5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında kız ve erkek çocukları için farklı kriterler uygulanırken, sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun hak sahipliğine ilişkin merak edilen detayları paylaştı.
Aynı Ailede Farklı Uygulamalar Olabiliyor
Ölüm aylığında en çok kafa karıştıran konuların başında aynı ailede bulunan kardeşlerin farklı haklara sahip olabilmesi geliyor. Kanuna göre yaş, eğitim, çalışma durumu ve medeni hal gibi kriterler dikkate alındığı için bir kardeş ölüm aylığı almaya devam ederken diğer kardeşin aylığı kesilebiliyor.
Erkek Çocuklarında Yaş ve Eğitim Şartı Bulunuyor
Kanuna göre erkek çocuklarının ölüm aylığından yararlanabilmesi için belirli yaş sınırları uygulanıyor.
- Öğrenim görmeyenlerde 18 yaş,
- Ortaöğrenim görenlerde 20 yaş,
- Yükseköğrenim görenlerde ise 25 yaş üst sınır olarak kabul ediliyor.
Bunun yanında erkek çocuğun, kanunda belirtilen istisnalar dışında çalışmaması ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir ya da aylık almaması gerekiyor.
Çalışan Üniversite Öğrencilerine Özel Düzenleme
27 Mart 2018'de yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte, öğrenimine devam eden ve yaş şartını sağlayan erkek çocuklarının 4/1-a kapsamında çalışmaya başlaması halinde ölüm aylıkları yalnızca çalışma gerekçesiyle kesilmiyor.
Ancak bu uygulamanın her durum için geçerli olmadığı, her başvurunun kendi şartları çerçevesinde değerlendirildiği belirtiliyor.
Kız Çocuklarında Yaş Sınırı Yok
Toplumda yaygın olarak bilinenin aksine, kız çocukları için ölüm aylığında yaş veya eğitim şartı bulunmuyor.
Ancak aylığın devam edebilmesi için;
- Evli olmamaları,
- Kanunda belirtilen istisnalar dışında çalışmamaları,
- Kendi sigortalılıkları nedeniyle gelir veya aylık almamaları gerekiyor.
Bu şartlar devam ettiği sürece yaş sınırı olmaksızın ölüm aylığı alınabiliyor.
Evlenen Kız Çocuklarının Aylığı Kesiliyor
Kız çocuklarının evlenmesi halinde ölüm aylığı sona eriyor. Ancak evliliğin boşanma veya eşin vefatıyla sona ermesi durumunda, diğer şartların da sağlanması halinde yeniden ölüm aylığı bağlanabiliyor.
Bu nedenle medeni durumdaki değişikliklerin SGK'ya zamanında bildirilmesi önem taşıyor.
Malul Çocuklar İçin Farklı Uygulama
Çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybettiği SGK Sağlık Kurulu tarafından tespit edilen malul çocuklar için yaş, cinsiyet ve eğitim şartı aranmıyor.
Ancak çalışmaya başlanması, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanması ya da kontrol muayenesinde maluliyet şartlarının ortadan kalkması halinde ölüm aylığı sona erebiliyor.
SGK'ya Bildirim Yapmayanlar Geri Ödeme Riskiyle Karşılaşabilir
Uzmanlar, öğrenim durumu, çalışma hayatı, evlenme ve boşanma gibi değişikliklerin SGK'ya zamanında bildirilmemesi halinde hak kaybı yaşanabileceğini ve yersiz ödenen aylıkların faiziyle birlikte geri istenebileceğini belirtiyor.
Ölüm Aylığında Tek Tip Uygulama Yok
Ölüm aylığında hak sahipliği; yaş, eğitim, çalışma durumu, medeni hal ve maluliyet gibi birçok kriter birlikte değerlendirilerek belirleniyor. Bu nedenle aynı ailede bulunan kardeşlerin farklı haklara sahip olması mümkün olurken, hak kaybı yaşanmaması için SGK'nın belirlediği şartların dikkatle takip edilmesi gerekiyor.
