Osmaniye mutfağında önemli bir yere sahip olan acı biber, yalnızca yemeklere kattığı lezzetle değil, sağlık üzerindeki olası etkileriyle de dikkat çekiyor. Kentte kebap, çiğ köfte, sıkma, kömbe ve çeşitli yöresel yemeklerin yanında tüketilen acı biber, birçok sofranın vazgeçilmezleri arasında bulunuyor.
Acı bibere yakıcı tadını veren kapsaisin maddesinin metabolizma, dolaşım sistemi ve sindirim sistemi üzerindeki etkileri uzun süredir bilimsel çalışmalarla inceleniyor. Araştırmalarda bazı olumlu sonuçlar bildirilse de uzmanlar, acı biberin herhangi bir hastalığın tedavisi olarak görülmemesi gerektiğini belirtiyor.
Araştırmada dikkat çeken sonuç
Çin’de yaklaşık 487 bin kişi üzerinde gerçekleştirilen ve 2015 yılında British Medical Journal’da yayımlanan geniş kapsamlı gözlemsel araştırmada, acılı yiyecekleri düzenli tüketen kişilerin sağlık verileri incelendi.
Çalışmada haftada 6 veya 7 gün acılı yiyecek tükettiğini bildiren kişilerde, haftada birden az tüketenlere kıyasla toplam ölüm riskinin yüzde 14 daha düşük olduğu görüldü. Ancak araştırmanın gözlemsel nitelikte olması nedeniyle bu sonuç, acı biberin tek başına yaşam süresini uzattığını veya hastalıkları önlediğini kanıtlamıyor.
Yaşam biçimi, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite ve genel sağlık durumu gibi başka etkenlerin de sonuçlarda rol oynayabileceği değerlendiriliyor.
Acılığı veren madde: Kapsaisin
Acı biberin yakıcı tadından sorumlu olan kapsaisin, vücutta sıcaklık ve ağrı hissiyle ilişkili bazı reseptörleri etkiliyor. Bu madde nedeniyle acı biber tüketildiğinde ağızda yanma, terleme ve sıcaklık hissi ortaya çıkabiliyor.
Kapsaisinin enerji harcaması ve iştah mekanizmaları üzerinde etkileri olabileceği yönünde çalışmalar bulunuyor. Ancak bu etkilerin kişiden kişiye değişebildiği, acı biber tüketmenin tek başına kilo verme yöntemi olmadığı vurgulanıyor.
“Acı biber mideye zarar verir” düşüncesi
Toplumda yaygın olan “acı biber mideye mutlaka zarar verir” düşüncesi herkes için aynı ölçüde geçerli değil. Sağlıklı kişilerin ölçülü miktarda tükettiği acı biberin doğrudan mide yarasına neden olduğunu gösteren kesin bir sonuç bulunmuyor.
Bununla birlikte kapsaisin bazı kişilerde mide yanması, karın ağrısı, ishal ve reflü şikâyetlerini artırabiliyor. Bilimsel yayınlarda özellikle yüksek miktarda ve sürekli kapsaisin tüketiminin rahatsız edici sindirim sistemi belirtilerine yol açabileceği bildiriliyor.
Reflü, gastrit, hassas bağırsak veya benzer sindirim sistemi rahatsızlığı bulunan kişilerin kendi toleranslarını dikkate alması ve şikâyet yaşamaları durumunda tüketimi sınırlandırması öneriliyor.
Osmaniye’de acı biber kültürü
Osmaniye’de taze, kurutulmuş, pul ve salça hâlinde tüketilen acı biber, yöresel mutfağın temel ürünlerinden biri olmayı sürdürüyor. Yaz aylarında pazarlardan alınan biberler evlerde kurutuluyor, pul biber veya salça hâline getirilerek kış için saklanıyor.
Özellikle ev yapımı acı biber salçası, kentte yemeklerin yanı sıra kahvaltı sofralarında da yoğun şekilde kullanılıyor. Acı biber tüketimi, Osmaniye’de beslenme alışkanlığının yanında kuşaktan kuşağa aktarılan bir mutfak kültürünü de temsil ediyor.
Uzmanlar, acı biberi seven kişilerin sağlık durumlarına ve vücutlarının verdiği tepkilere göre ölçülü tüketim yapmasını; rahatsızlık hissedilmesi hâlinde ise doktora başvurmasını tavsiye ediyor.
