Ticaret Bakanlığı, temel gıda ürünlerinden biri olan ayçiçek yağında arz güvenliğini korumak ve olası fiyat artışlarının önüne geçmek amacıyla yeni bir düzenlemeye gidildiğini açıkladı. Yağlık ayçiçeği tohumu ithalatında uygulanan gümrük vergisinin yüzde 20’den yüzde 12’ye indirilmesi için belirlenen tarih öne çekildi.
Mevcut uygulamada hasat döneminde yüzde 20 olarak uygulanan gümrük vergisinin, normal şartlarda 30 Kasım’dan itibaren yüzde 12’ye düşürülmesi öngörülüyordu. Ancak Karadeniz bölgesindeki gelişmeler ve Avrupa genelinde etkili olan kuraklık nedeniyle oluşabilecek arz sıkıntısı ve fiyat artışı riski dikkate alınarak indirim tarihi 1 Ekim 2026 olarak belirlendi.
Vergi indirimi 1 Ekim’de başlayacak
Yeni düzenlemeyle birlikte yağlık ayçiçeği tohumu ithalatında yüzde 20 olarak uygulanan gümrük vergisi, 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren yüzde 12 seviyesine çekilecek.
Böylece ayçiçek yağı üretiminde kullanılan temel ham maddelerden yağlık ayçiçeği tohumunun sanayiciler tarafından daha uygun koşullarda temin edilmesi hedefleniyor. Düzenlemenin aynı zamanda piyasadaki arzın korunmasına ve tüketici fiyatlarının olası yükselişlerden daha az etkilenmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Kuraklık ve arz riski etkili oldu
Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan değerlendirmede, kararın alınmasında Karadeniz bölgesinde yaşanan gelişmeler ile Avrupa genelinde etkili olan kuraklığın önemli rol oynadığı belirtildi.
Yağlık ayçiçeği tohumu üretiminde yaşanabilecek olası kayıpların, hem ham madde tedarikini hem de ayçiçek yağı fiyatlarını etkileyebileceği değerlendirildi. Bu nedenle piyasada oluşabilecek arz sıkıntısının tüketiciye yansımadan önce önlenmesi amacıyla mevcut takvimin değiştirilmesine karar verildi.
Amaç arz güvenliğini korumak
Bakanlığın düzenlemeyle temel hedeflerinden biri, ayçiçek yağı sektörünün ihtiyaç duyduğu ham maddeye zamanında ulaşabilmesini sağlamak.
Ayçiçeği tohumu, rafine ayçiçek yağı üretiminin temel girdileri arasında bulunuyor. Ham madde maliyetlerindeki yükselişin üretim maliyetlerini ve nihai ürün fiyatlarını artırabileceği belirtilirken, vergi indiriminin bu maliyet baskısının azaltılmasına katkı sunması amaçlanıyor.
Özellikle mutfaklarda yaygın olarak kullanılan ayçiçek yağındaki fiyat hareketlerinin tüketicilerin gıda harcamalarına doğrudan yansıması nedeniyle alınan kararın piyasalar açısından önem taşıdığı değerlendiriliyor.
Yerli üretici de gözetilecek
Ayçiçeği tohumu ithalatındaki vergi düzenlemesi yalnızca sanayicilerin ham madde ihtiyacını karşılamaya yönelik değil. Bakanlık, uygulamada yerli üreticinin korunması ile tüketicinin uygun fiyatla ürüne ulaşması arasındaki dengenin gözetileceğini belirtiyor.
Hasat döneminde uygulanan yüzde 20'lik vergiyle yerli üretimin desteklenmesi amaçlanırken, hasat dönemi dışında yüzde 12'lik oranın uygulanmasıyla sektörün ihtiyaç duyduğu ham maddeye erişimin kolaylaştırılması hedefleniyor.
Bu kapsamda 1 Ekim itibarıyla yüzde 12'lik oranın devreye alınmasıyla piyasadaki gelişmelerin yakından takip edilmesi planlanıyor.
Fiyat hareketleri yakından izlenecek
Ticaret Bakanlığı, ayçiçek yağı başta olmak üzere temel gıda ürünlerindeki arz-talep dengesi ve fiyat hareketlerini yakından takip etmeyi sürdüreceğini bildirdi.
Bakanlık açıklamasında, Tarım ve Orman Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumlarla koordinasyon içerisinde hareket edileceği ve piyasa koşullarının gerektirdiği düzenlemelerin zamanında hayata geçirileceği ifade edildi.
Yeni düzenlemenin önümüzdeki dönemde ayçiçek yağı sektöründeki ham madde tedariki ve fiyat oluşumuna nasıl yansıyacağı ise piyasa gelişmeleriyle birlikte takip edilecek.
Tüketici fiyatları için önlem
Ayçiçek yağı, Türkiye'de hanelerin günlük mutfak ihtiyaçlarında önemli bir yere sahip olduğu için ürün fiyatındaki değişimler doğrudan tüketici bütçesine yansıyor.
Bu nedenle yağlık ayçiçeği tohumu ithalatındaki vergi oranının daha erken düşürülmesi, olası arz sıkıntısının ve buna bağlı fiyat artışlarının önüne geçilmesine yönelik bir tedbir olarak değerlendiriliyor.
Bakanlığın aldığı kararla birlikte yüzde 20'lik gümrük vergisi uygulamasının sona ereceği tarih 30 Kasım'dan 1 Ekim 2026'ya çekilmiş olacak. Böylece sektörün yeni döneme daha erken ve daha uygun maliyetli ham madde erişimiyle girmesi amaçlanıyor.
