Osmaniye’de sarsıntıyı hisseden bazı vatandaşlar evlerinden çıkarak bina önlerine inerken deprem, 6 Şubat’ın acı hatıralarını yeniden gündeme getirdi. Peki bölgede hangi faylar bulunuyor, Şanlıurfa’nın deprem riski ne?
Şanlıurfa merkezli olduğu belirtilen deprem geniş bir bölgede hissedildi.
İlk bilgilere göre sarsıntıyı Şanlıurfa, Gaziantep, Elazığ ve Diyarbakır’ın yanı sıra Osmaniye ve Hatay’da da hisseden vatandaşlar oldu.
Osmaniye’de özellikle evlerinde bulunan bazı vatandaşlar sarsıntıyı fark ederek tedbir amacıyla aşağıya indi. Bina önlerinde bir süre bekleyen vatandaşların yaşadığı tedirginlik, 6 Şubat 2023 depremlerini yeniden hatırlattı.
Depremin ardından gözler bir kez daha bölgenin fay yapısına çevrildi.
Osmaniye’de 6 Şubat Hafızası Hâlâ Çok Taze
Osmaniye, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen iki büyük depremden doğrudan etkilenen 11 il arasında yer aldı.
AFAD'ın nihai değerlendirme raporuna göre 6 Şubat 2023 günü saat 04.17'de Pazarcık merkezli Mw 7,7, saat 13.24'te ise Elbistan merkezli Mw 7,6 büyüklüğünde iki büyük deprem meydana geldi. Osmaniye, Hatay, Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır ve Elazığ da bu depremleri şiddetli biçimde hisseden iller arasındaydı.
Osmaniye'de 6 Şubat sonrasında yapılan bilimsel incelemelerde de betonarme yapıların önemli bölümünde işçilik, malzeme kalitesi ve yapısal düzensizliklerle bağlantılı hasarlar tespit edildi.
Bu nedenle bölgede hissedilen yeni bir sarsıntının vatandaşlarda 6 Şubat'ı hatırlatması şaşırtıcı değil.
Ancak bir depremin 6 Şubat depremleriyle aynı faydan kaynaklandığını söylemek için yalnızca hissedildiği illere bakmak yeterli değil. Merkez üssü koordinatları, derinlik, odak mekanizması ve ilgili fay üzerindeki konumu gibi bilimsel verilerin değerlendirilmesi gerekiyor.
Şanlıurfa’da Fay Var mı?
Şanlıurfa, Türkiye'nin en yüksek deprem tehlikesine sahip bazı illeri kadar doğrudan ana Doğu Anadolu Fay Zonu üzerinde bulunmasa da çevresinde önemli tektonik yapılar bulunuyor.
Şanlıurfa İl Afet Risk Azaltma Planı'nda Bozova Fayı özellikle dikkat çekiyor.
Raporda Bozova Fay Zonu'nun Adıyaman'ın güneyinden başlayarak Bozova üzerinden geçtiği, Şanlıurfa il merkezi yakınlarına doğru uzandığı ve Akçakale grabeninin batı kenarıyla ilişkili olduğu belirtiliyor.
MTA tarafından yayımlanan bilimsel çalışmada da Bozova Fayı'nın kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzandığı, Durak köyü çevresinden başlayarak Bozova ve çevresinden geçtiği ayrıntılı biçimde ele alınıyor.
Bozova Fayı İçin 6,6’lık Senaryo Çalışılmıştı
Şanlıurfa'nın İl Afet Risk Azaltma Planı hazırlanırken AFAD tarafından farklı deprem senaryoları da değerlendirildi.
Bu çalışmalarda Kahramanmaraş, Adıyaman-Çelikhan ve Bozova Fayı kaynaklı olası depremlerin Şanlıurfa üzerindeki etkileri modellendi.
AFAD RED üzerinden yapılan senaryo çalışmasında, Bozova Fayı üzerinde Mw 6,6 büyüklüğünde varsayımsal bir deprem de risk analizi için kullanıldı.
Buradaki 6,6 rakamının bir deprem tahmini olmadığı özellikle belirtilmeli. Bu değer, afet hazırlığı ve risk azaltma amacıyla oluşturulan senaryonun büyüklüğü.
Dolayısıyla “Bozova'da 6,6 deprem olacak” şeklinde yorumlanması doğru değil.
Doğu Anadolu Fayı Bölgenin Ana Tektonik Yapılarından
Güneydoğu ve Doğu Anadolu'nun deprem karakterinde en önemli yapılardan biri Doğu Anadolu Fay Zonu.
AFAD'a göre Doğu Anadolu Fayı yaklaşık 580 kilometre uzunluğunda, sol yanal doğrultu atımlı büyük bir tektonik sistem oluşturuyor. Fay, kuzeye hareket eden Arap Plakası ile Anadolu Bloğu arasındaki hareketin önemli bölümünü karşılıyor.
6 Şubat 2023'te meydana gelen büyük depremlerde Doğu Anadolu Fay Sistemi üzerindeki ve onunla bağlantılı çeşitli fay parçaları kırıldı.
AFAD'ın raporunda 6 Şubat depremlerine kaynaklık eden sistem içerisinde Narlı Fayı, Amanos Segmenti, Gölbaşı ve Erkenek segmentleri ile Çardak Fayı gibi bölümler gösteriliyor.
Bugünkü Deprem 6 Şubat Fayında mı Oldu?
Şu aşamada en dikkatli olunması gereken soru bu.
Şanlıurfa çevresinde hissedilen veya merkez üssü bu bölgede belirlenen her depremi otomatik olarak “6 Şubat fayının devamı” şeklinde değerlendirmek mümkün değil.
Şanlıurfa ve çevresinde Bozova Fayı başta olmak üzere farklı tektonik yapılar bulunuyor. Öte yandan bölge, Doğu Anadolu Fay Zonu'nda meydana gelen büyük depremlerden de güçlü biçimde etkilenebiliyor.
Şanlıurfa AFAD'ın İl Afet Risk Azaltma Planı da ilin kendi sınırları içerisindeki deprem tehlikesinin yanında Doğu Anadolu Fayında meydana gelebilecek büyük depremlerden ikincil olarak etkilenebileceğine dikkat çekiyor.
Bu nedenle bugünkü sarsıntının hangi fay üzerinde gerçekleştiğinin kesin olarak söylenebilmesi için AFAD, Kandilli Rasathanesi ve bilim insanlarının ayrıntılı değerlendirmelerinin beklenmesi gerekiyor.
Hatay ve Osmaniye Neden Hissediyor?
Bir depremin yalnızca merkez üssünün bulunduğu ilde hissedilmesi gerekmiyor.
Depremin büyüklüğü, derinliği, zeminin özellikleri ve sismik dalgaların yayılma yönü nedeniyle yüzlerce kilometrelik bir bölgede hissedilmesi mümkün.
6 Şubat depremleri bunun en çarpıcı örneklerinden biri olmuştu. Pazarcık ve Elbistan merkezli depremler; Osmaniye'den Hatay'a, Şanlıurfa'dan Diyarbakır'a ve Elazığ'a kadar çok geniş bir bölgede etkili olmuştu.
Bu nedenle Şanlıurfa çevresindeki bir sarsıntının Osmaniye ve Hatay'da hissedilmesi tek başına depremin bu illerden geçen faylarla bağlantılı olduğu anlamına gelmiyor.
Osmaniyeliler Kısa Süreli Tedirginlik Yaşadı
Osmaniye'de sarsıntının hissedilmesinin ardından bazı vatandaşlar evlerinden çıkarak bina önlerine indi.
Özellikle 6 Şubat depremlerini yaşayan vatandaşlarda kısa süreli endişe yaşandı.
Kentte ilk dakikalarda vatandaşların telefonlarla yakınlarından bilgi almaya çalıştığı, bazı kişilerin ise tedbir amacıyla bir süre bina dışında beklediği görüldü.
Depremin ardından yetkili kurumların açıklamaları takip edilirken vatandaşların hasarlı olduğu bilinen yapılardan uzak durması, olası bir acil durumda 112'nin gereksiz yere meşgul edilmemesi ve resmî kaynaklardan yapılacak açıklamaların dikkate alınması önem taşıyor.
Deprem Değil, Güvensiz Yapı Öldürüyor
Yaşanan her sarsıntı, Osmaniye açısından 6 Şubat sonrasında sıkça gündeme gelen yapı güvenliği tartışmasını da yeniden hatırlatıyor.
Osmaniye'deki 6 Şubat hasarlarını inceleyen 2026 tarihli akademik çalışmada, hasar gören yapılarda işçilik hataları, yetersiz malzeme kalitesi, yapısal düzensizlikler ve yönetmelik hükümlerine uyulmaması gibi sorunların etkili olduğu ortaya konuldu.
Dolayısıyla uzmanların üzerinde durduğu temel konu yalnızca “hangi fay ne zaman kırılacak?” sorusu değil; mevcut yapıların depreme ne kadar hazır olduğu.
Şanlıurfa merkezli olduğu bildirilen son sarsıntı da Osmaniye'den Hatay'a kadar geniş bir bölgede vatandaşlara bir kez daha aynı gerçeği hatırlattı:
Depremin zamanını önceden bilmek mümkün değil ancak depreme dayanıklı kentler oluşturmak mümkün.
