Malulen emeklilik nedir?
Malulen emeklilik, çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybeden sigortalılara tanınan bir emeklilik hakkıdır. Ancak bu haktan yararlanabilmek için yalnızca sağlık raporu yeterli olmuyor.
Başvuru yapacak kişilerin öncelikle SGK'ya müracaat ederek kurum tarafından yetkilendirilen hastanelere sevk edilmesi gerekiyor. Doğrudan hastaneden alınan raporlar, malulen emeklilik işlemleri için tek başına geçerli sayılmıyor.
Malulen emeklilik şartları neler?
Malulen emekli olabilmek için şu şartların birlikte sağlanması gerekiyor:
- Çalışma gücünde en az yüzde 60 kayıp olduğunun sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi,
- En az 1.800 prim günü bulunması,
- Genel olarak 10 yıllık sigortalılık süresinin tamamlanmış olması.
Ancak sağlık kurulu raporunda "başkasının sürekli bakımına muhtaç" ibaresi yer alan kişiler için 10 yıllık sigortalılık şartı aranmıyor. Bu durumda yalnızca prim günü şartının sağlanması yeterli olabiliyor.
Her engelli malulen emekli olabilir mi?
Hayır. Uzmanlara göre her malul kişi engelli kabul edilse de her engelli malul sayılmıyor.
Çünkü malulen emeklilik için çalışma gücündeki kaybın en az yüzde 60 olması gerekirken, engelli bireylerin çalışma gücü kaybı bu oranın altında da olabiliyor. Bu nedenle engelli emekliliği ile malulen emeklilik farklı uygulamalar olarak değerlendiriliyor.
Engelli hakkıyla emeklilik nasıl oluyor?
Malulen emeklilik şartlarını sağlayamayan sigortalılar, belirli koşulları yerine getirerek engelli hakkıyla emekli olabiliyor.
İlk kez 1 Ekim 2008 ve sonrasında sigortalı olan kişiler için çalışma gücü kaybı oranına göre emeklilik şartları şu şekilde uygulanıyor:
- Çalışma gücü kaybı yüzde 50-59 arasında olanlar: 16 yıl sigortalılık süresi ve en az 3.700 prim günü.
- Çalışma gücü kaybı yüzde 40-49 arasında olanlar: 18 yıl sigortalılık süresi ve en az 4.100 prim günü.
İlk sigorta giriş tarihi 1 Ekim 2008 ile 1 Ocak 2015 arasında olan sigortalılar için ise kademeli geçiş hükümleri uygulanıyor. Sigorta başlangıç tarihi ilerledikçe emeklilik şartları da değişiklik gösterebiliyor.
SGK'ya başvuru büyük önem taşıyor
Uzmanlar, sağlık sorunu yaşayan sigortalıların doğrudan hastaneye gitmek yerine ilk olarak SGK'ya başvurmaları gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca çalışanların sigorta girişlerinin zamanında yapılmasının da büyük önem taşıdığı belirtiliyor.
Sigorta başlangıcı geciken kişiler, gerekli sigortalılık süresini tamamlayamadıkları için malulen emeklilik hakkından yararlanamayabiliyor.
