besinlerde bulunduğu, ne işe yaradığı ve takviye olarak kullanılıp kullanılmayacağı merak ediliyor. Uzmanların yaklaşımına göre dengeli ve çeşitli beslenme, göz sağlığını destekleyen temel unsurlar arasında bulunuyor.
LUTEİN NEDİR?
Lutein, ksantofil grubunda yer alan doğal bir karotenoiddir. İnsan vücudu luteini kendisi sentezleyemediği için bu bileşenin temel kaynağı beslenmedir.
Lutein ve zeaksantin, gözün retina tabakasının merkezi bölümünde bulunan makulada yoğunlaşır. Bu bölgede bulunan pigmentler, ışığın oluşturabileceği oksidatif stresin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Özellikle yüksek enerjili mavi ışığın bir bölümünü filtreleme özelliği nedeniyle lutein, göz sağlığı ve retina dokusunun korunması açısından araştırılan bileşenlerden biri olarak öne çıkıyor.
Ancak luteinin bir ilaç olmadığı ve tek başına herhangi bir göz hastalığını tedavi etmediği unutulmamalı. Göz sağlığı açısından dengeli beslenmenin bir parçası olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
LUTEİN GÖZ SAĞLIĞI İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
Luteinin göz açısından en fazla dikkat çeken özelliği, makulada yoğunlaşması. Makula, özellikle merkezi ve ayrıntılı görmeden sorumlu retina bölgesi olarak biliniyor.
Lutein ve zeaksantin tarafından oluşturulan makula pigmentinin, gözün ışığa maruz kalması sırasında oluşan oksidatif stresin etkilerinin azaltılmasına katkı sağlayabileceği düşünülüyor.
Bu nedenle lutein, özellikle yaşla birlikte ortaya çıkabilen bazı göz hastalıklarıyla ilgili araştırmalarda önemli bir beslenme bileşeni olarak ele alınıyor.
Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD) konusunda yapılan araştırmalarda lutein ve zeaksantinin rolü incelenirken, bu bileşenlerin göz sağlığını destekleyebileceğine ilişkin bulgular bulunuyor. Bununla birlikte lutein kullanımının mevcut bir göz hastalığını tek başına tedavi ettiği düşünülmemeli.
LUTEİN HANGİ BESİNLERDE BULUNUYOR?
Osmaniye’de beslenme düzeninde lutein içeren doğal gıdalara yer vermek isteyen vatandaşların tercih edebileceği çeşitli besinler bulunuyor.
Özellikle yeşil yapraklı sebzeler, lutein açısından öne çıkan kaynaklar arasında yer alıyor. Ispanak, karalahana, pazı, marul ve roka bu besinler arasında bulunuyor.
Lutein içeren başlıca besinler şöyle sıralanıyor:
- Ispanak
- Karalahana
- Pazı
- Marul
- Roka
- Brokoli
- Brüksel lahanası
- Yumurta sarısı
- Bezelye
- Antep fıstığı
- Maydanoz
- Dereotu
- Fesleğen
- Kabak
- Mısır
- Avokado
- Kivi
- Yeşil üzüm
Beslenmede farklı sebze ve meyvelere düzenli olarak yer verilmesi, vücudun ihtiyaç duyduğu çeşitli vitamin, mineral ve bitkisel bileşenlerin alınmasına katkı sağlayabilir.
LUTEİNİN EMİLİMİ NASIL ARTIRILABİLİR?
Lutein yağda çözünen bir bileşen olduğu için yağ içeren bir öğünle birlikte tüketilmesinin emilimini destekleyebileceği belirtiliyor.
Örneğin lutein içeren sebzelerin zeytinyağı gibi sağlıklı yağ kaynaklarıyla birlikte tüketilmesi, luteinin vücut tarafından kullanılmasına yardımcı olabilir.
Ancak bu durum, yüksek miktarda yağ tüketilmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Dengeli beslenme düzeninde sağlıklı yağ kaynaklarına ölçülü şekilde yer verilmesi yeterli bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor.
LUTEİN TAKVİYESİ GEREKLİ Mİ?
Lutein ihtiyacının öncelikle dengeli beslenme yoluyla karşılanması genel yaklaşım olarak öne çıkıyor. Yeşil yapraklı sebzeler başta olmak üzere lutein içeren farklı besinlerin düzenli tüketilmesi, günlük beslenmenin çeşitlendirilmesine katkı sağlayabilir.
Bazı kişilerde ise beslenme düzeni veya mevcut göz hastalıkları nedeniyle takviye ürünleri gündeme gelebiliyor. Ancak lutein takviyesinin herkes tarafından rutin olarak kullanılması gerektiği söylenemez.
Özellikle düzenli ilaç kullanan, kronik hastalığı bulunan veya mevcut bir göz hastalığı nedeniyle tedavi gören kişilerin takviye kullanmadan önce doktoruna danışması önem taşıyor.
LUTEİN YAŞA BAĞLI MAKULA DEJENERASYONUNDA KULLANILIR MI?
Lutein ve zeaksantin, yaşa bağlı makula dejenerasyonu ile ilgili bilimsel araştırmalarda incelenen bileşenler arasında bulunuyor. Bu bileşenlerin makulada bulunması ve antioksidan özellikleri nedeniyle retina sağlığı açısından önemli olabileceği değerlendiriliyor.
Bununla birlikte lutein, yaşa bağlı makula dejenerasyonunun kesin şekilde önlenmesini sağlayan veya hastalığı tedavi eden tek başına bir madde olarak görülmemeli.
Göz hastalığı bulunan kişilerin tedavilerini doktor önerisi olmadan değiştirmemesi ve takviyeleri ilaçların yerine kullanmaması gerekiyor.
LUTEİN HAKKINDA DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR
Lutein konusunda bazı yanlış bilgiler de bulunuyor. Bunlardan biri, lutein takviyesi kullanan kişilerin göz hastalıklarına karşı tamamen korunduğu düşüncesi.
Lutein göz sağlığını destekleyebilen bir besin bileşeni olsa da herhangi bir göz hastalığına karşı kesin koruma sağlamıyor.
Bir diğer yanlış inanış ise luteinin yalnızca ileri yaştaki kişiler için gerekli olduğu düşüncesi. Lutein farklı yaş gruplarında beslenmenin bir parçası olarak alınabilir. Ancak takviye kullanımı konusunda kişinin özel durumu dikkate alınmalı.
Ayrıca doğal besinlerden yeterli lutein alınamayacağı ve herkesin mutlaka takviye kullanması gerektiği düşüncesi de doğru değil. Dengeli beslenen kişiler, lutein içeren çeşitli gıdaları günlük beslenme düzenlerine dahil edebilir.
LUTEİN TAKVİYESİNİN YAN ETKİSİ VAR MI?
Lutein içeren takviyeler gelişigüzel ve kontrolsüz şekilde kullanılmamalı. Özellikle yüksek miktarlarda takviye kullanımının bazı kişilerde istenmeyen etkilere neden olabileceği belirtiliyor.
Lutein takviyesi kullanan bazı kişilerde ciltte sarımsı renk değişikliği görülebileceği bildiriliyor. Bu tür etkiler ortaya çıktığında kullanım konusunda sağlık profesyoneline danışılması gerekiyor.
Takviye kullanmayı düşünen kişilerin ürünün içeriğini, dozunu ve kullanım süresini doktor veya eczacıyla değerlendirmesi daha güvenli bir yaklaşım olabilir.
GÖZ SAĞLIĞI İÇİN NE ZAMAN DOKTORA GİDİLMELİ?
Lutein içeren besinlerin tüketilmesi, düzenli göz muayenesinin yerini tutmuyor. Özellikle görmede ani değişiklik yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden göz hastalıkları uzmanına başvurması gerekiyor.
Ani görme kaybı, görme alanında kararma, ışık çakmaları, göz önünde yeni ve yoğun uçuşmalar, görüntüde çarpıklık veya renkleri normalden farklı görme gibi belirtiler ortaya çıktığında gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılması önem taşıyor.
Ailesinde yaşa bağlı makula dejenerasyonu bulunan kişiler ile ileri yaş grubundaki vatandaşların düzenli göz kontrollerini ihmal etmemesi de göz sağlığının takibi açısından önem taşıyor.
Osmaniye’de göz sağlığı konusunda endişesi bulunan veya lutein takviyesi kullanmayı düşünen kişilerin, kendi sağlık durumlarına uygun değerlendirme için göz hastalıkları uzmanına veya beslenme ve diyet uzmanına danışması gerekiyor.
