Hangi Durumlarda Kıdem Tazminatı Ödenir?
1475 Sayılı İş Kanunu’na göre işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için belirli şartların oluşması gerekiyor. Buna göre;
-
İşverenin haklı bir neden olmadan işçiyi işten çıkarması,
-
İşçinin haklı sebeplerle iş sözleşmesini feshetmesi,
-
Erkek işçinin askerlik nedeniyle işten ayrılması,
-
Kadın işçinin evlendikten sonra bir yıl içinde işten ayrılması,
-
Emeklilik veya ölüm halleri
durumlarında çalışan kıdem tazminatı almaya hak kazanıyor.
Özellikle askerlik ve evlilik nedeniyle işten ayrılan çalışanlar, dava açmadan doğrudan kıdem tazminatlarını alabiliyor.
Her Durumda Dava Açmadan Tazminat Alınabilir mi?
Uzmanlara göre, yukarıdaki özel haller dışında işverenle karşılıklı anlaşma yoksa, çoğu zaman dava açılmadan kıdem tazminatı alınması zorlaşıyor. İşverenler, anlaşma sağlanmadığı durumlarda genellikle tazminat ödemekten kaçınabiliyor.
Emeklilik Şartını Tamamlayanlar da Hak Kazanıyor
Dava açmadan kıdem tazminatı alınabilecek bir diğer önemli durum ise, yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlanmasıdır. Bu durumda çalışan, SGK’dan alacağı yazı ile işverene başvurarak tazminatını talep edebilir.
Emeklilik şartları, sigortalının ilk kez uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışmaya başladığı tarihe göre değişiklik gösteriyor. Staj sigortası, kıdem tazminatı açısından başlangıç sayılmaz. Esas sigorta başlangıcı dikkate alınır.
1999–2008 Arası Sigortalılar İçin Şartlar
Sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında olan çalışanlar için yaş dışı emeklilik şartları iki şekilde sağlanabiliyor:
-
En az 7000 prim günü,
-
Ya da 4500 prim günü ve 25 yıl sigortalılık süresi.
Bu şartları tamamlayanlar, dava açmadan kıdem tazminatını almaya hak kazanıyor.
2008 Sonrası Sigortalılar İçin Prim Günleri
30 Nisan 2008’den sonra sigortalı olanlar için gerekli prim gün sayısı giriş tarihine göre değişiyor:
-
2008: 4600 gün
-
2009: 4700 gün
-
2010: 4800 gün
-
2011: 4900 gün
-
2012: 5000 gün
-
2013: 5100 gün
-
2014: 5200 gün
-
2015: 5300 gün
-
2016 ve sonrası: 5400 gün
Bu prim günlerini tamamlayan çalışanlar, yaş şartı aranmadan kıdem tazminatı alabiliyor.
Kıdem Tazminatı İçin SGK Yazısı Önemli
Emeklilik nedeniyle tazminat almak isteyen çalışanların, öncelikle SGK’dan “kıdem tazminatı alabilir” yazısı alması gerekiyor. Bu belgeyle işverene başvuran işçi, dava açmadan hakkını talep edebiliyor.
