ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Orta Doğu'da artan jeopolitik gerilim, küresel emtia piyasalarında sert dalgalanmalara neden oldu. Petrol fiyatlarındaki yükselişin yanı sıra alüminyum piyasasında da arz endişeleri güçlenirken, metal fiyatları son yılların en yüksek seviyelerine ulaştı.
Hürmüz Boğazı Endişesi Büyüyor
Küresel ticaret açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmeler, alüminyum piyasasının odağına yerleşti. Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin yıllık yaklaşık 6,2 milyon tonluk alüminyum üretim ve ihracat kapasitesinin önemli bölümü bu güzergâh üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılıyor.
Bölgedeki ihracatın yaklaşık yüzde 80'inin Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilmesi, olası sevkiyat aksaklıklarının küresel arz üzerinde ciddi baskı oluşturabileceği yönündeki endişeleri artırıyor.
Arz Sıkıntıları Derinleşti
Savaş öncesinde de küresel alüminyum piyasasında arz kaynaklı sorunlar yaşanırken, çatışmaların başlamasıyla birlikte bu sorunlar daha belirgin hale geldi.
Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Emirates Global Aluminium'a (EGA) ait Et-Tavila tesisinin, İran'ın füze ve insansız hava aracı saldırılarından etkilenmesi de piyasalarda arz güvenliğine ilişkin kaygıları artıran gelişmeler arasında yer aldı.
Uzmanlar, bölgede yaşanabilecek yeni saldırıların üretim ve lojistik süreçlerini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Fiyatlar Son Üç Yılın Zirvesinde
Artan arz endişeleriyle birlikte Londra Metal Borsası'nda alüminyum fiyatları sert yükseldi.
Alüminyumun ton başına fiyatı 3 bin 734 dolara kadar çıkarak Mart 2022'den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Fiyatlar daha sonra 3 bin 716 dolar seviyelerinde dengelendi.
Savaşın başlamasından bu yana alüminyum fiyatlarında yüzde 18'in üzerinde artış kaydedildi.
Çin Faktörü de Etkili
Piyasadaki yükselişte yalnızca jeopolitik riskler değil, Çin'in üretim politikaları da önemli rol oynuyor.
Dünyanın en büyük alüminyum üreticisi olan Çin'in üretime yönelik üst sınır uygulaması, artan talebin arz tarafından yeterince karşılanamamasına neden oluyor. Bu durum küresel piyasada fiyatların yukarı yönlü hareketini destekleyen faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Yapay Zeka ve Elektrikli Araç Talebi Artırıyor
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, alüminyum talebinin son dönemde birçok sektörde hızla arttığını belirtti.
Veri merkezleri, yapay zeka altyapıları, yenilenebilir enerji projeleri ve elektrikli araç üretimindeki büyümenin alüminyuma olan ihtiyacı artırdığını ifade eden Ergezen, güçlü talep ile sınırlı arzın fiyatları yukarı taşıdığını söyledi.
Enerji Maliyetleri Baskı Oluşturuyor
Alüminyum üretiminde enerji maliyetlerinin belirleyici olduğuna dikkat çeken uzmanlar, üretim maliyetlerinin yüzde 30 ila 40'lık bölümünün elektrik giderlerinden oluştuğunu vurguluyor.
Son dönemde enerji fiyatlarında yaşanan yükselişin üretim maliyetlerini artırdığı ve bunun da alüminyum fiyatlarına doğrudan yansıdığı belirtiliyor.
Yükseliş Eğilimi Sürebilir
Uzmanlar, Orta Doğu'daki çatışmaların devam etmesi halinde alüminyum piyasasında güçlü fiyat görünümünün korunabileceğini değerlendiriyor. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, bölgedeki üretim tesislerinin durumu ve küresel talep görünümü önümüzdeki dönemde fiyatlamalar üzerinde belirleyici olmaya devam edecek.
