EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemeleri sonrası İstanbul’da milyonlarca vatandaşın emeklilik planları yeniden şekilleniyor. Ancak prim günü eksik olan veya EYT’yi sadece birkaç günle kaçıran sigortalılar için de erken emeklilik yolları tamamen kapanmış değil. TBMM’de yapılan son düzenlemeler ve SGK mevzuatı doğrultusunda, 3600, 4500 ve 7200 prim günü olanlar için çeşitli erken emeklilik seçenekleri netleşti.
Kadın sigortalılar için en avantajlı yöntemlerden biri doğum borçlanması. Her çocuk için 720 gün borçlanma yapılabiliyor ve en fazla üç çocuk için toplam 2160 gün ek prim kazanılıyor. Böylece kadınlar, prim eksiğini kapatarak ve emeklilik yaşını öne çekerek, toplamda 6 yıl erken emekli olabiliyor. Doğum borçlanmasının geçerli olabilmesi için doğumların sigorta girişinden sonra gerçekleşmiş olması şart.
Erkek sigortalılar ise askerlik borçlanması ile hem prim kazanıyor hem de emeklilik yaşını düşürebiliyor. Askerlik sigorta girişinden önce yapılmışsa, sigorta başlangıcı geriye çekiliyor. Bu sayede EYT’yi birkaç günle kaçıran erkekler için kritik bir avantaj sağlanıyor.
Kısmi emeklilik, prim gününü tamamlayamayanlar için başka bir seçenek. 8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar için 10 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü yeterli olurken, sonrasındaki sigortalılar 15 yıl sigortalılık ve 3600–4500 prim günüyle kısmi emekli olabiliyor. Bu yöntemle emekli olanlar, tam maaş yerine daha düşük bir aylık alıyor ancak emeklilik hakkını kazanıyor.
Malulen emeklilik, çalışma gücünü %60 ve üzeri kaybedenler için en hızlı yollar arasında. Bu yöntemle 1800 gün prim ve sağlık raporu ile yaş şartı olmadan emekli olunabiliyor. Engelliler için ise %40 ve üzeri raporu bulunan sigortalılar yaş şartı olmadan emekli olabiliyor ve çalışmaya devam edebiliyor.
Ağır ve riskli işlerde çalışanlar için fiili hizmet süresi zammı (yıpranma payı) uygulanıyor. Maden işçileri, basın çalışanları, gemi adamları, cezaevi personeli ve sağlık çalışanlarının belirli bölümleri bu kapsamda. Yıpranma payı, prim günlerini artırarak emeklilik yaşından düşülmesini sağlıyor.
Özel durumlar da erken emeklilikte avantaj sunuyor. Ağır engelli çocuğu olan annelerin ödediği primlerin %25’i ek prim olarak haneye yazılıyor ve emeklilik yaşından düşülüyor.
Sonuç olarak İstanbul’da EYT sonrası sistemde erken emeklilik, 3600, 4500 ve 7200 prim gününe sahip olanlar için doğum ve askerlik borçlanması, kısmi, malulen ve engelli emekliliği, yıpranma payı ve özel durumlar üzerinden birden fazla yolla mümkün hale gelmiş bulunuyor.
