Elektrikli otomobillerin dünya genelinde hızla yaygınlaşması, yalnızca otomotiv sektörünü değil ülkelerin vergi politikalarını da etkiliyor. Benzin ve motorin tüketiminin azalmasıyla akaryakıt üzerinden elde edilen vergi gelirlerinin düşebileceği beklentisi, farklı ülkelerde yeni vergilendirme modellerini gündeme taşıyor.
Bu modeller arasında en fazla dikkat çekeni ise aracın katettiği mesafeye göre ödeme yapılmasını öngören kilometre bazlı yol kullanım ücretleri. Bazı ülkelerde uygulamaya geçen, bazılarında ise tartışılan sistem Türkiye’deki elektrikli araç sahiplerinin de “Yeni bir yol vergisi mi geliyor?” sorusunu gündeme getirmesine neden oldu.
Kilometre Başına Ücretlendirme Modelleri Gündemde
Elektrikli otomobiller doğrudan benzin veya motorin kullanmadığı için geleneksel akaryakıt vergilerinden farklı bir yapıya sahip. Elektrikli araç sayısının artmasıyla bazı ülkeler, karayollarının finansmanı ve azalan yakıt vergisi gelirlerine alternatif oluşturmak amacıyla kullanım bazlı sistemleri değerlendiriyor.
Bu sistemlerde aracın katettiği kilometre üzerinden belirli bir ücret alınması öngörülüyor. Böylece verginin kullanılan yakıt miktarı yerine doğrudan yol kullanımına bağlanması amaçlanıyor.
Bazı Ülkeler Kilometre Bazlı Sisteme Geçiyor
Haberde aktarılan bilgilere göre Yeni Zelanda’da elektrikli araçlar 2024 yılından itibaren Yol Kullanım Ücreti sistemine dahil edildi. Sürücüler belirli kilometre dilimleri üzerinden ödeme yapıyor.
İzlanda’da elektrikli ve hidrojenli araçlar için 2024’te başlayan kilometre bazlı sistemin 2026 itibarıyla içten yanmalı motorlu araçları da kapsayacak şekilde genişletildiği belirtiliyor. Birleşik Krallık’ta ise 2028’den itibaren elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçlar için kilometre bazlı ücret uygulanmasına yönelik bir plan bulunduğu aktarılıyor.
Fransa’da Vergi Gelirlerinin Geleceği Tartışılıyor
Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla ortaya çıkan vergi tartışmalarının yaşandığı ülkelerden biri de Fransa. Tartışmanın merkezinde, benzinli ve dizel otomobillerden sağlanan vergi gelirlerinin elektrikli araçlara geçişle birlikte nasıl değişeceği bulunuyor.
Aktarılan verilere göre Fransa’da 2024 yılında binek otomobiller üzerinden alınan özel tüketim vergisi ve KDV yaklaşık 24 milyar euro gelir sağladı. Elektrikli araçların toplam otomobil parkındaki payının yükselmesinin bu gelir kaynağını azaltabileceği değerlendiriliyor.
Buna karşın haberde, Fransa’da da kilometre bazlı yeni bir verginin kesinleşmiş bir uygulama haline gelmediği belirtiliyor.
Türkiye’de Yeni Yol Vergisi Kesinleşmiş Değil
Türkiye açısından ise dünyadaki bu uygulamalar doğrudan yeni bir vergi getirildiği anlamına gelmiyor. Haberde yer alan bilgilere göre Türkiye’de elektrikli araçlardan kilometre başına yeni bir “yol vergisi” alınmasına ilişkin açıklanmış ve kesinleşmiş bir düzenleme bulunmuyor.
Dolayısıyla başka ülkelerde uygulanan ya da üzerinde çalışılan kilometre bazlı vergi modellerinin Türkiye’de de uygulanacağı yönünde kesin bir değerlendirme yapmak şu aşamada mümkün değil.
Yeni bir vergilendirme modelinin gündeme gelmesi halinde bunun ilgili mevzuat düzenlemeleriyle resmileşmesi gerekecek.
Elektrikli Otomobiller Vergiden Muaf Değil
Türkiye’de elektrikli otomobillerin yeni bir kilometre vergisine tabi olmaması, bu araçların tamamen vergiden muaf olduğu anlamına gelmiyor. Elektrikli araçlar mevcut Motorlu Taşıtlar Vergisi sisteminin içerisinde yer alıyor.
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 2026 Motorlu Taşıtlar Vergisi rehberinde elektrikli otomobiller için motor gücü ve taşıt değeri dikkate alınarak MTV hesaplanmasına ilişkin düzenlemeler bulunuyor.
Haberde verilen örneğe göre 75 kW motor gücüne sahip, taşıt değeri 1 milyon 100 bin lira olan 2024 model tamamen elektrikli bir otomobil için 2026 yılı MTV tutarı 3 bin 7 lira olarak hesaplanıyor.
Elektrikli Araç Sayısı Arttıkça Tartışma Sürebilir
Türkiye’de elektrikli otomobil sayısındaki artışın devam etmesi, otomotivden sağlanan vergi gelirlerinin gelecekte nasıl şekilleneceğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirebilir.
Özellikle akaryakıt tüketiminden sağlanan vergi gelirlerinin elektrikli araç dönüşümünden nasıl etkileneceği, ilerleyen yıllarda yeni vergilendirme modellerinin değerlendirilmesine neden olabilir.
Ancak mevcut durumda Türkiye’de elektrikli otomobiller için kilometre başına alınacağı açıklanmış yeni bir yol vergisi bulunmuyor. Bu nedenle dünyadaki kilometre bazlı uygulamalar ile Türkiye’de yürürlükte olan vergi sisteminin birbirinden ayrılması gerekiyor.
