Türkiye’de elektrikli araç satışları ivmesini artırarak yoluna devam ederken, küresel pazarda büyüme hızının belirgin şekilde yavaşladığı görülüyor. Son veriler, dünya genelindeki elektrikli araç satışlarının Kasım ayında Şubat 2024’ten bu yana en düşük büyüme oranını kaydettiğine işaret ediyor.
Benchmark Mineral Intelligence (BMI) tarafından yayımlanan rapora göre, küresel elektrikli araç satışları Kasım ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 6 artarak 1 milyon 980 bin adede ulaştı. Ancak bu artış, yılın başından bu yana kaydedilen en zayıf yıllık büyüme olarak öne çıktı.
BMI analizinde, küresel yavaşlamanın temel nedenleri arasında Çin pazarındaki ivme kaybı ve ABD’de elektrikli araçlara yönelik vergi indirimlerinin sona ermesi gösterildi. Nitekim Kuzey Amerika’da elektrikli araç satışları, ABD’de teşviklerin Eylül ayında bitmesinin ardından Kasım’da yüzde 42 geriledi. Böylece bölgedeki satışlar 104 bin adet seviyesinde kaldı.
Dünyanın en büyük otomotiv pazarı konumundaki Çin’de de benzer bir tablo dikkat çekti. Çin’de elektrikli araç satışları Kasım ayında yalnızca yüzde 3 artarak 1,3 milyon adede ulaştı ve önceki yıllardaki güçlü büyümenin gerisinde kaldı.
Türkiye küresel tablodan ayrışıyor
Küresel pazarlarda ivme kaybı yaşanırken, Türkiye elektrikli araç satışlarındaki güçlü performansıyla dikkat çekiyor. Kasım ayında Türkiye’de elektrikli araç satışları yüzde 36 artarak 18 bin adedi aştı. Bu rakamla birlikte elektrikli araçların toplam otomotiv pazarı içindeki payı yüzde 18’e yükseldi.
Ocak-Kasım döneminde ise Türkiye’deki elektrikli araç satışları iki katına çıkarak 167 bin adede yaklaştı. Pazardaki bu hızlı büyümede, yerli otomobil Togg’un satışlara başlaması önemli rol oynadı. Togg’un pazara girişiyle birlikte elektrikli araçlara olan ilginin arttığı, diğer markaların da Türkiye pazarına daha fazla model sunmaya başladığı görülüyor. Ayrıca elektrikli araçlara yönelik ÖTV düzenlemesinin, bu araçları içten yanmalı motorlu modellere kıyasla daha avantajlı hale getirmesi de büyümeyi destekleyen unsurlar arasında yer aldı.
Avrupa’da büyüme sürüyor, hedefler tartışılıyor
BMI raporunda Avrupa pazarına ilişkin değerlendirmelere de yer verildi. Ulusal teşvik programlarının etkisiyle Avrupa’da elektrikli araç satışları Kasım ayında yüzde 36 artarak 160 bin adede ulaştı. Bu performans, Avrupa’nın Çin ve Kuzey Amerika’ya kıyasla daha güçlü bir büyüme sergilediğini ortaya koydu.
Buna karşın, Avrupa Birliği’nin sıfır emisyon hedeflerine ilişkin tartışmalar giderek yoğunlaşıyor. AB ülkeleri Mart 2023’te, 2035’ten itibaren içten yanmalı motorlu yeni araç satışlarının yasaklanmasını öngören düzenlemeyi kabul etmişti. Ancak son dönemde, özellikle otomotiv sektöründen gelen eleştiriler doğrultusunda hedeflerin ertelenmesi veya yumuşatılması gündeme geldi.
Alman otomotiv lobisi, Çinli üreticilerin düşük maliyetli elektrikli araçlarla Avrupa pazarına hızlı girişinin, Avrupalı üreticiler üzerinde baskı oluşturduğunu savunurken, elektrikli araç satışlarının beklentilerin altında kaldığına dikkat çekiyor.
Altı ülkeden ortak çağrı
Bu tartışmaların son halkası, AB üyesi altı ülkenin ortak bildirisi oldu. Reuters’ın aktardığına göre Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Macaristan, İtalya, Polonya ve Slovakya, Avrupa Komisyonu’na 2035’te yürürlüğe girmesi planlanan yasağın esnetilmesi çağrısında bulundu. Söz konusu ülkeler, emisyonları azaltmaya katkı sağlayabilecek hibrit araçların ve alternatif teknolojilere sahip modellerin 2035 sonrasında da satışına izin verilmesini talep etti.
Ayrıca düşük karbonlu ve yenilenebilir yakıtların, ulaşım kaynaklı emisyonları azaltmaya yönelik Avrupa yol haritasına dahil edilmesi istendi. Altı ülkenin başbakanlarının imzasını taşıyan bildiride, “İklim hedeflerimize ulaşmalıyız ancak rekabet gücümüzü de korumalıyız. Sanayinin olmadığı bir yerde yeşil dönüşümden söz edilemez” ifadeleri yer aldı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz de yaptığı açıklamada, elektrikli araçların sıfır emisyona ulaşmada temel araç olmaya devam ettiğini ancak sentetik yakıtlar gibi alternatif teknolojilerin de değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Gözler 16 Aralık’ta
Tüm bu gelişmelerin ardından, Avrupa Komisyonu’nun 16 Aralık’ta yapacağı açıklama kritik önem taşıyor. Kulislere yansıyan bilgilere göre, Komisyon’un 2035 yılı için “sıfır emisyon” hedefi yerine, karbon emisyonlarında yüzde 90’lık azalmayı öngören alternatif bir yaklaşımı gündeme alabileceği belirtiliyor.
Avrupa’nın sıfır emisyon hedeflerinden geri adım atması halinde, dizel skandalının ardından milyarlarca dolarlık yatırımla dönüşüm sürecine giren küresel otomotiv sektöründe dengelerin yeniden şekillenmesi bekleniyor. Bu tablo, otomotiv endüstrisini 2025’e hareketli ve belirsizliklerle dolu bir sürecin beklediğine işaret ediyor.
